Bu barədə AZƏRTAC-a Nəqliyyat Nazirliyi yanında Azərbaycan Yerüstü Nəqliyyat Agentliyindən (AYNA) məlumat verilib.

Bildirilib ki, aparılan təmir işləri ilə əlaqədar həmin yol sahəsində yerləşən dayanacaqlarda sərnişinlərin avtobuslara minib-düşməsində çətinliyin yaranacağı nəzərə alınaraq avqustun 10-da 1, 2, 4, 10, 20, 32, 46, 88A, 120, 120E və 125 nömrəli marşrutlar bu dayanacaqlarda saxlamayacaq.

Qeyd olunub ki, avqustun 11-dən etibarən sözügedən marşrutlar əvvəlki qayda ilə sərnişinlərə xidmət göstərəcək.

AZƏRTAC xəbər verri ki, o, bu barədə "Axel Springer" şirkətinin baş direktoru Matthias Döpfnerin aparıcılığı ilə keçirilən verilişdə danışıb.

Ukraynadakı vəziyyətə toxunan Serbiya lideri yaxın vaxtlarda sülhə nail olunacağına inanmadığını qeyd edib: "Düşünürəm ki, biz daha böyük bir müharibənin başlanğıcındayıq. Mən ümid edirdim ki, kimsə Ukraynada sülhə nail olmaq üçün səy göstərəcək, lakin bu baş vermədi və yaxın vaxtlarda da baş verməyəcək. Bu da o deməkdir ki, biz daha böyük müharibənin astanasındayıq".

A.Vuçiç münaqişənin yaxın gələcəkdə bitəcəyini istisna edib. "Müharibənin bu il və ya gələn yazdan əvvəl bitəcəyini düşünmürəm", - deyə bildirən prezident mövcud şəraitdə hər hansı kompromis həll üçün imkan görmədiyini vurğulayıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə İranın dövlət televiziyası məlumat yayıb.

Sənədə əsasən, boğazın idarə olunması ilə bağlı yeni mexanizmlərin tətbiqi nəzərdə tutulur.

Xatırladaq ki, avqustun 7-də İran parlamentinin rəyasət heyətinin üzvü Əlirza Səlimi ölkə parlamentinin ABŞ və İsraillə əlaqəli gəmilərin Hörmüz boğazından keçməsini qadağan edən qanun layihəsini nəzərdən keçirdiyini açıqlamışdı.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş Assambleyasının qərarı ilə 1994-cü ildə təsis edilən Beynəlxalq Yerli Xalqlar Günü yerli xalqların ehtiyacları ilə bağlı məlumatlılığın artırılmasını və onların üzləşdiyi problemlərə diqqət çəkilməsini qarşıya məqsəd qoyur.

BMT-nin Yerli Xalqların Hüquqları haqqında Bəyannaməsində yerli xalqların digər xalqlarla bərabərliyi vurğulanır və bu qrupların mədəni müxtəlifliyinin bütün bəşəriyyətin ümumi irsinin bir hissəsi olduğu qeyd edilir.

BMT-nin məlumatına görə, 90 ölkədə yaşayan, təxminən 5 min müxtəlif mədəniyyəti təmsil edən 476 milyondan çox yerli xalq nümayəndəsi dünya əhalisinin təxminən 6,2 faizini təşkil edir.

Yerli xalqların kimliyinin mühüm hissəsini təşkil edən dillər onların mədəniyyətinin və dünyagörüşünün qorunmasında xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Dünyada mövcud olan 7 min dilin ən azı 40 faizi müəyyən dərəcədə yox olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir. Təxminlərə görə, hər iki həftədən bir yerli xalqlara məxsus bir dil yox olur. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı 2022-ci ildə nadir dillərin təbliği, bu dillərdə danışan insanların həyatının dəstəklənməsi və həmin dillərin qorunması məqsədilə daha bir mühüm təşəbbüs – “Yerli Dillər Onilliyi”ni elan edib.

Digər tərəfdən, yerli xalqlar daha yüksək səviyyədə yoxsulluqla üzləşirlər. Dünyadakı yerli əhalinin 86 faizi qeyri-formal iqtisadi sektorda çalışır və onların yoxsulluqla üzləşmə ehtimalı dünyanın digər əhalisi ilə müqayisədə üç dəfə çoxdur. Qidalanma çatışmazlığının daha geniş yayıldığı yerli xalqlar həmçinin lazımi sosial təminat və iqtisadi resurslar olmadan yaşamaq uğrunda mübarizə aparırlar.

Yerli xalqların orta ömür uzunluğu yerli olmayan icmalarla müqayisədə 20 il daha azdır. Bunun əsas səbəbləri sırasında onların kifayət qədər tibbi xidmət və sağlamlıqla bağlı məlumat əldə edə bilməmələri, həmçinin malyariya, vərəm və HİV kimi xəstəliklərə daha çox məruz qalmaları göstərilir.

Yerli əhalinin 47 faizi formal təhsil almaq imkanından məhrumdur. Bu göstərici qadınlar arasında daha yüksəkdir.

