Hər bir xalqın tarixində elə hadisələr var ki, onların əhəmiyyətini yalnız nəticələrlə ölçmək mümkün deyil. Belə hadisələr milli yaddaşın ayrılmaz hissəsinə, mənəvi gücün, nəsillərin varisliyinin və ölkənin gələcəyinə sarsılmaz inamın rəmzinə çevrilir. Azərbaycan xalqı üçün belə əlamətdar hadisə 2020-ci il Vətən müharibəsində qazanılmış Zəfərdir.
Təxminən üç onillik ərzində Qarabağ problemi Azərbaycanın ən ağrılı problemlərindən biri olaraq qalırdı. Ərazilərimizin işğalı, yaşayış məntəqələrinin dağıdılması, tarixi və mədəni abidələrin itirilməsi, yüz minlərlə vətəndaşın doğma yurdlarından məcburi köçkün düşməsi xalqın taleyində dərin iz buraxmışdı. Milyonlarla insan əcdadlarının yaşadığı torpaqlarda yaşamaq, doğma şəhər və kəndlərini ziyarət etmək, öz həyat tərzini qoruyub saxlamaq imkanından məhrum olmuşdu. Lakin ən çətin illərdə belə, Azərbaycan xalqı tarixi ədalətin bərpasına olan ümidini itirməmişdir. Qarabağ yaddaşı ailələrdə, incəsənət əsərlərində, ədəbiyyatda, musiqidə və ictimai şüurda yaşamaqda davam etmişdir. Bu yaddaş nəsildən-nəslə ötürülərək milli kimliyin ayrılmaz hissəsinə çevrilmişdir.
Həmin dövrdə Azərbaycan dövlətçiliyini, iqtisadi potensialını, müdafiə qabiliyyətini və beynəlxalq mövqelərini ardıcıl şəkildə möhkəmləndirirdi. Silahlı Qüvvələrin modernləşdirilməsinə, hərbi infrastrukturun inkişafına və hərbi qulluqçuların peşəkar hazırlıq səviyyəsinin yüksəldilməsinə xüsusi diqqət yetirilirdi.
27 sentyabr 2020-ci il ölkəmizin müasir tarixinə dönüş nöqtəsi kimi düşdü. Həmin gün başlayan 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan Ordusu yüksək peşəkarlıq, təşkilatlanma, döyüş hazırlığı və fədakarlıq nümayiş etdirdi. Ərazilərimizin işğaldan azad edilməsi qarşıya qoyulmuş tarixi məqsədə çatmaq yolunda mühüm mərhələ idi. Zəfər salnaməsində 8 noyabr 2020-ci il - Şuşanın azad edildiyi gün xüsusi yer tutur. Şəhərin azad edilməsi Vətən müharibəsinin həlledici hadisələrindən biri idi. Məhz buna görə də 8 noyabr bütün Azərbaycan xalqı üçün xüsusi məna kəsb edir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 3 dekabr 2020-ci il tarixli sərəncamı ilə həmin gün rəsmi olaraq Zəfər Günü elan edilmişdir.
Zəfərin baş qəhrəmanları hərbi vəzifələrini müstəsna dözümlülük və sədaqətlə yerinə yetirən azərbaycanlı hərbi qulluqçular - əsgər və zabitlərdir. Onların bir çoxu Vətən naminə ən qiymətli varlığını - öz həyatını fəda etmişdir. Ağır sınaqlardan keçərək hərbi andına sadiq qalmış Vətən müharibəsi veteranları da xüsusi hörmətə layiqdirlər. Veteranlara qayğı göstərilməsi, onların qəhrəmanlığına ehtiramla yanaşılması və şəhid ailələrinin dəstəklənməsi cəmiyyətin daimi mənəvi borcu olaraq qalmalıdır.
Vətən müharibəsi dövründə qəhrəmanlıqdan və milli birlikdən danışarkən Azərbaycan qadınlarının xüsusi rolunu diqqətdən kənarda qoymaq olmaz. Zəfər tariximiz yalnız ölkənin ərazi bütövlüyünü bilavasitə müdafiə edən kişilər tərəfindən deyil, həm də dərin vətənpərvərlik, vətəndaş məsuliyyəti və öz dövlətinin müdafiəsinə qalxmaq əzmi nümayiş etdirən qadınlar tərəfindən yazılmışdır. Bu, ərəfədə bir çox qadın Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarına könüllü daxil olmaq və Vətənin müdafiəsində iştirak etmək arzusunu ifadə etmişdir. Onların arasında mən də var idim.
