Zəfərin ilk azad şəhəri - CƏBRAYIL

4 oktyabr... 

Zəfər tariximizin parlaq səhifələrindən biri, 27 illik həsrətin sona çatdığı, Vətən torpağının öz əzəli sahiblərinə qucaq açdığı müqəddəs gün! 

2020-ci ilin məhz bu füsunkar payız günündə Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin xalqa müraciətində səslənən, hər bir azərbaycanlının qəlbini qürurla titrədən o tarixi müjdə bütün yurdumuza dalğa-dalğa yayıldı: "Bu gün Azərbaycan Ordusu Cəbrayıl şəhərini və rayonun bir neçə kəndini işğaldan azad etmişdir. Eşq olsun Azərbaycan Ordusuna! Qarabağ Azərbaycandır!"

Savaşın dönüm nöqtəsi burada qoyuldu

Müzəffər Ali Baş Komandanın bu şad xəbəri onilliklərin həsrətinə son qoyan, xalqımızın qəddini düzəldən və şanlı ordumuzun qüdrətini bütün dünyaya bəyan edən tarixi bir hayqırtı idi. Cəbrayıl Vətən müharibəsində düşmən tapdağından xilas edilən ilk şəhərimiz kimi zəfər tariximizin şanlı səhifəsinə çevrildi.

Həmin gün xalqa müraciətində qalib lider İlham Əliyev qürurla demişdi: "Bu gün Azərbaycan xalqı sevinc içindədir. Cəbrayıllılara və bütün Azərbaycan xalqına bu gün azad edilmiş yaşayış məntəqələrinin adlarını sadalamaq istərdim. Bu gün şanlı Azərbaycan Ordusu aşağıdakı yaşayış məntəqələrini azad edib: Cəbrayıl şəhəri, Karxulu kəndi, Şükürbəyli kəndi, Yuxarı Maralyan kəndi, Çərəkən kəndi, Daşkəsən kəndi, Horovlu kəndi, Decal kəndi, Mahmudlu kəndi, Cəfərabad kəndi.

Bu kəndlərin sakinləri, sizə müraciət edirəm, sizin həsrətinizə son qoyulur və bizim digər bütün qaçqın, köçkün soydaşlarımız bilsinlər ki, biz onları da onların dədə-baba torpaqlarına qaytaracağıq".

Bu zəfər eyni zamanda uzun illər ərzində ölkəmizə qarşı hərbi təxribatlar törədən işğalçı Ermənistana və onun havadarlarına verilən unudulmaz bir dərs idi.

44 günlük Vətən müharibəsinin elə ilk günlərindən rəşadətli ordumuz Cəbrayıl istiqamətində sürətli əks-hücum əməliyyatlarına başladı. Müharibənin ilk günündə Böyük Mərcanlı və Nüzgar kəndləri, oktyabrın 3-də Mehdili, Çaxırlı, Aşağı Maralyan, Şəybəy və Quycaq kəndləri, oktyabrın 4-də isə Cəbrayıl şəhəri ilə yanaşı, Karxulu, Şükürbəyli, Çərəkən, Daşkəsən, Horovlu, Mahmudlu, Cəfərabad, Yuxarı Maralyan və Decal kəndləri işğaldan azad edildi.

Cəbrayılın azad edilməsi adi hərbi qələbə deyildi. Bu əməliyyat müharibənin taleyini həll edən strateji dönüm nöqtəsi oldu. Ümumilikdə əməliyyatlar zamanı Cəbrayıl şəhəri və rayonun 90 kəndi işğaldan azad edildi. Cəbrayılın azad olunması ilə ordumuz digər ərazilərimizin də işğaldan qurtarılması üçün geniş strateji mövqe tutdu, İranla dövlət sərhədimizə nəzarət mərhələli şəkildə bərpa edildi. Xudafərin körpüsündə ay-ulduzlu üçrəngli bayrağımızın ucaldılması qəlblərimizi qürurla doldurdu. Bu zəfər uğrunda canından keçən şəhidlərimizin, qazi olan 22 mindən çox igid hərbçimizin "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi xalqımızın öz qəhrəmanlarına olan ehtiramının bariz göstəricisidir.

Dirçələn Cəbrayıl

1993-cü il avqustun 23-də işğal edilən və 30 ilə yaxın müddətdə mənfur düşmənin tapdağı altında qalan Cəbrayılda daş daş üstündə qoyulmamış, evlər, məktəblər, tarixi-dini abidələr - Sultan Məcid hamamı, Sirik kəndində Qala bürcü, Xələflidə Qız qalası, Dağ Tumasda Divlər sarayı, Ağoğlan nekropolu, qədim türbə və məscidlər... vəhşicəsinə dağıdılmışdı. 

İşğal zamanı Cəbrayıl rayonu 1 şəhər, 4 qəsəbə və 92 kənddən ibarət idi. Hələ 1994-cü ildə Horadiz əməliyyatı zamanı rayonun Cocuq Mərcanlı kəndi işğaldan azad edilsə də, kənddə yaşayış mümkün olmayıb. 2016-cı ildə Böyük Zəfərin təməli qoyulan Aprel döyüşlərində Azərbaycan Ordusunun əks-hücumu nəticəsində Lələtəpə yüksəkliyi işğaldan azad ediləndən sonra Cocuq Mərcanlı kəndi ordumuzun nəzarətinə keçib.