Bütün bu çətinliklərlə yanaşı, yerli xalqlar öz torpaqlarını idarə etmək imkanından da məhrumdurlar. Bəzi yerli icmalar özünüidarəetmə hüququna malik olsa da, onların bir çoxu hələ də torpaqları və təbii sərvətləri üzərində son qərarvermə səlahiyyətinə malik olan mərkəzi hökumətlərin nəzarəti altındadır.

Təbiətin qorunmasında ön sırada olan yerli xalqlar iqlim dəyişikliyindən də ən çox təsirlənirlər

Yerli xalqlar həyat tərzləri etibarilə təbiətlə sıx əlaqədə yaşayırlar. Təxminən 70 milyon yerli xalq nümayəndəsi dolanışığını meşələrdən təmin edir.

Lakin araşdırmalar göstərir ki, təbiətlə bu qədər sıx bağlı həyat sürən yerli xalqlar iqlim dəyişikliyinin birbaşa təsirlərinə ən çox məruz qalan icmalar sırasındadır.

Bu barədə Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən bildirilib.

Qeyd olunub ki, Bakıda və Abşeron yarımadasında, Naxçıvan MR, Cəbrayıl, Goranboy, Naftalan, Daşkəsən, Mingəçevir, Cəlilabad, Biləsuvar, Hacıqabul, Xaçmaz, Siyəzən, Şabran, Qusarda sarı xəbərdarlığa uyğun olaraq şimal-qərb küləyi əsəcək, küləyin sürəti 13.9-20.7 m/san təşkil edəcək.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Suriya Xarici İşlər Nazirliyinin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin məlumatına görə, bir il yarım davam edən intensiv danışıqlardan sonra Xmeymim və Tartusdakı Rusiya hərbi bazalarının taleyi rəsmən müəyyənləşib.

Suriya Xarici İşlər Nazirliyi bu razılaşmanın iki ölkə arasındakı münasibətlərdə yeni bir fəsil açacağına ümid etdiyini bildirib.

Əldə olunan razılaşmaya əsasən, sözügedən Rusiya bazaları gələcəkdə birgə hərbi təlim mərkəzlərinə çevriləcək.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirlər Bakı Təşəbbüs Qrupunun (BTQ) Beynəlxalq Yerli Xalqlar Günü ilə bağlı bəyanatında əksini tapıb.

Bəyanatda, həmçinin deyilir: "Avropanın coğrafi məkanında yerləşməsinə baxmayaraq, Korsika xalqı rəsmi Paris tərəfindən hücumlara məruz qalır, yerli Korsika dili sıxışdırılır, müstəqillik tələb edən partiyalara və hərəkatlara qarşı “terror təhlükəsi” adı altında silahlı hücumlar təşkil olunur.

Fransanın uzunmüddətli müstəmləkəçilik siyasəti Māʻohi Nui (Fransız Polineziyası) ilə birlikdə BMT-nin dekolonizasiya olunmalı ərazilər siyahısında yer alan Kanakinin (Yeni Kaledoniya) əsrlər boyu sahibi olmuş Kanak xalqının siyasi, sosial və iqtisadi hüquqlarının məhdudlaşdırılmasına, onların öz tarixi torpaqlarında sıxışdırılmasına və torpaq üzərində nəzarət imkanlarının əhəmiyyətli dərəcədə zəiflədilməsinə səbəb olmuşdur. Fransa uzun illər materik Fransadan planlı şəkildə əhalinin adaya köçürülməsinə və yerli kanakları azlıqda qalmasına şərait yaradan demoqrafik siyasət həyata keçirir, Kanak xalqının bu siyasətə qarşı qanuni etirazları isə Fransa tərəfindən silahlı müdaxilə ilə qarşılanır. 2024-cü ilin may ayında Fransanın seçici siyahılarına dair islahat cəhdinə qarşı Kanak xalqının keçirdiyi dinc etiraz aksiyaları zamanı Kanak mənşəli vətəndaşlar Fransa polis qüvvələri tərəfindən qətlə yetirilib. Bununla yanaşı, müstəqillik tərəfdarı siyasi qüvvələrin rəhbərləri qanunsuz həbs olunaraq, onlardan bir neçəsi Fransaya aparılıb.

Māʻohi Nui-də (Fransız Polineziyası) əhalinin böyük əksəriyyətini yerli Māʻohi Nui xalqı təşkil edir. Təxminən 5 milyon km²-lik EEZ-ə malik bu strateji ərazinin dəniz resursları üzərində əsas nəzarət Fransa dövlətinin əlindədir. Fransanın 1966–1996-cı illərdə burada keçirdiyi 193 nüvə sınağı isə müstəmləkəçiliyin ən ağır miraslarından biri olaraq ətraf mühitə və yerli əhalinin sağlamlığına uzunmüddətli zərər vurub. Bu sınaqlar Māʻohi xalqının hüquq və təhlükəsizliyinin Fransa hərbi-strateji maraqlarına tabe etdirilməsinin bariz nümunəsi kimi qiymətləndirilir.

Qvadelupa və Martinikdə müstəmləkəçiliyin ən ağır və uzunmüddətli nəticələrindən biri xlordekon pestisidinin yaratdığı genişmiqyaslı ekoloji çirklənmədir. Onilliklər ərzində istifadə edilən bu yüksək toksik maddə torpaq və su ehtiyatlarını çirkləndirərək regionun ekosisteminə və ictimai sağlamlığa ciddi zərər vurub. Xlordekon Antil əhalisinin 90 faizindən çoxunun orqanizmində aşkar edilib.

