Kənd təsərrüfatı "dəstək" modelindən "səmərəlilik" modelinə keçir
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin hökumət nümayəndələri ilə keçirdiyi müşavirədə səsləndirdiyi fikirlər sadəcə kənd təsərrüfatı sahəsinə dair növbəti müzakirə kimi qiymətləndirilə bilməz. Müşavirədə söhbət geosiyasi çağırışlar, regional müharibələr, iqlim dəyişiklikləri, ərzaq təhlükəsizliyi məsələləri və iqtisadiyyatın postneft transformasiyası fonunda aqrar sektorun ölkənin iqtisadi modelindəki rolunun yenidən dəyərləndirilməsindən getmişdir.
Dövlət başçısı, özünün də etiraf etdiyi kimi, fəaliyyətinin ilk illərindən başlayaraq, kənd təsərrüfatına və regionların inkişafına xüsusi diqqət verir. Həqiqətən, İlham Əliyevin prezidentliyi dövründə Azərbaycanda regionların modernləşdirilməsi istiqamətində genişmiqyaslı dövlət proqramları icra edilib. Məhz bu proqramlar regionların inkişafı üçün möhkəm təməl olmuşdur. Kilometrlərlə avtomobil yolları salınmış və yenidən qurulmuş, su təchizatı və irriqasiya sistemləri, elektrik xətləri, qaz şəbəkələri, sosial infrastruktur, logistika və emal müəssisələri yaradılmışdır. Həmin proqramlar sayəsində regionlarda yeni iş yerləri yaradılmış, sahibkarlıq fəallığı artmış, ölkənin daxili ərzaq bazarı möhkəmlənmişdir.
Müşavirədə prezident torpaq və su ehtiyatlarından səmərəli istifadənin, həmçinin region ətrafında dəyişən şərait fonunda məhsuldarlığın artırılmasının vacibliyini vurğuladı. Bu yanaşma qlobal tendensiyalarla tam uzlaşır. Məlumdur ki, dayanıqlı daxili ərzaq istehsalına malik dövlətlər əlavə strateji müstəqillik elementi əldə edirlər. Xüsusi qeyd edilməli bir vacib məqam da ondan ibarətdir ki, Azərbaycanda aqrar mövzu artıq çoxdan regionların sosial dəstəyi çərçivəsindən çıxıb. Bu sahə artıq makroiqtisadi və geosiyasi strategiyanın mühüm tərkib hissəsinə çevrilir.
Müşavirə həm də göstərdi ki, mərkəzi hakimiyyət aqrar siyasətin yerlərdə icrasına daha ciddi nəzarət mərhələsinə keçir. Faktiki olaraq söhbət "dəstək" modelindən "səmərəlik" modelinə keçiddən gedir. Bu isə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi və onun yerli icra strukturları üçün məsuliyyətin daha da artması deməkdir.
Bu gün dünyada getdikcə daha çox dövlət qeyd etdiyimiz çağırışlar fonunda kənd təsərrüfatının əhəmiyyətini dərk edir. Müasir dünya kənd təsərrüfatı son onilliklərin həm ən mürəkkəb, həm də ən texnoloji dövrlərindən birini yaşayır. İqlim dəyişiklikləri, geosiyasi proseslər, demoqrafik artım, su qıtlığı və qiymətlərin yüksəlməsi sektora ciddi təzyiq göstərsə də, məhz bu çağırışlar innovasiyaları sürətləndirir və yeni imkanlar yaradır.
Bundan əlavə, son illər aydın şəkildə görünür ki, ərzaq təhlükəsizliyi dövlət siyasətinin ən vacib istiqamətlərindən birinə və milli təhlükəsizliyin əsas elementlərindən birinə çevrilib. Pandemiya, müharibələr, qlobal inflyasiya, iqlim dəyişiklikləri və logistika zəncirlərində yaranan problemlər göstərdi ki, özünü əsas ərzaq məhsulları ilə təmin edə bilməyən ölkələr xarici böhranlara daha həssas olurlar.
Ümumilikdə, dünya kənd təsərrüfatı elə bir dövrə daxil olur ki, burada əsas resurslar artıq yalnız torpaq və su deyil, həm də idarəetmənin səmərəliyi, texnologiyalar və regional siyasətdir. Məhz buna görə də Prezident İlham Əliyevin kənd təsərrüfatının, regionların və infrastrukturun inkişafına yönəlmiş siyasəti bu gün daha strateji məna kəsb edir. Son 20 ildə Azərbaycanda qəbul edilmiş bir çox qərarlar faktiki olaraq müasir qlobal tendensiyaları qabaqlayıb. Bu baxımdan su təchizatı sistemlərinin, meliorasiya tədbirlərinin, enerji infrastrukturunun, qazlaşdırmanın yenidən qurulması, kənd yollarının abadlaşdırılması, fermerlərə və aqrar istehsala verilən dəstək ölkənin daxili ərzaq potensialının gücləndirilməsi üçün möhkəm zəmin yaradıb.
Bu gün bir çox dövlətlər ərzaq qıtlığı və idxaldan asılılığın artması riskləri ilə üzləşdiyi halda, Azərbaycan bu çağırışlara daha hazırlıqlı görünür. Beləliklə, əminliklə demək olar ki, Azərbaycanda kənd təsərrüfatı bundan sonra da dövlətin uzunmüddətli inkişaf strategiyasının prioritet istiqamətlərindən biri olacaq.
Zaur MƏMMƏDOV,
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının dosenti, politoloq
