"Qara Şəhər" Ağ Şəhərə necə çevrildi
Son illər paytaxtın simasını kökündən dəyişən, onu dünyanın öndəgedən müasir meqapolislərindən birinə çevirən ən böyük şəhərsalma layihələrindən biri şübhəsiz ki, Bakı Ağ Şəhər (Baku White City) layihəsidir. Bir vaxtlar neft emalı zavodlarının qara tüstüsü ilə örtülmüş, elə buna görə "Qara Şəhər" kimi tanınan sənaye ərazisinin ekoloji baxımdan təmizlənərək ultramodern yaşayış və ictimai məkana çevrilməsi təkcə Azərbaycanın deyil, dünya şəhərsalma tarixinin ən uğurlu nümunələrindən biridir.
Bu müasir tikililər həm şəhərin sosial-mədəni həyatına yeni nəfəs gətirir, həm də estetik baxımdan Bakının ən möhtəşəm memarlıq görünüşünə çevrilir. Ağ Şəhərdəki müasir yaşayış, ictimai və inzibati tikililər sadəcə binalardan ibarət deyil, onlar funksionallığın, ekoloji standartların və memarlıq sənətinin harmoniyasıdır. Ərazidə aparılan tikinti işlərində məşhur Fransız (Haussmann) stilinin klassik elementləri ilə müasir futuristik dizayn həlləri ustalıqla sintez olunmuşdur. Layihənin ictimai infrastrukturu sakinlərin və şəhər qonaqlarının rahatlığını, sosial inteqrasiyasını və asudə vaxtının səmərəli təşkilini təmin etmək üçün xüsusi dəqiqliklə layihələndirilib.
Ərazinin gözəçarpan obyektləri sırasında Bakı Ağ Şəhər Ofis Binası (Office Building) xüsusi vurğulanmalıdır. Bura bütövlüklə Bakı Ağ Şəhər layihəsinin simvolu, eyni zamanda ərazinin girişində yerləşən baxımlı biznes və inzibati mərkəzdir. Bina beynəlxalq səviyyədə tanınmış "ATKINS" (Böyük Britaniya) şirkəti tərəfindən layihələndirilmişdir. Layihənin əsas qayəsi "Qara Şəhər"in sənaye keçmişindən ekoloji və modern gələcəyə keçidi nümayiş etdirməkdir. Tikilinin hamar, axıcı və dalğavari fasad xətləri dəniz dalğalarını və küləyi xatırladır. Fasadın böyük hissəsi xüsusi izolyasiyalı şüşə panellərlə örtülüb ki, bu da daxili məkanların maksimum təbii gün işığı almasını təmin edir. Binanın qarşısında geniş yaşıllıq zolaqları, mənzərəli fəvvarə kompleksləri və pərəstişkar landşaft dizaynı yer alır.
Bakı Ağ Şəhər Ofis Binası regionda beynəlxalq BREEAM (Building Research Establishment Environmental Assessment Method) "yaşıl tikinti" standartlarına uyğun layihələndirilən ilk binalardan biridir. Burada günəş şüalarını idarə edən xüsusi fasad şüşələri və "ağıllı" havalandırma sistemləri sayəsində enerji sərfiyyatı minimuma endirilib. Tikinti zamanı ətraf mühitə zərər vurmayan, təkrar emal oluna bilən və yüksəkkeyfiyyətli materiallardan istifadə olunub. İşıqlandırma, istilik və soyutma sistemləri tam avtomatlaşdırılmış "Smart Building" (ağıllı bina) texnologiyası ilə idarə olunur.
A-Class biznes mərkəzi kimi fəaliyyət göstərən Bakı Ağ Şəhər Ofis Binası (Baku White City Office Building) sadəcə müasir biznes mərkəzi deyil, paytaxtın XXI əsr şəhərsalma və memarlıq tarixində dönüş nöqtəsi hesab edilən strateji bir tikilidir. Böyük Britaniyanın dünyaca məşhur "ATKINS" memarlıq və mühəndislik şirkəti tərəfindən layihələndirilən bina Bakının qlobal memarlıq arenasında mövqeyini möhkəmləndirmişdir. Heydər Əliyev Mərkəzi (Zaha Hadid) və Alov Qüllələri (HOK) kimi nəhəng layihələrin ardınca, bu bina da Bakının beynəlxalq memarlıq büroları üçün cəlbedici mərkəz olduğunu bir daha təsdiqləmişdir.
