Bu sahə üzrə yeni müəssisələrin əksəriyyəti işğaldan azad olunmuş ərazilərdə fəaliyyətə başlayır
Bu ilin birinci yarısında Azərbaycanda ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə daha çox sənaye məhsulu istehsal edilib. Qeyri-neft-qaz sektorunda məhsul istehsalı 4,1 faiz artıb.
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, qeyri-neft-qaz sektorunun bir sıra sahələrində artım daha çox olub. Əvvəlki ilin eyni dövrünə nisbətən daha çox məhsul buraxılmış emal sənayesinin ağac emalı və ağacdan məmulatların, əczaçılıq məhsullarının, zərgərlik məmulatları,musiqi alətləri, idman malları və tibb avadanlıqlarının istehsalında artım xüsusilə nəzərə çarpır.
Yarım ildə qida sənayesində artım 9,9 faiz təşkil edib. Tütün məmulatlarının, duru bitki yağlarının, siqaretlərin istehsalının artımı müvafiq olaraq belədir: 19,4 faiz, 25,5 faiz və 18,7 faiz.
Toxuculuq sənayesi, geyim, dəri və dəridən məmulatların, ayaqqabıların istehsalı sahələrində 319,9 milyon manat dəyərində məhsul istehsal edilib. Əvvəlki ilin yanvar-iyun ayları ilə müqayisədə toxuculuq sənayesində 34, dəri və dəridən məmulatların, ayaqqabıların istehsalında 20,6, geyim istehsalında isə 9,4 faiz artım müşahidə olunub.
Qeyri-neft sektorunun bu qolu üzərində dayanaraq qeyd edək ki, Azərbaycanda geyim və tekstil istehsalı, əsasən, Bakı və Sumqayıt şəhərləri ilə yanaşı, Mingəçir, Gəncə və Aran bölgəsindəki pambıqçılıq rayonlarında yerləşən iri fabrik və müəssisələrdə həyata keçirilir. Bunlardan paytaxtın Binəqədi rayonunda yerləşən Bakı Tekstil Fabrikini göstərmək olar. Burada məktəbli, tibbi, xüsusi təyinatlı və idman geyimləri istehsal edilir. Paytaxtda həmçinin uniformalar istehsal edən Afteks, S.I.G.N və digər kiçik və orta istehsal gücünə malik tikiş müəssisələri fəaliyyət göstərir.
"Giltex" isə Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında yerləşən, iplikdən hazıra qədər bütün mərhələləri əhatə edən böyük toxuculuq və tikiş kompleksidir. Həmçinin "Alyans Textile" də Sumqayıtda xüsusi korporativ geyimlər istehsal edir.
Digər şəhər və regionlara gəldikdə isə deyə bilərik ki, Gəncədə toxuculuq və tibbi materiallar istehsalı, habelə Aran və digər pambıq istehsal edən bölgələrdə xammal emalı və ilkin ip-parça istehsalı mərkəzləri mövcuddur.
Son iki-üç ildə bu müəssisələr sırasına Xankəndi tikiş (toxuculuq) fabriki də qoşulub. Bu sənaye obyekti Azərbaycan-Özbəkistan birgə müəssisəsi olaraq 2024-cü ilin noyabrında rəsmi fəaliyyətə başlayıb. Onun özəlliyi bundadır ki, işğaldan azad olunmuş ərazilərimizdə yaradılmış bir müəssisədir.
Dəyəri 11 milyon manat olan, 1,2 hektar ərazidə yerləşən müəssisə kişi, qadın və uşaq geyimləri istehsal edir, yüzlərlə yerli sakini işlə təmin edir və xarici bazarlara ixrac həyata keçirir. Fabrik Özbəkistanın BUSINESS TEX MMC və yerli qurumları ilə əməkdaşlıq edir.
Fəaliyyətini uğurla davam etdirən müəssisənin hədəfləri də böyükdür: 150 növ kişi, 300 növ qadın və 150 növ uşaq geyimləri, həmçinin idman və trikotaj məhsulları istehsal etmək.
