Daha köhnə dünya düzəni işləmir.
Yenisi isə yaranmaqda, formalaşmaqdadır.
Ağrılı, acılı, qanlı proseslər gedir...
* Ənənəvi dostlar düşmənə çevrilir;
* Keçmiş düşmənlər silaha əl atır;
* On illərlə işğalda qalan torpaqlar azad edilir!
* Xalqlar müstəmləkəçiliyin müasir formasına qarşı etiraz edərək ayağa qalxırlar;
* Əvvəlki düşmənçiliyə son qoyanlar sülh müqaviləsi imzalamağa hazırlaşırlar;
* Hərbi əməliyyatlar dünya iqtisadiyyatına güclü zərbələr vurur, enerji daşıyıcılarının və digər malların qiyməti artır;
* Mövcud yollarla quruda və suda yükdaşımaları mümkün olmur, ciddi maneə və əngəllər çıxılmaz vəziyyət yaradır;
* Ənənəvi marşrutlar işləmədiyindən yeniləri, daha təhlükəsiz yollar tələb olunur;
* Bütün bunlar azmış kimi, təbiətin yaratdığı fəsadlar - sellər, qasırğalar, zəlzələlər böyük insan tələfatına, ciddi itkilərə səbəb olur!
Oğulsan belə bir dövrdə dövlətini təhlükələrdən qoru, xalqını əmin-aman və firavan yaşat, bu gün və gələcək üçün qurduğun planları dayanmadan icra et, nəhəng layihələrini durmadan gerçəkləşdir, yeni dünya düzənində özünə münasib yer qazan!
İcrası müşkül, həlli qeyri-mümkün görünən məsələlərdir.
Bu qədər problemi eyni vaxtda yalnız dahilər uğurla həll edə bilirlər!
Bir də seçilmiş, yeni tipli siyasi liderlər!
***
"Çalxalandıqca, bulandıqca zaman nehrə kimi,
Yağı yağ üstə çıxır, ayranı ayranlıq olur".
M.Ə.Sabirin ən məşhur beytlərindəndir.
Azərbaycan ikinci müstəqilliyi dövründə ilk dəfə ötən əsrin doxsanıncı illərinin sonlarında ciddi şəkildə çalxalandı.
Dövlət başçılarının başlarını itirdiyi bir vaxtda Ulu Öndər Heydər Əliyev xalqın arzu və tələbi ilə yenidən siyasi rəhbərliyə qayıdaraq ölkədə möhkəm və dönməz sabitlik yaratdı, dövlət müstəqilliyini əbədi etdi.
Növbəti çalxalanmanı isə erməni təxribatlarına cavab olaraq Azərbaycan özü yaratdı - 2020-ci ilin 27 sentyabrında əks-hücum əməliyyatı keçirməklə torpaqlarını işğaldan azad etməyə başladı!
Hadisələrin sonrakı gedişatı və baş verənlər açıq göstərdi ki, cənab İlham Əliyevin nəyi nə vaxt və necə etmək məharəti sayəsində atılan bütün addımlar zərgər dəqiqliyi ilə hesablanıbmış!
Nəticə isə möcüzəyə bərabər oldu!
Bu gün dünyanın nəhəng, iqtisadi cəhətdən qüdrətli və ən müasir silahlara malik olan dövlətləri müharibə aparırlar!
Amma heç biri onu sona çatdıra bilmir.
Son 80 ildə isə Azərbaycanın II Qarabağ müharibəsində əldə etdiyi qələbəyə bənzər nəticə kimsə tərəfindən qazanılmayıb!
44 gün ərzində düşməni diz çökdürərək ona kapitulyasiya aktını imzalatdıran Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev 3 il sonra qeyri-adi hərbi əməliyyatlar keçirərək tam və qəti qələbəyə nail oldu!
HƏM DƏ:
* XXI əsrin ən yeni müharibəsini apardı;
* Müharibələr tarixinin yeni səhifəsini açdı;
* Bu müharibədə ən yeni taktika və strategiya tətbiq etdi;
* Digər dövlətlərin də öyrənərək tətbiq etdiyi yeniliklər yaratdı;
* Ordumuz 44 gün ərzində daim hücum edərək hər gün bir və ya bir neçə yaşayış məntəqəsini işğaldan azad etdi;
* Özünü "məğlubedilməz xalq", "məğlubedilməz millət" adlandıran düşməni fərarilər yığnağına çevirdi;
* Şuşa kimi qala şəhər demək olar ki, yalın əllə, əsgər xəncəri və lopatkası ilə geri alındı;
* Lovğa düşmən Ağdam, Laçın və Kəlbəcər rayonlarını bir güllə belə atmadan, yalvararaq geri qaytardı!