Ağ Şəhər Ofis Binası paytaxtın memarlıq xəritəsində Bakının gələcəyə yönəlmiş modern vizyonunun, ekoloji şüurunun və estetik transformasiyasının maddi təcəssümü kimi mühüm əhəmiyyətə malikdir.
Qarabağ Atları Meydanı
Bakı Ağ Şəhər (mərkəzi park kvartalı) ərazisində yerləşən, 44 günlük Vətən müharibəsindəki tarixi qələbəmizə və milli irsimizə həsr olunmuş Qarabağ Atları Meydanı geniş bir heykəltaraşlıq və istirahət kompleksidir. Meydan klassik və müasir şəhərsalma prinsiplərinin harmonik vəhdəti əsasında layihələndirilmişdir. Mərkəzdə amerikalı məşhur heykəltaraş Robert Sammers tərəfindən bürüncdən hazırlanmış 7 Qarabağ atının ("Soltan", "Ürək", "Sereyin", "Aypara", "Şöhrət", "Ötqəm" və "İldırım") əzəmətini və dinamikasını əks etdirən mohtəşəm heykəltaraşlıq kompozisiyası yerləşir. Bu ansambl məkanın həm estetik cazibəsini artırır, həm də milli-mədəni irsimizi rəmzi olaraq nümayiş etdirir.
Kompleksin təməli 2022-ci ilin dekabrında qoyulub, rəsmi açılışı 29 dekabr 2025-ci ildə baş tutub. Meydan müasir 8 mərtəbəli yaşayış binaları (Ağ Saray Residence, Ancora Residence) ilə əhatə olunub. Fəvvarələr, dekorativ işıqlandırma sistemləri və xüsusi landşaft dizaynına malik yaşıl guşələr günün istənilən saatında rahat istirahət mühiti yaradır. Müasir şəhərsalmada insan yönümlü (human-centric) ictimai məkanların yaradılması prioritet məsələlərdəndir. Bu meydan sakinlərin sosial ünsiyyəti, toplanması və asudə vaxtını səmərəli keçirməsi üçün mükəmməl şəraiti təmin edir.
Qarabağ Atları Meydanı həm yerli əhalinin, həm də Bakıya gələn xarici turistlərin mütləq baş çəkdiyi əsas gəzinti və fotosessiya ərazilərindən birinə çevrilmişdir. Bu yerdə həmin ərazidə salınan Ağ Şəhər bulvarı və dənizkənarı park xüsusi qeyd olunmalıdır. Xəzər sahili boyunca uzanan bu geniş ictimai zona, piyada yolları, velosiped zolaqları, yaşıl landşaftı və istirahət guşələri ilə paytaxt sakinlərinə açıq havada müasir şəhər mühitindən həzz almaq imkanı yaradır.
Mərkəzi park zonasını dənizkənarı bulvarla birləşdirən Müasir Piyada Körpüsü də nəqliyyat infrastrukturunun bir hissəsi kimi özünəməxsus dizaynı ilə diqqətçəkən müasir memarlıq nümunəsidir (architectural installation). Ərazidə inşa edilən müasir təhsil müəssisələri və layihələndirilmiş ticarət-əyləncə mərkəzləri isə bu məkanın müasir ictimai infrastruktura malik dinamik bir mərkəz olmasını tamamlayır.
Ağ Şəhərin ictimai binalarının əsas xüsusiyyəti onların çoxfunksiyalılığıdır - binaların alt mərtəbələri geniş ticarət, iaşə və mədəniyyət obyektlərinə ayrılaraq küçə həyatını daim canlı saxlayır, yuxarı mərtəbələr isə biznes və yaşayış mühitini təmin edir.
Yekun olaraq demək olar ki, Bakı Ağ Şəhərdə inşa edilən müasir tikililər Azərbaycanın müasir şəhərsalma konsepsiyasının uğurudur. "Qara Şəhər"dən "Ağ Şəhər"ə uzanan bu möhtəşəm yol Bakının gələcəyə doğru inamlı addımlarının və müasir memarlıq irsinin bariz sübutudur.
İradə ƏLİYEVA,
"Azərbaycan"