2020-ci ildə Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev bu vacib qələbəyə belə diqqət çəkmişdi: "Uğurlu əməliyyat nəticəsində azad edilmiş yüksəkliklər imkan verdi ki, Cəbrayıl rayonunun Cocuq Mərcanlı kəndinə sakinlər qayıtsınlar. Gözəl qəsəbə saldıq. Qəsəbənin açılışında demişdim ki, Cocuq Mərcanlı bizim yenilməz iradəmizin rəmzidir. Cocuq Mərcanlı onu göstərir ki, heç vaxt Azərbaycan xalqı işğalla barışmayacaq və bizim işğal edilmiş digər torpaqlara qayıdışımız məhz Cocuq Mərcanlıdan başlamışdır". 

2020-ci il noyabrın 16-da Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin işğaldan azad edilən torpaqlarımıza, Cəbrayıla səfər etməsi "Qarabağ Azərbaycandır" haqq nidasının növbəti təntənəsi oldu. 

Zəfərdən 8 gün və Ermənistanın kapitulyasiya, məğlubiyyət aktını imzalamasından 6 gün keçəndən sonra Qalib Lider Cəbrayıl şəhərində və Xudafərin körpüsündə üçrəngli Azərbaycan bayrağını ucaltdı. 

Həmin tarixi səfəri zamanı Prezident İlham Əliyev sükan arxasından düşmən vandalizmini bütün dünyaya belə bəyan etmişdi: "Baxın, baxın Cəbrayıl şəhərini nə günə salıb mənfur düşmən. Bütün dünya bunu görsün, görsün və bilsin hansı yaramaz düşmənlə biz üz-üzəyik. Bütün binaları dağıdıblar, talan ediblər. Onların məqsədi var idi ki, heç vaxt bundan sonra burada azərbaycanlı insanlar yaşamasınlar. Yaşayacağıq, əbədi yaşayacağıq! Hamısını bərpa edəcəyik, hamısını".

Azadlığının bir yaşında - 2021-ci il oktyabrın 5-də Prezident İlham Əliyev yenidən yolunu Cəbrayıldan saldı, şəhərin quruculuğu ilə bağlı bir çox təməllər atdı.  "KAMaz" ASC ilə "Gəncə Avtomobil Zavodu" İstehsalat Birliyinin birgə servis mərkəzinin, "Araz Vadisi İqtisadi Zonası" Sənaye Parkının, Cəbrayıl Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının, məktəb binasının və Cəbrayıl şəhərində ilk çoxmənzilli yaşayış məhəlləsinin əsasını qoydu. Eyni zamanda 110/35/10 kV-luq "Cəbrayıl" yarımstansiyasının, Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi hissə kompleksinin açılışında iştirak etdi. 

Sözügedən tarixdə Cəbrayıl ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə doğma yurdda görüşündə Prezident İlham Əliyev burada həyata keçirilən ifrastruktur layihələrindən və böyük bərpa işlərindən bəhs etdi: "İndi gəldiyiniz yola da yəqin ki, fikir verdiniz. Görün, nə gözəl yol çəkilir. Cəbrayıla 4-6 zolaqlı yol çəkilir. Vaxtilə Ermənistan rəhbərliyi Cəbrayıla yol çəkmək istəyirdi. O da yarımçıq qaldı, onların bütün arzuları kimi. İndi biz Cəbrayıla yol çəkirik. Bizim haqqımız var. Ən gözəl yollardan biri olacaq. Mən xüsusi tapşırıq verdim ki, geniş olsun, həm Cəbrayıla gələn vətəndaşlar rahat gəlsinlər, həm də buradan keçən Zəngəzur dəhlizi də bu yoldan istifadə edəcək".

Həmin görüşdə ölkəmizin rəhbəri böyük əminliklə qeyd etmişdi ki, təqribən 5 il ərzində elə bir yeni Azərbaycan, yeni Qarabağ, yeni Zəngəzur quracağıq ki, bütün dünya bizə qibtə edəcək: "Bunu biz ilk növbədə insanlar üçün edirik. Əziyyət çəkmiş, çadırda, vaqonun altında, yataqxanada, uşaq bağçasında dözülməz şəraitdə yaşamış o insanlar ən yaxşı şəraitdə yaşamalıdırlar və yaşayacaqlar. Bunu biz təmin edəcəyik".

Ötən müddətdə həyata keçirilən quruculuq və bərpa işlərinin nəticəsində Cəbrayıl şəhərinə, rayonun Horovlu və Şükürbəyli kəndlərinə artıq doğma sakinləri qayıdıb, öz ata-baba yurdlarında yeni, işıqlı həyata başlayıblar.

Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə təsis edilən 4 Oktyabr - Cəbrayıl Şəhəri Günü milli qürurumuzun, bərpa olunan ədalətimizin və sarsılmaz birliyimizin rəmzidir. 

Bu gün Cəbrayılda yeni həyat qaynayır. Bir vaxtlar çadırda, vaqonda dözülməz şəraitdə yaşamağa məcbur olan keçmiş məcburi köçkünlər bu gün öz doğma ocaqlarında - Cəbrayılda bəxtəvər həyata qədəm qoyublar. 

Yasəmən MUSAYEVA, 

"Azərbaycan"