Müasir dünyada kənd təsərrüfatı artıq yalnız iqtisadiyyatın ənənəvi sahəsi deyil. Ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunması, iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşma, innovativ texnologiyaların tətbiqi, rəqəmsal həllərin genişləndirilməsi və dayanıqlı inkişaf məqsədlərinin reallaşdırılması aqrar sektoru dövlət siyasətinin strateji istiqamətlərindən birinə çevirib.
Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin təsdiq etdiyi "Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026-2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı" ölkəmizdə aqrar inkişafın növbəti mərhələsini müəyyən edən mühüm yol xəritəsidir. Dövlət proqramında aqrar istehsalın artırılması ilə yanaşı, müasir bilik və bacarıqlara malik insan kapitalının formalaşdırılması, innovasiyaların tətbiqi, beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi və elmi potensialın gücləndirilməsi əsas prioritetlər kimi müəyyən olunmuşdur.
Prezident İlham Əliyevin kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş son müşavirədə səsləndirdiyi fikirlər də bu strateji baxışı aydın şəkildə ortaya qoyur. Dövlət başçısı qeyd edib ki, bu gün dünyada baş verən geosiyasi proseslər, iqlim dəyişiklikləri və qlobal ərzaq bazarlarında müşahidə olunan qeyri-sabitlik hər bir dövləti ərzaq təhlükəsizliyi məsələsinə xüsusi həssaslıqla yanaşmağa vadar edir. Bu baxımdan kənd təsərrüfatının inkişafı təkcə iqtisadi məsələ deyil, həm də milli təhlükəsizlik məsələsidir.
Prezident müşavirədə xüsusi vurğulayıb ki, hər bir ölkə öz ərzaq təhlükəsizliyi haqqında düşünməli və konkret addımlar atmalıdır. Bu çağırış yalnız istehsal həcmlərinin artırılmasını deyil, eyni zamanda müasir düşüncəyə malik, innovativ yanaşmaları tətbiq edə bilən yüksəkixtisaslı aqrar mütəxəssislərin hazırlanmasını da zəruri edir. Məhz buna görə dövlət proqramının icrasında ali təhsil müəssisələrinin üzərinə mühüm vəzifələr düşür. Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti (ADAU) ölkənin yeganə aqraryönümlü ali təhsil müəssisəsi kimi qarşıdakı dövrdə fəaliyyətini məhz bu strateji hədəflərə uyğun qurur. Universitetimiz yalnız kadr hazırlayan təhsil müəssisəsi deyil, aqrar elmin, innovasiyanın, beynəlxalq əməkdaşlığın və müasir texnologiyaların tətbiqini təmin edən strateji inkişaf platforması kimi çıxış etməyi qarşısına məqsəd qoyub.
Bu gün dünya təcrübəsi göstərir ki, aqrar sektorun inkişafını yalnız maddi resurslar hesabına təmin etmək mümkün deyil. Ən böyük investisiya insan kapitalına qoyulan sərmayədir. Məhz buna görə dövlət proqramında aqrar təhsil, elmi tədqiqat və beynəlxalq əməkdaşlıq xüsusi yer tutur. Sənəddə 2030-cu ilədək aqrar ixtisaslar üzrə ikili diplom proqramlarını başa vuran məzunların sayının ən azı 500 nəfərə çatdırılması konkret hədəf kimi müəyyən edilib. Bu göstərici ADAU üçün həm məsuliyyət, həm də yeni imkanlar yaradır. Çünki son illərdə universitetimiz beynəlxalq əməkdaşlıq istiqamətində formalaşdırdığı yeni model sayəsində artıq regional deyil, beynəlxalq aqrar təhsil məkanının fəal iştirakçısına çevrilməkdədir.