Fransanın cənub-qərbində yaşayan Basklar (Basques) və ölkənin qərbində məskunlaşan Bretonlar (Bretons) uzun illər ərzində Parisin sərt mərkəzləşmiş və assimilyasiya siyasəti və “vahid millət, vahid dil” adı altında öz milli kimliklərini, dillərini və mədəni irslərini itirmək təhlükəsi ilə üz üzədirlər.

Fransız Qvianasında yaşayan Kali'na, Lokono, Wayana, Wayampi, Teko və Palikur xalqları Fransanın uzunmüddətli müstəmləkəçilik siyasətinin qurbanına çevriliblər.

Mayottada Qəmər və Malaqasi mənşəli olan yerli Mahorais əhalisi Fransanın müstəmləkə idarəçiliyinin uzunmüddətli nəticələri ilə yanaşı, təbii fəlakətlərə qarşı həssaslığın da ağır nəticələrini yaşayır.

Niderlandın müstəmləkə əsarətində olan Boneyra, Aruba, Saba və Sen-Martin kimi Karib ərazilərində yaşayan yerli xalqlar uzun illərdir müstəmləkə idarəçiliyinin siyasi, iqtisadi və sosial nəticələri ilə üzləşirlər. Niderlandın tətbiq etdiyi idarəetmə və iqtisadi siyasətlər nəticəsində torpaqların kommersiyalaşdırılması, sürətli turizmin genişlənməsi, xarici kapitala artan asılılıq və daşınmaz əmlak qiymətlərinin yüksəlməsi yerli əhalinin öz torpaqlarında münasib qiymətə mənzil və iqtisadi resurslara çıxışını çətinləşdirir. Eyni zamanda, bu proseslər yerli xalqların milli və mədəni kimliyinin zəifləməsinə, təbii sərvətlər üzərində nəzarət imkanlarının azalmasına və siyasi qərarvermədə asılılığın dərinləşməsinə səbəb olur”.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Binə Atçılıq Mərkəzində təşkil edilən mərasimdə qalib idmançılara medallar təqdim olunub.

Mükafatları Azərbaycan Kamandan Oxatma Federasiyasının (AKOF) baş katibi Fərid Xəlilov , Gənclər və İdman Nazirliyinin idman şöbəsinin sektor müdiri Aydın Məmmədov və digər şəxslər təqdim ediblər.

Böyüklər arasında qızların mübarizəsində Fatimə Hüseynli qızıl medal qazanıb, oğlanların yarışında isə Nurlan Rəhimli birinci olub.

U-15 kateqoriyasında Selcan Məmmədli və Məhəmməd İsmayılov qızıl medallara sahib çıxıblar.

U-18 kateqoriyasında Sümeyyə Bədəlli ilə Sərdar Vəliyev fəxri kürsünün ən yüksək pilləsinə qalxıblar.

Qeyd edək ki, üç gün davam edən yarışda ümumilikdə 50-yə yaxın idmançı mübarizə aparıb. 

Daxili İşlər Nazirliyindən bildirilib ki, paytaxt Bakı ilə yanaşı respublikanın bütün turizm zonalarında asayişin və təhlükəsizliyin təmin olunması, eləcə də nəqliyyatın hərəkətinin davamlılığı məqsədilə naryad qrupları ərazilərə təhkim olunub.

Polis əməkdaşları ictimai asayişin qorunması ilə yanaşı, vətəndaşların təhlükəsiz istirahətinin təmin edilməsi, mümkün xoşagəlməz halların qarşısının alınması və zərurət yarandıqda operativ müdaxilənin həyata keçirilməsi istiqamətində gücləndirilmiş rejimdə xidmət aparırlar.

Vətəndaşlardan istirahət zamanı təhlükəsizlik qaydalarına, xüsusilə çimərliklərdə müəyyən edilmiş qaydalara ciddi riayət etmələri, uşaqları nəzarətsiz qoymamaları, ictimai asayişi pozan davranışlardan çəkinmələri xahiş olunur.

Polis əməkdaşlarının qanuni tələblərinə əməl etməklə yanaşı hər hansı təhlükəli və ya şübhəli hal müşahidə etdikdə dərhal polisə məlumat vermələri tövsiyə edilir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, yarış Binə Atçılıq Mərkəzində təşkil olunub.

Son yarış günündə final görüşləri keçirilib. Böyüklər arasında qızların mübarizəsində Fatimə Hüseynli qızıl medal qazanıb, oğlanların yarışında isə Nurlan Rəhimli birinci olub.

U-15 kateqoriyasında Selcan Məmmədli və Məhəmməd İsmayılov qızıl medallara sahib çıxıblar.

U-18 kateqoriyasında Sümeyyə Bədəlli ilə Sərdar Vəliyev fəxri kürsünün ən yüksək pilləsinə qalxıblar.

Qeyd edək ki, üç gün davam edən yarışda ümumilikdə 50-yə yaxın idmançı mübarizə aparıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, nazirliyin X hesabında edilən paylaşımda qeyd olunub: “Bu mühüm mərhələ iki ölkə arasındakı münasibətlərdə tarixi bir təkan yaratdı. Hər iki tərəfi bu yolda irəliləməyə təşviq edirik”.