Gələcək planlara görə, burada ildə 3-5 milyon ədəd məhsul istehsal ediləcək, kişi köynəkləri, xüsusi təyinatlı və hərbi geyimlərin istehsalı xətti açılacaq. İstehsal edilən məhsulların əhəmiyyətli hissəsinin xarici ölkələrə ixrac olunması nəzərdə tutulur.
Bir vacib məqam da odur ki, lkin mərhələdə peşəkar təlim keçmiş neçə-neçə sakin (əsasən, işğaldan azad edilən ərazilərə qayıdanlar) işlə təmin olunub. Hədəf isə ümumilikdə 500-800 iş yerinin yaradılmasıdır.
Təqdirəlayiq haldır ki, işğaldan azad olunmuş ərazilərimizdə sənaye müəssisələrinin sayı artır. Elə bu il mayın 28-də Prezident İlham Əliyev Xankəndidə "GP Safety" MMC-nin iş əlcəkləri istehsalı müəssisəsinin açılışını etdi.
Burada müxtəlif təyinatlı 4 növdə iş əlcəkləri istehsal olunacaq. Müəssisənin illik istehsal gücü 25 milyon cüt əlcəkdir. Məhsullar daxili bazarın tələbatını ödəmək üçün nəzərdə tutulur. Gələcəkdə isə onların Avropa bazarına ixracı da planlaşdırılır.
Müəssisədə onlarla insan işlə təmin olunacaq. Bu sənaye obyektinin investisiya həcmi isə 3,5 milyon manatdır. Onun yaradılmasına dövlət dəstəyi də göstərilib. Belə ki, İqtisadiyyat Nazirliyinin tabeliyində Azərbaycan Biznesinin İnkişafı Fondu tərəfindən 1 milyon manat güzəştli kredit ayrılıb. Bundan başqa, investisiya təşviqi sənədi əsasında idxal olunan texnika və avadanlıqlar üzrə 238 min manat ƏDV-dən azadolma tətbiq edilib.
Qeyd edək ki, bu müəssisənin yaradılması Xankəndidə yüngül sənaye sahəsinin inkişafına töhfə verməklə yanaşı, şəhərin iqtisadi potensialının bərpasında da rol oynayacaq. Bu cür sənaye infrastrukturunun qurulması yerli əhalinin işlə təmin olunmasına şərait yaradır, həm daxili bazarın tələbatını ödəməyə, həm də ixracyönümlü istehsalın həcmini artırmağa xidmət edir. Bütün bu işlər Azərbaycan dövlətinin Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun iqtisadi potensialının bərpası, onun möhkəmləndirilməsi və müxtəlif təyinatlı məhsul istehsalının təşkili istiqamətində atdığı ardıcıl və məqsədyönlü addımların bir hissəsidir.
2021-ci il mayın 28-də yaradılmış Ağdam Sənaye Parkının qarşısında duran vəzifə də regionda yüngül sənayenin və istehsalat sahələrinin bərpasıdır. Parkda yerli tələbatı ödəmək və ixrac potensialı yaratmaq məqsədilə bir sıra yüngül sənaye və istehsal müəssisələri fəaliyyətə başlayıb və yenilərinin təşkili üzrə iş davam edir.
Ağdam Sənaye Parkında yerləşən "BAFCO İnvest" MMC-nin ayaqqabı istehsalı fabrikində 2024-cü il aprelin 1-dən müxtəlif təyinatlı ayaqqabılar və poliuretan çəkmələr istehsal edilir. Hazırda fabrikdə gündə yüzlərlə cüt məhsul buraxılır.
"BAFCO İnvest"ə ümumi 12 milyon manat sərmayə qoyulub. Bütün avadanlıqlar Almaniyanın "Desma" markasına məxsusdur. Fabrikin istehsal gücü xüsusi təyinatlı ayaqqabılar üzrə ildə 360 min cüt, poliuretan çəkmələr üzrə isə ildə 150 min cütdür.
İndi artıq bu müəssisələr də ölkə iqtisadiyyatına, o cümlədən qeyri-neft sahəsının inkişafına dəstək verir.
Flora SADIQLI,
"Azərbaycan"