Azərbaycan qadınlarının dövlətin müdafiəsində iştirak etmək arzusu rəsmi səviyyədə də öz təsdiqini tapmışdır. 2020-ci ilin iyul ayında Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin rəhbəri hərbi xidmətə könüllü qoşulmaqla bağlı müraciət edən vətəndaşlar arasında qadınların da olduğunu bildirmişdir. Bu fakt vətənpərvərlik ruhunun cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrini əhatə etdiyini göstərir. Qadınlar dövlətin taleyi qarşısında məsuliyyəti bölüşməyə, milli maraqlara sədaqətlərini nümayiş etdirməyə və ümumi işə öz töhfələrini verməyə hazır idilər.
Xanımlarımızın vətənpərvərliyi müxtəlif formalarda təzahür edirdi - hərbi xidmətə könüllü daxil olmaq istəyində, Silahlı Qüvvələrə dəstək göstərilməsində, humanitar yardımlarda, ictimai təşəbbüslərdə iştirakda və hərbi qulluqçuların ailələrinə qayğı göstərilməsində. Həmin dövrdə oğullarını Vətənin müdafiəsinə yola salan analar, həyat yoldaşlarına mənəvi dəstək olan xanımlar, yaxınlarının taleyindən narahatlıq keçirən, Zəfərə inamını qoruyub saxlayan qızlarımızı unutmaqmı olar?! Bu müharibədə doğmalarını itirmiş qadınları da yaddan çıxarmaq olmaz. Onların ağrısı milli yaddaşımızın bir hissəsinə çevrilmişdir.
Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası genişmiqyaslı dövlət layihəsidir. Avtomobil yollarının, hava limanlarının, yaşayış komplekslərinin, təhsil və tibb müəssisələrinin tikintisi, energetika, nəqliyyat və kommunikasiya infrastrukturunun inkişafı azadlıq mərhələsindən quruculuq mərhələsinə keçidin göstəricisidir. Keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıtması üçün lazımi şəraitin yaradılmasını nəzərdə tutan Böyük qayıdış proqramının həyata keçirilməsi, o cümlədən insanların doğma şəhər və kəndlərinə qayıtması yalnız mənzil və sosial şəraitin bərpası deyil, həm də nəsillərin öz torpaqları ilə tarixi bağlılığının yenidən canlandırılmasıdır.
Bu gün milli maraqların müdafiəsi yalnız hərbi və siyasi istiqamətlərdə həyata keçirilmir. Elm, təhsil, sənaye, energetika, informasiya texnologiyaları və beynəlxalq əməkdaşlıq sahələrində əldə olunan nailiyyətlər də eyni dərəcədə mühüm əhəmiyyət daşıyır. Hər bir alim, mühəndis, pedaqoq, həkim, hərbi qulluqçu və gənc nəslin nümayəndəsi dövlətin möhkəmlənməsinə öz töhfəsini verməlidir. Tarixi Zəfərin quruculuq mahiyyəti də məhz bundadır - o, cəmiyyət qarşısında yeni imkanlar açmaqla yanaşı, yeni məsuliyyət də yaradır. Gələcək nəsillər yalnız öz sələflərinin nailiyyətləri ilə fəxr etməməli, həm də müstəqilliyin, sülhün və dövlət suverenliyinin qorunmasının daimi əmək, bilik, peşəkarlıq və vətəndaş yetkinliyi tələb etdiyini dərk etməlidirlər. Çünki bu gün Azərbaycan qarşısında suverenliyin möhkəmləndirilməsi, sülhün qorunması, iqtisadiyyatın, elmin və təhsilin inkişafı, ölkənin beynəlxalq nüfuzunun artırılması ilə bağlı yeni vəzifələr dayanır.
Natalya FATYANOVA,
texnika elmləri üzrə fəlsəfə doktoru