Əgər bir neçə il əvvəl beynəlxalq əlaqələr əsasən akademik mübadilə ilə məhdudlaşırdısa, bu gün əməkdaşlığın mahiyyəti tamamilə dəyişib. İndi əsas məqsəd birgə təhsil proqramları yaratmaq, beynəlxalq akkreditasiyaya malik təhsil modellərini tətbiq etmək, ortaq elmi tədqiqatlar aparmaq və dünyanın qabaqcıl universitetləri ilə uzunmüddətli strateji tərəfdaşlıq qurmaqdır. Bu baxımdan Macarıstan Kənd Təsərrüfatı və Həyat Elmləri Universiteti (MATE) ilə həyata keçirilən əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Hazırda bir neçə istiqamət üzrə ikili diplom proqramlarının son hazırlıq mərhələsi həyata keçirilir. ABŞ-nin Oklahoma Dövlət Universiteti ilə magistratura səviyyəsində həyata keçiriləcək ikili diplom proqramı isə Azərbaycan aqrar təhsilinin beynəlxalq inteqrasiyasında yeni səhifə açır. Bu proqramların əsas üstünlüyü yalnız tələbələrin iki universitetin diplomunu əldə etməsində deyil. Əsas məqsəd dünyanın qabaqcıl aqrar təcrübəsini Azərbaycan gənclərinə çatdırmaq, onların müasir laboratoriyalarda işləməsini təmin etmək, innovativ texnologiyalarla tanış etmək və əldə olunan biliklərin ölkəmizin aqrar sektorunda tətbiqinə nail olmaqdır. Dövlət proqramında müəyyən edilən hədəflər göstərir ki, yaxın illərdə məhz belə beynəlxalq proqramlar Azərbaycanın aqrar inkişaf strategiyasının əsas dayaqlarından birinə çevriləcək. Bu mühüm dövlət sənədinin ali təhsil sahəsində qarşıya qoyduğu prioritetlərdən biri də beynəlxalq əlaqələrin dərinləşdirilməsi və Azərbaycanın aqrar təhsil sisteminin qlobal elm məkanına inteqrasiyasıdır. ADAU-da son illər həyata keçirilən islahatlar da məhz bu məqsədə xidmət edir.
Müasir kənd təsərrüfatının əsas xüsusiyyətlərindən biri bilik və texnologiyanın sərhəd tanımamasıdır. Bu gün inkişaf etmiş ölkələrin əldə etdiyi elmi nailiyyətlərin qısa müddətdə digər ölkələrdə tətbiq olunması aqrar sahənin rəqabət qabiliyyətini müəyyən edən əsas amillərdəndir. Buna görə də universitetimiz beynəlxalq tərəfdaşlıq münasibətlərini yalnız akademik əlaqələr kimi deyil, yeni texnologiyaların, innovativ idarəetmə modellərinin və müasir elmi yanaşmaların Azərbaycana transfer mexanizmi kimi qiymətləndirir.
Prezident İlham Əliyevin müşavirədə səsləndirdiyi daha bir mühüm fikir bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlətimizin başçısı qeyd edib ki, torpaqlardan səmərəli istifadə etmək üçün onların dəqiq təhlili aparılmalı, süni intellektdən, peyk texnologiyalarından və digər müasir rəqəmsal həllərdən geniş istifadə olunmalıdır. Əslində, bu yanaşma gələcəyin aqrar mütəxəssisinin necə hazırlanmalı olduğunu da müəyyən edir. Bu çağırışlar Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetində tədris proqramlarının yenilənməsini, rəqəmsal kənd təsərrüfatı, dəqiq əkinçilik, aqrar informasiya sistemləri, coğrafi informasiya texnologiyaları, süni intellekt və iqlimədavamlı kənd təsərrüfatı istiqamətlərinin daha da inkişaf etdirilməsini zəruri edir. Universitetdə həyata keçirilən beynəlxalq layihələr, icra olunan təşəbbüslər məhz bu məqsədə xidmət edir.
