Bunlar yerli sahibkarlara istehsal etdikləri məhsulları xarici bazarlara daha tez çıxarmağa imkan verir
Naxçıvan Muxtar Respublikasında sahibkarlıq yeni iqtisadi model, dövlət dəstəyi və infrastrukturun modernləşdirilməsi sayəsində sürətlə inkişaf edir. Özəl təşəbbüsün təşviqi, sahibkarlığın maliyyə resurslarına çıxışının genişləndirilməsi və əlverişli biznes mühitinin formalaşdırılması muxtar respublikada yeni iqtisadi inkişaf modelinin mühüm istiqamətlərindəndir.
Naxçıvan Muxtar Respulikası Sahibkarlığın İnkişafı Fondunun 2026-cı il üzrə müəyyən etdiyi maliyyələşmə prioritetləri sənaye, xidmət, kənd təsərrüfatı, sosial, yaradıcı və regional iqtisadiyyat sahələrini əhatə edir. Bu prioritetlərin əsas məqsədi qeyri-neft sektorunda innovativ istehsal, emal və müvafiq infrastrukturun yaradılmasıdır.
Hədəf kimi isə ixracyönümlü və idxaləvəzedən məhsul artımının təmin edilməsi, həmçinin iqtisadiyyatda özəl sektorun payının artırılması müəyyən edilib. Cari ilin ilk 7 ayının nəticələrinə görə, fond tərəfindən ayrılan güzəştli kredit məbləğinin 54,1 faizi kənd təsərrüfatı, 27,7 faizi sənaye, 18,2 faizi xidmət sahələrinə yönəldilib. Maliyyələşdirilən layihələrin böyük hissəsi - 89,8 faizi Naxçıvan şəhərindən kənarda, yəni rayon və kəndlərdə fəaliyyət göstərən sahibkarların payına düşür.
2023-cü ildən 2026-cı ilin ilk altı ayı da daxil olmaqla, Naxçıvan Muxtar Respublikası Sahibkarlığın İnkişafı Fondunun vəsaiti hesabına 342 sahibkarlıq layihəsinin maliyyələşdirilməsi təmin edilib, bu məqsədlə səlahiyyətli bank və kredit təşkilatları vasitəsilə ümumilikdə 27,2 milyon manat güzəştli kredit verilib. Bu dövr ərzində maliyyələşdirilmiş layihələrin 77 faizi 2025-ci il və 2026-cı ilin birinci yarımilinin payına düşür. Layihə sayının sürətlə artması fonunda bir layihəyə düşən orta kredit məbləğinin azalması güzəştli maliyyələşmənin daha geniş sahibkar təbəqəsini əhatə etdiyini, xüsusilə kiçik və orta sahibkarlığın, ailə təsərrüfatlarının dəstəklənməsinin gücləndiyini göstərir.
Qeyd edək ki, 2023-2025-ci illərdə muxtar respublika iqtisadiyyatının əsas makroiqtisadi göstəricilərində müsbət dinamika qeydə alınıb. 2023-cü illə müqayisədə 2025-ci ildə ÜDM real ifadədə 7,6 faiz, sənaye istehsalı 4,6 faiz, nəqliyyat və anbar təsərrüfatı 25,7 faiz, informasiya və rabitə sahəsi isə 2,1 faiz artıb.
İqtisadi artımın əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri investisiya fəallığının əhəmiyyətli dərəcədə genişlənməsi olub. Əsas kapitala investisiyalar 2023-cü illə müqayisədə 2,5 dəfə, o cümlədən tikinti-quraşdırma işləri real ifadədə 2,1 dəfə artıb.
Kənd təsərrüfatının inkişafı üçün yeni dövlət proqramları həyata keçirilir. Fermerlər və kiçik torpaq mülkiyyətçiləri üçün kənd təsərrüfatı istehsalı kooperativləri yaradılır. Naxçıvan Sənaye Parkının yaradılması və Orta dəhlizə inteqrasiya biznes mühitini gücləndirir.
Prezident İlham Əliyevin 5 iyun 2023-cü il tarixli sərəncamı ilə təsdiq edilmiş "Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi inkişafına dair 2023-2027-ci illər üçün Dövlət Proqramı"nda dəyişiklik edilməsi haqqında" dövlət başçısının 2 sentyabr 2026-cı il tarixli sərəncamı muxtar respublikanın sosial-iqtisadi inkişaf prioritetlərinin müasir çağırışlara uyğunlaşdırılması və tədbirlərin icra mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin (İİTKM) Monitorinq və qiymətləndirmə şöbəsinin Sahəvi proqramların monitorinqi sektorunun müdiri Elşən Yusifli yazır ki, dövlət proqramına edilən dəyişikliklər iqtisadi fəallığın və ixrac imkanlarının genişləndirilməsi, nəqliyyat əlçatanlığının artırılması, təhsil və sosial xidmətlərin əhatəsinin genişləndirilməsi, eləcə də ekoloji dayanıqlılığın gücləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən tədbirlərin daha nəticəyönümlü təşkilinə xidmət edir.
Sözügedən dəyişikliklər nəticəsində dövlət proqramında sahibkarlığın və ixracın dəstəklənməsi istiqamətində yanaşmalar da dəqiqləşdirilib. Naxçıvan Muxtar Respublikasının əlverişli coğrafi mövqeyindən istifadə etməklə regionda istehsal olunan məhsulların ölkədaxili və xarici bazarlara çıxışının sürətləndirilməsi əsas istiqamətlərdən biri kimi müəyyən olunub. Yerli məhsulların rəqabətqabiliyyətliliyinin artırılması və daşınma xərclərinin optimallaşdırılması məqsədilə sahibkarlara məqsədli logistik dəstək mexanizmlərinin tətbiqi nəzərdə tutulur.
İİTKM-in sektor müdiri bildirir ki, müntəzəm yükdaşımaların təşkili və nəqliyyat marşrutlarının effektivliyinin yüksəldilməsi ixracın, məşğulluğun və işgüzar əlaqələrin genişlənməsinə əlavə imkanlar yaradacaq. Onun sözlərinə görə, xüsusilə Zəngəzur dəhlizinin açılmasından sonra Naxçıvanda istehsal olunan məhsulların quru yolu ilə ixrac imkanlarının əhəmiyyətli dərəcədə genişlənməsi gözlənilir. Dövlət proqramına edilən dəyişikliklərə əsasən, bu imkanlardan səmərəli istifadənin stimullaşdırılması məqsədilə müxtəlif güzəştlərin tətbiqi məsələsinə ayrıca qiymətləndirmə əsasında baxılmasının nəzərdə tutulması çevik və iqtisadi əsaslandırmaya söykənən dəstək mexanizmlərinin formalaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Bu yanaşma yerli istehsalın iqtisadiyyatda rolunun gücləndirilməsinə və Naxçıvanın regional ticarət-logistika imkanlarının reallaşdırılmasına xidmət edəcək.
Flora SADIQLI,
"Azərbaycan"