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev düşmənə təkcə hərb meydanında deyil, diplomatiya sahəsində və informasiya cəbhəsində də qalib gəldi!
Kapitulyasiya aktı sayılan üçtərəfli Bəyanatın bir neçə şərtini yerinə yetirmək istəməyən düşməni daha sonra keçirilən hərbi əməliyyatlarla yetərincə cəzalandırdı, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü, dövlət suverenliyini və Konstitusiya əsaslarını "dəmir yumruq"la təmin etdi!
Daim Ermənistanın tərəfini saxlayan və qanunsuz erməni hərbi birləşmələrinin təminatçısına, müdafiəçisinə çevrilən Rusiya sülhməramlı kontingenti də ölkə ərazisindən çıxarıldı.
Bu gün Azərbaycan ərazisində bir nəfər belə separatçı və əcnəbi əsgər olmayan azsaylı ölkələrdəndir.
6 ildir ki, müharibə bitib, "Böyük qayıdış"a dair dövlət proqramı uğurla yerinə yetirilir, keçmiş məcburi köçkünlər uzun illər həsrətini çəkdikləri doğma yurd-yuvalarına qayıdaraq yeni evlərində xoş güzəranlarını qururlar.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev isə müharibədən əvvəl icrasına başladığı və bu gün də böyük uğurla davam etdirdiyi layihələrini uğurla həyata keçirməkdədir.
***
Uzaqgörənlik, hadisələri qabaqlamaq, vaxtında zəruri addımlar atmaqla vacib işləri görmək...
Ulu Öndər Heydər Əliyevə xas olan bu keyfiyyətlər cənab İlham Əliyevin simasında öz yeni təcəssümünü tapmışdır!
Daim "xalqın maraqlarının təminindən" dəm vuran AXC-Müsavat iqtidarı hakimiyyətdə olduğu müddətdə neft sazişləri ilə bağlı bu marağı təmin edən müqavilələr hazırlayaraq imzalaya bilmədi.
Öz fərdi maraqlarını təmin edən müqaviləyə bənzər nə isə hazırlayıb irəlicədən bonusunu da almışdılar...
Amma onu da qaytardılar...
Əvəzində Azərbaycan iqtisadiyyatını ağlar günə salıb sonra vəzifələrini "donduraraq" qaçıb getdilər...
Müstəqil dövlətin iqtisadiyyatını sıfırdan qurmaq missiyası da Ulu Öndər Heydər Əliyevin üzərinə düşdü!
Ümummilli Liderimiz dayanmadan, gecə-gündüz bilmədən, yorulmadan çalışdı, Azərbaycan neftinin qeyri-ənənəvi marşrutla dünya bazarına çıxarılması üçün Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas ixrac neft boru kəmərinin çəkilməsinə nail oldu!
* "Əsrin müqaviləsi" adlanan yeni layihə ilk dəfə Azərbaycanın öz neftini özü sataraq gəlirindən sərbəst bəhrələnməsinə imkan verdi!
* BTC dünyanın qabaqcıl dövlətlərinin maraqlarını Azərbaycanın maraqları ilə birləşməsinə şərait yaratdı!
* "Əsrin müqaviləsi" ölkə iqtisadiyyatı üçün lokomotivə çevrilərək onun böhrandan çıxmasına kömək göstərdi.
* BTC həm də ən üzünömürlü layihə olaraq bu gün də səmərəli fəaliyyət göstərir.
***
Cənab İlham Əliyevin reallaşdırdığı layihələr də belə faydalı və uzunömürlüdür.
Cənubi Qafqaz Boru Kəməri TANAP və TAP xətti üzrə genişləndirilərək "Cənubi qaz dəhlizi"nə çevrildi.
Bu qaz dəhlizi yaradılanda kimsənin ağlına belə gəlməzdi ki, Rusiya ilə Ukrayna uzun sürən müharibə aparar, bu səbəbdən Avropa İttifaqı Rusiya qazının ixracına sanksiya qoyar və Azərbaycan qazına əşhədü-ehtiyac yaranar.
Hazırda Azərbaycan qazının istehlakçılarının sayı 16-ya çatıb.
Bu göstərici üzrə - qaz kəmərləri vasitəsilə qaz tədarük etdiyi ölkələrin sayına görə Azərbaycan dünyada birinci yerdədir!
Nəqliyyat dəhlizlərinin yaradılması baxımından da ölkəmiz öndədir!