Nazirlik Almaniyanın Cənubi Qafqazda bu prosesə dəstəyini davam etdirəcəyini vurğulayıb. “Cənubi Qafqazda sülh və sabitlik bizim ortaq maraqlarımıza uyğundur. Almaniya Avropa İttifaqı və ABŞ-dən olan tərəfdaşları ilə birlikdə bu prosesi dəstəkləməyə davam edəcək”, - deyə Almaniya XİN-in açıqlamasında bildirilib.

Azərbaycan Prezidentinin Qırğızıstana səfəri eyni zamanda ölkəmizin türk dünyasının mənəvi birliyinə,  inteqrasiyasına verdiyi önəmin və güclü dəstəyin növbəti vacib təzahürüdür.

Dövlət səfərində Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın iştirak etməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu, Azərbaycan ilə Qırğızıstanın mədəni-humanitar əməkdaşlığının möhkəmləndirilməsinə, xalqlarımızın qədim ənənələrinin yaşadılmasına  dövlətimizin xüsusi münasibətini əks etdirir”.

Bu sözləri Milli Məclisin deputatı, Mədəniyyət komitəsinin sədr müavini Günay Əfəndiyeva açıqlamasında deyib.

Millət vəkili iki ölkənin dövlət başçıları tərəfindən “Azərbaycan Respublikası ilə Qırğız Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə”nin imzalanmasının əhəmiyyətindən söz açıb.  O, səfər zamanı keçirilən birgə mətbuat bəyanatında Azərbaycan Prezidentinin "Müttəfiqlik münasibətləri çox böyük məsuliyyət deməkdir və biz bu məsuliyyətə hazırıq" sözlərini xatırladıb.

Günay Əfəndiyeva səfərin məhsuldar gündəliyini, qarşılıqlı iş birliyinin genişləndirilməsinə dair yekun nəticələrini yüksək dəyərləndirib: “Müxtəlif istiqamətləri, o cümlədən iqtisadiyyat, investisiya, nəqliyyat, logistika, energetika, maliyyə, rəqəmsal təhlükəsizlik sahələrini əhatə edən çoxsaylı sənədlər mübadilə olundu. Artıq əlaqələrimiz regional səviyyədə inkişaf edəcək”. 

Deputat Qırğızıstanın türk dünyasının tarixi-mədəni irsində önəmli yerə sahib olduğunu vurğulayaraq, qeyd edib: “Qırğızıstan türk xalqlarının qəhrəmanlıq ruhunu yaşadan "Manas"ın Vətənidir. Böyük yazıçı Çingiz Aytmatovu türk dünyasına və bütün bəşəriyyətə bəxş edən torpaqdır. Qırğızıstanın incisi İssık-Kul əsrlər boyu ümumtürk sivilizasiyasının qədim mərkəzlərindən biri olub”. 

Millət vəkili ölkəmizin ilk müstəqillik illərində Qırğızıstanla əlaqələrindən söz açıb. O, Ümumilli Lider Heydər Əliyevin türk dünyasının ortaq gələcəyinə hesablanmış uzaqgörən siyasətini, nəhəng fəaliyyətini vurğulayaraq, bildirib: “Ulu Öndər Heydər Əliyev 1995-ci ildə Bişkekə səfər edərək, “Manas” dastanının minillik yubiley mərasimində iştirak etmişdir. Tədbirdəki çıxışı zamanı Ulu Öndər hərzamankı zəngin, dərin məzmunlu nitqi ilə Azərbaycan–Qırğızıstan dostluğunun tarixi və mənəvi əsaslarına diqqət çəkmişdir”.

Son illərdə iki dövlətin mədəni-humanitar əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi yönündə əhəmiyyətli addımların atıldığını qeyd edən Günay Əfəndiyeva bildirib: “Ölkələrimizdə ənənəvi şəkildə təşkil olunan qarşılıqlı mədəniyyət günləri Azərbaycan və qırğız xalqları arasında mənəvi bağları daha da gücləndirir. Həmrəyliyimizin ən gözəl nümunələrindən biri kimi Ağdamda Qırğızıstanın dəstəyi ilə məktəb tikilib. Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsi ucaldılıb, onun adını daşıyan park salınıb. Bişkekdə Azərbaycan–Qırğızıstan Dostluq Parkı yaradılıb.

İndi isə gözəl İssık-Kulun sahilində Azərbaycan tərəfindən inşa olunan və zəngin irsimizi əks etdirən "Bakı" oteli fəaliyyətə başlayır. Bütün bu təşəbbüslər Azərbaycan və qırğız xalqlarının bir-birinə daha da doğmalaşmasına, ortaq dəyərlər ətrafında daha sıx birləşməsinə imkan yaradır.

