Azərbaycan teatr və kino sənətinin görkəmli nümayəndələrindən biri olan Hamlet Xanızadə özünəməxsus yaradıcılığı ilə seçilərək tamaşaçıların rəğbətini qazanıb.
Hamlet Xanızadə 1941-ci il iyunun 5-də Bakının Şağan qəsəbəsində dünyaya göz açıb. Körpəliyi İkinci Dünya müharibəsinin dəhşətli illərində keçib. O zaman müharibənin gətirdiyi məşəqqətlər - aclıq, qıtlıq onun da sevincinə, qayğısızlığına kölgə salıb.
1945-ci il mayın 9-da alman faşist ordusunun məğlub edilməsi keçmiş SSRİ-yə daxil olan digər respublikalar kimi, Azərbaycana dinclik gətirib. Ancaq müharibənin gətirdiyi çətinliklər uzun müddət davam edib. Hamlet Xanızadə belə bir dövrdə böyüyüb, orta məktəbə gedib. Uşaqlıqdan teatra, kinoya meyil salıb. Onun səhnəyə, ekrana artan marağı atası Bəbir kişinin xoşuna gəlməyib. Oğlunu aktyor görmək istəməyən Bəbir kişinin səyləri faydasız qalıb. O, balaca Hamletin aktyorluq sənətinə həvəsinin, səhnə və kino sevdasının qarşısına sədd çəkə bilməyib. Beləliklə, orta məktəbi bitirən Hamlet Xanızadə arzularını gerçəkləşdirib, aktyor olub.
O, 1950-ci illərin sonlarında Teatr İnstitutuna (indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) daxil olub. Ali məktəbdə oxuduğu illərində aktyorluq məharətini nümayiş etdirib. Tədris teatrında onun oynadığı rollar həm müəllimlərin, həm də tələbə yoldaşlarının diqqətini cəlb edib. Hamletin gələcəkdə məşhur aktyor olacağına heç kimin şübhəsi qalmayıb.
1961-ci ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında işə başlayıb. Bu böyük sənət ocağının istedadlı və təcrübəli aktyorlarının sırasına qoşulması gənc aktyoru sevindirdiyi, qürurlandırdığı qədər də özünə qarşı məsuliyyətini artırıb. Əliağa Ağayev, Hökumə Qurbanova, Ağasadıq Gəraybəyli, Mehdi Məmmədov, İsmayıl Osmanlı, İsmayıl Dağıstanlı kimi sənətkarlarla eyni səhnəyə çıxan Hamlet Xanızadə seçdiyi sənəti daha dərindən öyrənib, püxtələşib. Gənc aktyor hər tamaşanın sonunda teatr salonunu titrədən tamaşaçı alqışlarında onun da payı olduğunu görüb iftixar hissi keçirib.
Hamlet verilən fərqli rolları məharətlə ifa edib. Həsən Səbbah ("Xəyyam"), İblis ("İblis"), Qacar ("Vaqif"), Molla Abbas ("Dəli yığıncağı"), Nizami ("Atabəylər"), Doktor ("Şöhrət və ya unudulan adam"), Antonino ("Fırtına") və başqa rolların hər birini elə yaradıb ki, tamaşaçıların yaddaşında dərin iz sala bilsin.
O, istedadını yalnız teatr sənətində deyil, kino sahəsində də sınayıb. Kinorejissorların dəvəti ilə ayrı-ayrı illərdə "Yeddi oğul istərəm", "Axırıncı aşırım", "Arxadan vurulan zərbə", "Şəhərin yay günləri", "Qızıl uçurum", "Babək", "Bir cənub şəhərində", "İnsan məskən salır", "İstintaq davam edir", "Qatarda", "Qatır Məmməd", "Qəm pəncərəsi", "Qərib cinlər diyarında", "Möcüzələr adası", "Nizami", "Topal Teymur", "Yaramaz", "Yol əhvalatı", "Qətl günü" və başqa filmlərdə çəkilib. Ona tapşırılan hər rolu sanki elə onun üçün yazılmış, necə deyərlər, boyuna biçilmiş kimi canlandırıb. Odur ki, teatr kimi, kino sahəsində də tezliklə məşhurlaşıb. Bu məşhurluğun sayəsində Hamlet Xanızadə 1982-ci ildə Əməkdar artist fəxri adına layiq görülüb. 1984-cü ildə isə Dövlət mükafatı alıb.
"Qətl günü" filmindəki Sədi Əfəndi Hamlet Xanızadənin son rolu olub. Filmə ilk ictimai baxış 1990-cı il fevralın 11-də keçirilib. O günü görmək Hamlet Xanızadəyə qismət olmayıb. Hələ çəkilişlər zamanı aktyor filmin ssenarisindən sarsıldığını dilə gətirmişdi. Həyat yoldaşı Nailə xanım bu barədə demişdir: "Çəkilişlər zamanı, bəlkə də gündə neçə yol ölüb-dirilirdi. Filmdəki dövrlə bağlı ədəbiyyatı oxuduqca öz-özünə deyirdi: "Gör biz neçə böyük bir millətin övladlarıyıq". Təəssüf ki, bizim milli taleyimizin əks-sədası olan bu filmə Hamletsiz baxdıq".
1990-cı il yanvarın 20-də baş verən qanlı hadisələr Hamlet Xanızadəyə də ağır təsir edib. Sovet qoşun hissələri tərəfindən atəşə tutulmuş, şəhid olmuş soydaşlarımızın faciəsindən dərindən sarsılan sənətkarın ürəyi tab gətirməyib. Aktyorun qızı Aygün Xanızadə müsahibələrinin birində bildirmişdir: "Fevralın 2-si çəkilişdən sonra dostlarıyla qəbirüstünə gedirlər, orda güclü başağrıları tutur, onu evə gətirirlər, onda artıq demək olar ki, özündə deyildi, Bürcəli Əsgərovun həkim oğlu dedi ki, xəstəxanaya aparmaq lazımdır. Atamı reanimasiyaya yerləşdirdilər, orda bir gün qaldı, səhərə yaxın xəbər gəldi ki, keçinib". Millətini böyük məhəbbətlə sevən aktyor 1990-cı il fevralın 3-də, 49 yaşında gözlərini əbədi yumub.
Ömrü kimi yaradıcılığı da yarımçıq qalsa da, səhnədə və kinoda yaratdığı rollar Hamlet Xanızadənin adını Azərbaycan mədəniyyəti tarixinə əbədi yazıb. İllər keçir, nəsillər dəyişir. Lakin lent yazılarının yaddaşında qalan ifası aktyoru unudulmağa qoymur. Tamaşaçılar onun ifasına heyranlıqla baxırlar. Əməkdar artist Hamlet Xanızadənin səhnəyə, ekranlara gətirdiyi səmimiyyət və güclü ifa tərzi Azərbaycan teatr və kino sənətində silinməz iz qoyub.
Zöhrə FƏRƏCOVA,
"Azərbaycan"