İnsan kapitalının inkişafı da dövlət proqramının mühüm istiqamətlərindən biridir. Müasir aqrar mütəxəssis yalnız auditoriyada əldə etdiyi biliklərlə kifayətlənməməli, qabaqcıl istehsalat müəssisələrində praktik təcrübə qazanmalıdır. Məhz buna görə universitetimiz tələbələrin xaricdə təhsil və istehsalat təcrübəsinin genişləndirilməsini fəaliyyətimizin əsas prioritetlərindən biri hesab edir. Son illərdə bu istiqamətdə mühüm nəticələr əldə olunub. Avropa universitetləri ilə mobillik layihələri, beynəlxalq yay məktəbləri və qısamüddətli təcrübə proqramları artıq yüzlərlə tələbənin peşəkar inkişafına mühüm töhfə verir. Qarşıdakı illərdə isə bu imkanların daha da genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.
Biz qarşıya belə bir konkret məqsəd qoymuşuq: hər il daha çox tələbəmiz dünyanın qabaqcıl universitetlərində və aqrar müəssisələrində təhsil alsın, istehsalat təcrübəsi keçsin və qazandığı bilik və bacarıqları Azərbaycana gətirərək milli kənd təsərrüfatının inkişafına töhfə versin. Çünki beynəlxalq təcrübə yalnız fərdi inkişaf vasitəsi deyil, bütövlükdə ölkənin aqrar potensialını gücləndirən strateji resursdur.
Prezident İlham Əliyev müşavirədə xüsusi olaraq vurğulayıb ki, kənd təsərrüfatı ilə məşğul olanlar üçün metodik tövsiyələrin verilməsi, treninqlərin təşkili və maarifləndirmə işinin daha da gücləndirilməsi vacibdir. Bu istiqamət Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin qarşıdakı illərdə fəaliyyətində mühüm yer tutacaq. Universitet yalnız ali təhsil müəssisəsi kimi deyil, fermerlər, aqrobiznes subyektləri və regionlarda fəaliyyət göstərən təsərrüfatlar üçün bilik və innovasiya mərkəzi kimi də öz missiyasını genişləndirəcək.
Dövlət başçısının müşavirədə səsləndirdiyi "Biz elə etməliyik ki, kəndlərdən şəhərlərə yox, şəhərlərdən kəndlərə qayıdış prosesi başlasın" fikri isə əslində, proqramın sosial mahiyyətini ifadə edir. Bu məqsədə nail olmağın yolu kənd yerlərində müasir iqtisadi mühit yaratmaqdan, rəqabətqabiliyyətli istehsalı inkişaf etdirməkdən və peşəkar kadr potensialını gücləndirməkdən keçir. Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti də məhz bu strateji məqsədin reallaşmasına öz töhfəsini verməyə çalışır.
Əminik ki, dövlət proqramının uğurlu icrası nəticəsində Azərbaycan aqrar sektoru keyfiyyətcə yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyacaq. Universitetimiz isə bu prosesdə müasir biliklərə malik mütəxəssislərin hazırlanması, beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi, elmi innovasiyaların istehsalata tətbiqi və qlobal təcrübənin ölkəmizə gətirilməsi istiqamətində fəaliyyətini daha da gücləndirəcək. Bizim strateji məqsədimiz təkcə beynəlxalq reytinqlərdə mövqeyimizi yüksəltmək deyil. Əsas hədəfimiz Azərbaycan kənd təsərrüfatının gələcəyini formalaşdıracaq, innovativ düşüncəyə malik, müasir texnologiyaları mənimsəyən, qlobal rəqabət mühitində uğur qazana bilən yeni nəsil aqrar mütəxəssislər yetişdirməkdir.
Prezident İlham Əliyevin müəyyən etdiyi inkişaf prioritetləri və 2026-2030-cu illəri əhatə edən dövlət proqramı bu məqsədlərə nail olmaq üçün etibarlı yol xəritəsidir. Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti bu strateji yol xəritəsinin icrasında üzərinə düşən vəzifələri yüksək məsuliyyətlə yerinə yetirəcək, aqrar təhsilin beynəlxalq səviyyədə inkişafına, elmin istehsalla inteqrasiyasına və ölkəmizin ərzaq təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə bundan sonra da öz töhfəsini verəcəkdir.
Zəfər QURBANOV,
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin rektoru