Səfər zamanı Şuşa ilə Çolpon-Ata şəhərlərinin qardaşlıq münasibətlərinin yaradılmasına diqqət çəkən Günay Əfəndiyeva bildirib: “Çolpon-Ata İssık-Kulun sahilində yerləşir və Türk Dünyasının ən gözəl şəhərlərindəndir. Mən orada dəfələrlə olmuşam. Şəhərin ev sahibliyi etdiyi Türk Dünyasını birləşdirən müxtəlif beynəlxalq miqyaslı tədbirlərdə, o cümlədən 2016-cı ildə II Dünya Köçəri Oyunlarında, 2018-ci ildə Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının VI Zirvə Görüşündə, 2022-ci ildə Türkdilli Ölkələrin Parlament Assambleyasının (TÜRKPA) 11-ci plenar iclasında iştirak etmişəm. Şəhər təbii mənzərəsi, dağları, ab-havası ilə insanı heyran edir.  Təsadüfi deyil ki, Cıdır düzü, İsa bulağı ilə, sıldırım qayaları, çəmənləri, meşələri ilə öz ziyarətçilərini valeh edən bizim gözəl Şuşamız Çolpon-Ata ilə qardaşlaşır. Hər iki şəhər həm öz təbiəti, həm də mədəni mühiti ilə seçilir. 

Çox şadam ki, digər qədim tarixi şəhərlərimizin, o cümlədən Qəbələ ilə Karakolun, Gəncə ilə Oşun da qardaşlıq əlaqələri qurulur”.

Deputat bildirib ki, Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarovun Prezident İlham Əliyevə təqdim etdiyi I dərəcəli "Manas" ordeni, eyni zamanda Azərbaycan Prezidentinin Sadır Japarovu "Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif etməsi dövlətlərarası münasibətlərin yüksək səviyyəsinin siyasi ifadəsi kimi böyük əhəmiyyət daşıyır.

Günay Əfəndiyeva Qırğızıstanın Çolpon-Ata şəhərində Azərbaycanın və Mərkəzi Asiya ölkələrinin Dövlət Başçılarının qeyri-rəsmi görüşünün keçirilməsinə diqqət çəkərək, bildirib ki, “Azərbaycan Prezidentinin rəhbərliyi ilə dövlətimizin yürütdüyü ardıcıl və uzaqgörən xarici siyasət nəticəsində ölkəmiz ilə Mərkəzi Asiya arasında yeni strateji körpülər qurulub. Keçən il Özbəkistanın paytaxtı Daşkənddə Azərbaycanın ilk dəfə Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşündə tamhüquqlu iştirakçı kimi təmsil olunması tarixi hadisə idi. “Mərkəzi Asiya + Azərbaycan” formatının artıq özünü doğrultduğunu görürük. Bu, yeni olsa da, çoxtərəfli əməkdaşlıq, həmçinin, gələcək üçün böyük perspektivlər vəd edən bir platformadır. 

 “Bu baxımdan Azərbaycan–Qırğızıstan tərəfdaşlığı həm də regional inteqrasiyanın dərinləşməsinə mühüm töhfə verir”, - deyə millət vəkili vurğulayıb.

“Azərbaycan”

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Səudiyyə Ərəbistanının "Əl-Ərəbiyyə" televiziya kanalı Yəmən hərbi mənbələrinə istinadla məlumat yayıb. Hücuma görə məsuliyyəti üzərinə götürən husilər liman ərazisində Səudiyyə Ərəbistanını dəstəkləyən qüvvələrin hərbi bazasını hədəf aldıqlarını iddia ediblər.

Ölkənin cənub-qərbindəki Taiz əyalətində yerləşən və Yəmənin beynəlxalq səviyyədə tanınmış hökumət qüvvələrinin nəzarətində olan limanın infrastrukturuna dəyən ziyan və ya baş vermiş mümkün insan itkiləri barədə hələlik rəsmi məlumat açıqlanmayıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, şairin vəfatı barədə məlumatı Azərbaycan Yazıçılar Birliyi təsdiqləyib.

1944-cü ildə Füzulidə anadan olan Çingiz Əlioğlu uzun illər Azərbaycan ədəbiyyatına, poeziyasına və nəşriyyat işinə xidmət edib. O, 1977-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olub, 2005-ci ildə “Əməkdar incəsənət xadimi” fəxri adına layiq görülüb.

Çingiz Əlioğlu Azərbaycan ədəbiyyatında tanınmış şair və tərcüməçi kimi fəaliyyət göstərib. Onun yaradıcılığı və ədəbi fəaliyyəti Azərbaycan ədəbiyyatının müxtəlif nəşrlərində geniş şəkildə əks olunub.

Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən AZƏRTAC-a bildirilib ki, Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Mülayim şimal-qərb küləyi arabir güclənəcək. Havanın temperaturu gecə 23-27° isti, gündüz 29-33° isti, atmosfer təzyiqi 756 mm civə sütunu təşkil edəcək. Nisbi rütubət gecə 70-75 %, gündüz 40-45 % olacaq.

Azərbaycanın əsasən dağlıq və dağətəyi rayonlarında fasilələrlə yağış yağacağı gözlənilir. Ayrı-ayrı yerlərdə qısamüddətli leysan xarakterli olacağı, şimşək çaxacağı, dolu düşəcəyi ehtimalı var. Gecə və səhər bəzi dağlıq ərazilərdə arabir duman olacaq. Mülayim qərb küləyi əsəcək.