Bu barədə cənab İlham Əliyevin maraqlı açıqlaması vardır:
"Biz artıq uzun müddətdir ki, dəhlizlərin yaradılmasının təşəbbüskarıyıq - enerji dəhlizlərindən başlayaraq, nəqliyyat dəhlizləri ilə davam edərək, hazırda isə artıq elektrik və fiberoptik dəhlizləri də əhatə etməklə. Buna görə də ölkəmizin potensialı möhkəmləndikcə, beynəlxalq əlaqələr inkişaf etdikcə, biz bir növ mövcud bağlantı konsepsiyasına yeni elementlər əlavə edirik".
Dünyada gedən qarşıdurma və müharibələr yeni, daha təhlükəsiz və səmərəli dəhlizin formalaşmasını tələb edir.
İlham Əliyevin uzaqgörənliyi sayəsində bir çox elementləri qabaqcadan formalaşdırılmış Orta dəhliz məhz belə marşrutdur.
Çindən gələn yüklərin Mərkəzi Asiya-Xəzər dənizi-Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyədən keçməklə Avropaya ən qısa zamanda və ən təhlükəsiz şəkildə çatdırılmasını təmin edir.
Statistik göstəricilərə əsasən, 2024-cü ildə Orta dəhliz üzrə yükdaşımaların həcmi əvvəlki illə müqayisədə 62 faiz artaraq 4,5 milyon tona çatmışdır. Mövcud hədəflərə əsasən, 2027-ci ilədək Orta dəhliz üzrə illik yükdaşımaların həcminin 10 milyon tona, 2030-cu ilədək isə 11,4 milyon tona çatdırılması nəzərdə tutulur.
Uzunmüddətli perspektivdə isə dəhlizin illik yükgötürmə qabiliyyətinin 15 milyon tona çatacağı proqnozlaşdırılır.
***
İlham Əliyevin gördüyü işlər sayəsində Orta dəhliz həm də türk dünyasının birliyinin rəmzinə çevrilmişdir!
Qarabağ müharibəsində qazanılan zəfər Zəngəzur dəhlizinin açılmasına, türk dövlətlərini birləşdirən quru yolun uzun illər boyu qəsdən bağlanılaraq onların bir-birilərindən təcrid olunmasının aradan qaldırılmasına və bütövlükdə nəqliyyat dəhlizinin effektivliyinin daha da yüksəlməsinə səbəb olmuşdur.
8 avqust 2025-ci ildə Azərbaycanla Ermənistan arasında D.Trampın şahidliyi ilə ABŞ-nin paytaxtı Vaşinqtonda imzalanan sənədlər isə bu dəhlizin (TRIPP) tezliklə reallaşacağının qarantıdır.
İlham Əliyevin daha bir böyük xidməti isə Türk Dövlətləri Təşkilatının yenidən canlandırılaraq fəaliyyətinin aktiv fazaya daxil olması, bu dövlətlər arasında siyasi, iqtisadi, mədəni, hərbi sahədə əlaqə və əməkdaşlığın əsaslı şəkildə gücləndirilməsidir!
İndiyədək Azərbaycan Prezidentinin fəallığı və öncüllüyü sayəsində görülən işlər, qurulan əməkdaşlıqlar və bağlanan müqavilələr də bunu əyani şəkildə göstərir.
Azərbaycanın yekdil səslə Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşündə tamhüquqlu üzv kimi iştiraka qəbul edilməsi deyilənlərin təsdiqidir.
BELƏ Kİ:
* 2025-ci il noyabrın 16-da Özbəkistanın paytaxtı Daşkənddə keçirilən Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 7-ci Məşvərət Görüşündə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşlərində tamhüquqlu iştirakı ilə bağlı qərar qəbul edilib. Azərbaycanın bu prosesə fəal qoşulması nəticəsində əvvəllər "C5" adlanan əməkdaşlıq formatı faktiki olaraq "C6" formatına çevrilib, regional dialoq və strateji tərəfdaşlıq isə yeni məzmun və miqyas qazanıb.
* Belə bir format Cənubi Qafqazın və Mərkəzi Asiyanın vahid geoiqtisadi və geosiyasi məkanda birləşməsi deməkdir ki, bunun da təməlində Azərbaycanın ərsəyə gətirdiyi iqtisadi əməkdaşlıq reallıqları dayanır.
* Prezident İlham Əliyev son illər Mərkəzi Asiya ölkələrində 17 dəfə səfərdə olub. Bu müddət ərzində Mərkəzi Asiya dövlət başçıları Azərbaycana 26 dəfə səfər ediblər.
Cənab İlham Əliyevin bu barədə açıqlamasına diqqət yetirək:
"Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətlərinə gəldikdə qeyd etmək lazımdır ki, son illərdə bu əlaqələr müttəfiqlik, strateji tərəfdaşlıq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq prinsipləri əsasında dinamik şəkildə inkişaf edib. Tarixi və mədəni yaxınlıq, ortaq mənəvi dəyərlər kimi mühüm amillər Azərbaycanla Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında mövcud əlaqələrin möhkəm təməlini təşkil edir.