Havanın temperaturu gecə 22-27° isti, gündüz 32-37° isti, dağlarda gecə 15-20° isti, gündüz 22-27° isti olacaq.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin ABŞ Prezidenti Donald Trampa ünvanladığı məktub yalnız 2025-ci il 8 avqust tarixində keçirilmiş Vaşinqton Zirvə Görüşünün ildönümü münasibətilə diplomatik təbrik xarakteri daşımır. Məktub mahiyyət etibarilə son bir ildə Azərbaycan–ABŞ münasibətlərində və Cənubi Qafqazın geosiyasi mənzərəsində baş vermiş dəyişikliklərin siyasi qiymətləndirilməsi kimi də nəzərdən keçirilə bilər. Prezidentin məktubunda Vaşinqton görüşünün nəticələri sülh, regional kommunikasiyalar, iqtisadi əməkdaşlıq və Azərbaycan–ABŞ strateji tərəfdaşlığı kontekstində təqdim olunur.

Məktubun əsas siyasi mesajlarından biri ondan ibarətdir ki, 2025-ci il 8 avqust Vaşinqton görüşü Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində sadəcə növbəti diplomatik təmas deyil, uzunmüddətli münaqişənin siyasi nəticələrinin rəsmiləşdirilməsi istiqamətində dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Prezident İlham Əliyev Birgə Bəyannaməni, sülh sazişinin paraflanmasını və ATƏT-in Minsk qrupunun ləğvi ilə bağlı birgə müraciəti regionda yeni siyasi reallığın əsas elementləri kimi göstərir. 

Burada Azərbaycanın dövlət maraqları baxımından xüsusilə əhəmiyyətli məqam ondan ibarətdir ki, uzun illər davam etmiş münaqişənin həlli artıq keçmişin status-kvosunun bərpası üzərində deyil, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və yaratdığı yeni regional reallığın qəbul edilməsi əsasında formalaşır. Vaşinqton prosesinin məhz bu reallığı siyasi-diplomatik müstəvidə möhkəmləndirməsi Azərbaycanın xarici siyasətinin mühüm nəticələrindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.

Məktubda xüsusi diqqət çəkən digər istiqamət TRIPP layihəsidir. Prezident bu layihəni yalnız nəqliyyat bağlantısı kimi deyil, Cənubi Qafqazda çoxtərəfli iqtisadi əməkdaşlığın, regional təhlükəsizliyin və yeni kommunikasiya sisteminin formalaşdırılması baxımından qiymətləndirir. Bu yanaşma Azərbaycanın postmünaqişə dövründə əsas strateji prioritetlərindən biri olan regionun nəqliyyat xəritəsinin yenidən formalaşdırılması ilə üst-üstə düşür. 

Əslində burada Azərbaycanın daha geniş geosiyasi məqsədi görünür: münaqişədən sonrakı dövrü yalnız sülh dövrü deyil, regional iqtisadi inteqrasiya və kommunikasiya imkanlarının genişləndiyi yeni mərhələyə çevirmək. Bu baxımdan Azərbaycan özünü Cənubi Qafqazda nəqliyyat, enerji və iqtisadi layihələrin əsas təşəbbüskarlarından biri kimi mövqeləndirir.

Məktubun digər mühüm hissəsi Azərbaycan–ABŞ münasibətlərinə həsr olunub. Prezident İlham Əliyev qeyd edir ki, Vaşinqton görüşündən sonra iki ölkə münasibətləri keyfiyyətcə yeni strateji tərəfdaşlıq mərhələsinə keçib. Xüsusilə qarşılıqlı sərmayə, ticarət, enerji, nəqliyyat, süni intellekt və təhlükəsizlik sahələrini əhatə edən Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının imzalanması bu münasibətlərin yalnız siyasi deyil, çoxşaxəli institusional xarakter aldığını göstərir. 

Bu məqam Azərbaycan üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki Bakı–Vaşinqton münasibətlərinin yeni mərhələsi artıq yalnız enerji və regional təhlükəsizliklə məhdudlaşmır. Münasibətlərin texnologiya, süni intellekt, investisiya və nəqliyyat kimi yeni sahələrə genişlənməsi Azərbaycanın ABŞ ilə əlaqələrində daha uzunmüddətli və institusional əməkdaşlıq modeli qurmağa çalışdığını göstərir.

Məktubda ABŞ tərəfindən “Azadlığı Müdafiə Aktı”nın 907-ci düzəlişinin dayandırılması müddətinin uzadılmasının tarixi ədalətin bərpası istiqamətində mühüm addım kimi qiymətləndirilməsi də diqqətəlayiqdir. Bu, Azərbaycan diplomatiyasının uzun illər ərzində ABŞ qanunvericiliyində mövcud olmuş məhdudiyyətlərə münasibətdə əldə etdiyi mühüm siyasi nəticələrdən biri kimi təqdim olunur. 

Məktubun ümumi siyasi fəlsəfəsi isə Azərbaycanın regional problemlərin həllində passiv tərəf deyil, proseslərin formalaşdırılmasında əsas aktorlardan biri olması fikrini gücləndirir. Vaşinqton görüşündən bir il sonra Azərbaycan–ABŞ münasibətlərinin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlməsi, regional kommunikasiyaların gündəmə gəlməsi və Ermənistanla münasibətlərdə praktiki əməkdaşlıq elementlərinin meydana çıxması bu strategiyanın nəticələri kimi qiymətləndirilə bilər. 

Digər tərəfdən, məktubun siyasi əhəmiyyəti onun gələcəyə yönəlmiş mesajında da özünü göstərir. Prezident İlham Əliyev Azərbaycan ilə ABŞ arasında dostluğa, qarşılıqlı etimad və hörmətə əsaslanan strateji tərəfdaşlığın daha da genişləndirilməsində maraqlı olduğunu bildirir. Bu, Azərbaycanın Vaşinqtonla münasibətləri epizodik diplomatik yaxınlaşma deyil, uzunmüddətli dövlət maraqlarına əsaslanan strateji əməkdaşlıq kimi gördüyünü nümayiş etdirir. 

Ən mühüm məqam isə budur ki, Azərbaycan Vaşinqton prosesini yalnız sülh sazişinin əldə olunması ilə yekunlaşan diplomatik hadisə kimi deyil, Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi və iqtisadi reallığın formalaşmasının başlanğıcı kimi təqdim edir. Bu yanaşma Azərbaycanın regional liderlik iddiasını və milli dövlət maraqlarına əsaslanan çoxvektorlu xarici siyasət kursunu daha da gücləndirir.

Vasif Qafarov,

Milli Məclisin deputatı

Bu barədə AZƏRTAC-a ASC-dən bildirilib. Qeyd olunub ki, Xocalı və Xocavəndin 30-a yaxın kəndinin daxili və xarici elektrik təsərrüfatının yenilənməsi işləri görülür. Kəndlərdə 100-ə yaxın müxtəlif güclü 35/0.4 kV-luq Komplekt Transformator Məntəqələri (KTM) quraşdırılıb. Həmçinin yaşayış məntəqələrində 0.4 və 35 kV-luq metal dayaqlar basdırılır, izolyasiyalı xətlər çəkilir.

Xocalı şəhərində 10 müasir tipli müxtəlif gücdə KTM quraşdırılıb. Yenidənqurma işləri rayonun Badara, Ballıca, Daşbulaq, Təzəbinə, Seyidbəyli və Xanyurdu kəndlərində başa çatıb. Həmçinin Şuşakənd və Xanobad kəndlərinə 35 kV-luq Özünüdaşıyan İzolyasiyalı Naqillərin (ÖİN-3) çəkilişi davam edir.

Xocavəndin Hadrut, Qırmızı Bazar qəsəbələri, Sos kəndinə köçürülən ailələr də dayanıqlı və keyfiyyətli elektrik enerjisi ilə təmin olunub. Sözügedən yaşayış məntəqələrində elektrik şəbəkələrinin yenidən qurulması ilə yanaşı, həm də mövcud 10 və 35 kV-luq hava xətlərində, güc transformatorlarında təmir-bərpa işləri aparılıb, smart sayğaclar quraşdırılıb. Hazırda şəhər ərazisi ilə yanaşı, Çörəkli, Güneyxırman, Qarakənd, Quzeyxırman, Xanoba kəndlərində təmir-bərpa və yenidənqurma işləri davam edir.

Vətəndaşların dayanıqlı və fasiləsiz elektrik enerjisi ilə təmin olunması, elektrik enerjisi itkilərinin minimuma endirilməsi məqsədilə “Azərişıq” ASC ölkənin bütün regionlarında elektrik şəbəkəsinin yenilənməsi və əsaslı təmir işlərini davam etdirir.

Sinqapur Respublikasının milli bayramı münasibətilə Sizə və Sizin simanızda bütün xalqınıza öz adımdan və Azərbaycan xalqı adından səmimi təbriklərimi çatdırıram.

Bu əlamətdar gündə Sizə möhkəm cansağlığı, işlərinizdə uğurlar, xalqınıza daim əmin-amanlıq və rifah arzulayıram.

Hörmətlə,

İlham Əliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri, 6 avqust 2026-cı il

Fonddan AZƏRTAC-a bildirilib ki, Şamaxı rayonunda təşkil olunan və festivalın sayca dördüncü düşərgəsinin əsas məqsədi gənclərin müasir şəhərsalma, memarlıq, rəqəmsal transformasiya, süni intellekt, innovasiya və dayanıqlı inkişaf istiqamətlərində bilik və bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi, yaradıcı düşüncə tərzinin formalaşdırılması, liderlik və komanda ruhunun gücləndirilməsi olub.

Düşərgə iştirakçıları əvvəlcə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Şamaxı şəhərindəki abidəsini ziyarət edib, önünə gül dəstələri düzərək əziz xatirəsini ehtiramla yad ediblər. Daha sonra gənclər düşərgə ərazisinə yollanaraq onlar üçün hazırlanmış zəngin proqramla tanış olublar.