Azərbaycan Mərkəzi Asiya ölkələri ilə siyasi dialoqun genişləndirilməsinə, iqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsinə, nəqliyyat və kommunikasiya imkanlarının artırılmasına, həmçinin enerji və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsinə xüsusi əhəmiyyət verir. Bu baxımdan Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşləri regional əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi, qarşılıqlı fəaliyyətin əlaqələndirilməsi və birgə təşəbbüslərin müzakirəsi üçün çox vacib nüfuzlu platformalardan biridir".
Prezidentimizin bu yaxınlarda Qırğızıstan və Özbəkistanda keçirdiyi səfərlər, orada aparılan danışıqlar və görüşlər, habelə imzalanan çoxsaylı sənədlər, perspektivə hesablanmış addımlar türk dövlətlərinin birgə fəaliyyətinin yeni dövrünün başlanmasından xəbər verir.
Birlikdə diqqət yetirək:
* Azərbaycan Özbəkistan və Qırğızıstanla müttəfiqlik münasibətləri haqqında müqavilə imzalayıb.
* Azərbaycan və Özbəkistan arasında "Azərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasında əbədi dostluq haqqında Müqavilə" imzalanıb.
* Azərbaycanla Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşündə təmsil olunan bütün dövlətlər arasında strateji tərəfdaşlıq haqqında sənədlər imzalanıb.
Bütün bu sənədlər həm Türk Dövlətləri Təşkilatının institusional dayaqlarını daha da möhkəmləndirir, həm region ölkələrinin qlobal geosiyasi təzyiqlərə qarşı vahid güc mərkəzi kimi çıxış etməsinə imkan yaradır, həm də Azərbaycan və Mərkəzi Asiyanın vahid geoiqtisadi və geosiyasi məkanda birləşməsinə töhfə verir.
Cənab İlham Əliyevin avqustun 21-də Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə müsahibəsində gələcək uğur və əməkdaşlığın əsaslarından bəhs edərək demişdir:
"Əməkdaşlığımız, xüsusən də nəqliyyat və logistika sahəsində qarşılıqlı fəaliyyətimiz böyük perspektivlər vəd edir. Azərbaycanın Cənubi Qafqazda, Özbəkistanın isə Mərkəzi Asiyada mövqeyi ölkələrimizi Şərqlə Qərbi birləşdirən mühüm strateji marşrutlarda təbii tərəfdaşlara çevirir. Bu baxımdan Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan dəmir yolu layihəsinin Orta dəhliz və TRIPP ilə inteqrasiyası bütün region üçün yeni iqtisadi və tranzit imkanları yaradacaq".
***
Heç də hər sərkərdə müharibəni ən uğurlu vaxtda başlamaqla ən qısa müddətdə başa çatdırmağı, ən az itki ilə ən yüksək nəticəyə nail olmağı bacarmır.
İlham Əliyev bunu etdi!
Heç bir qalib dövlət qarşısında diz çökdürərək məğlub etdiyi dövlətə sülh əlini uzadaraq onunla dərhal sülh müqaviləsi bağlamağa çalışmır.
İlham Əliyev bunu bacardı!
Heç də hər bir lider hər bir tərəfin maraqlarını təmin edən, dostluğa və əməkdaşlığa xidmət edən nəhəng layihələr hazırlayaraq onu reallaşdıra bilmir!
İlham Əliyev bunu uğurla həyata keçirir!
Heç də hər bir dövlət başçısı əməkdaşlıq etdiyi hər bir ölkə ilə bu qədər səmərəli, faydalı, qarşılıqlı hörmətə əsaslanan uzunömürlü əlaqələr yarada bilmir.
İlham Əliyevin sayəsində Azərbaycanın əlaqə və əməkdaşlıq qurduğu dövlətlərin sayı ilbəil artır, münasibətlər yeni səviyyəyə yüksəlir, iqtisadi göstəricilər yaxşılaşır.
Bunları təkcə biz demirik!
ABŞ Prezidenti D.Trampın Azərbaycan Prezidentinin ünvanına müxtəlif vaxtlarda dediyi sözləri, fəaliyyətinə verdiyi qiyməti xatırlatmaq kifayətdir:
"Siz güclü və ağıllı insansınız".
"Siz böyük lidersiniz".
"Siz gözəl danışıq aparırsınız".
Belə Prezidentlə fəxr etməyə və qürur duymağa dəyər!
Bəxtiyar SADIQOV