Düşərgə çərçivəsində müvafiq dövlət qurumlarının və özəl sektorun nümayəndələrinin iştirakı ilə gənclər üçün “Şəhərsalmada yeni baxış: Təcrübə, innovasiya və inklüzivlik”, “Qayıdışdan gələcəyə: Təhlükəsizlik və davamlı inkişaf”, “AI for Digital City” və “Ağıllı robotlar, ağıllı gələcək” mövzularında görüşlər keçirilib. “Yay Fest” iştirakçıları Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa və yenidənqurma işləri, müasir şəhərsalma təcrübəsi, mina təhlükəsi, təhlükəsiz qayıdışın təmin olunması, süni intellektin gələcəyin şəhərlərinin planlaşdırılması və idarə olunmasındakı rolu, ağıllı şəhər həlləri, robot texnologiyaları və gələcəyin peşələri barədə məlumat əldə ediblər. Eyni zamanda, IDEA İctimai Birliyinin təqdimatında iştirakçılar üçün “Urbanizasiya dövründə ekoloji çağırışlar və innovativ həllər” mövzusunda interaktiv sessiya təşkil olunub. Düşərgə müddətində Azərbaycan Respublikasının siyasi və dövlət xadimi, diplomat, alim və tarix elmləri doktoru Həsən Həsənovun Azərbaycanın zəngin tarixi və dövlətçilik ənənələri mövzusunda gənclərlə görüşü də baş tutub.

Maarifləndirici proqramla yanaşı, gənclər üçün “Sənin ideyan: Gələcəyin şəhəri!” ideyatonu, “KOD Qarabağ” intellektual oyunu, “DİRÇƏLİŞ” Urban Art vörkşopu, airsoft taktiki oyunu, Rəsədxana muzeyinə ekskursiya, idman yarışları və komanda quruculuğu fəaliyyətləri təşkil olunub. “Yay Fest” axşamları gənclərin sevimli mahnılarının ritmində rəqslər və tonqal ətrafında edilən səmimi söhbətlərlə yadda qalıb.

Beləliklə, 5 gün davam edən "Müasir .əhərlər və texnologiya" düşərgəsi gənclərin müasir çağırışlara uyğun olaraq bilik və bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi, gələcəyin şəhərlərinə dair innovativ baxışlarının formalaşdırılması və gənclərin bir-biri ilə şəbəkələşməsi baxımından uğurla başa çatıb.

İştirakçı sayına və müddətinə görə ölkənin ən böyük gənclər festivalı olan “Yay Fest” sentyabrın 4-dək “Elm, etika və gələcək”, “Mühəndislik və kod”, “Startap və sahibkarlıq”, “AI – İdman və sağlamlıq” adlı növbəti düşərgələrlə davam edəcək.

“Yay Fest 2026” Azərbaycan Respublikasının Gənclər Fondunun dəstəyi, IDEA İctimai Birliyinin tərəfdaşlığı, Azərbaycan Respublikası Gənclər Təşkilatları Milli Şurası, Azərbaycan Tələbə Gənclər Təşkilatları İttifaqı, Azərbaycan Könüllü Təşkilatları İttifaqı, Azərbaycanlı Tələbələr və Məzunlar Platforması, “CAVAN” Gənclər Hərəkatı İctimai Birliyi, “Böyük Qayıdış” Gənclər Təşkilatı və “Gənc Könüllülər” İctimai Birliyinin birgə təşkilatçılığı ilə həyata keçirilir.

Gənclər Fondu gəncləri http://yayfest.az/ veb-səhifəsi vasitəsilə qeydiyyatdan keçərək növbəti düşərgələrdə iştirak üçün müsahibələrə qatılmağa dəvət edir. Seçimlər zamanı 18-25 yaş arası ictimai fəallığı ilə seçilən gənclərə üstünlük veriləcək. Hər gənc yalnız bir düşərgədə iştirak edə bilər.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Dövlət Departamentinin məlumatında bildirilib.

Qeyd olunub ki, Ankara Kiyevə 12 ədəd M270 MLRS raket buraxılış qurğusu, 2524 ədəd M26 raket, 47 000 ədəd M509A1 artilleriya mərmisi və 70 ədəd M39 ATACMS ballistik raketi təhvil verə bilər. Təhvilin Türkiyənin MKE, ASFAT və ARCA, Bolqarıstanın VTIC International Ltd, ABŞ-nin “Pansophico” və “Patriot Defense Group” özəl şirkətləri vasitəsilə həyata keçirilməsi planlaşdırılır.

Dövlət Departamenti bildirib ki, Amerika Birləşmiş Ştatları hökuməti bunu etməyə hazırdır. ABŞ Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, təhvil Türkiyənin maliyyə resurslarını mövcud sistemlərin modernləşdirilməsinə və əməliyyat hazırlığının təmin edilməsinə yönəltmək üçün köhnəlmiş silah ehtiyatlarını azaltmaq istəyi ilə əlaqədardır. Təhvilin tezliklə baş tutacağı gözlənilir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə ölkənin Nəqliyyat Nazirliyi məlumat yayıb.

Bildirilib ki, avtobuslardan biri yüksək sürətlə hərəkət edərkən idarəetməni itirib. Toqquşmadan sonra hər iki nəqliyyat vasitəsi təqribən 170 metr irəliləyib. Sürücülər hadisə yerində ölüblər.

Avtobusların birində 17 nigerli hərbçi olub.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə vilayətin qubernatoru vəzifəsini icra edən Aleksandr Şuvayev "Maks" teleqram kanalında məlumat verib.

Onun sözlərinə görə, zərbələr nəticəsində 13 nəfər yaralanıb, onlardan 2-si uşaqdır.

"Belqorod yenidən dronların kütləvi hücumuna məruz qalıb. Zərbələr nəticəsində ikisi uşaq olmaqla, 13 nəfərin yaralnadığı barədə məlumat daxil olub. Təcili yardım briqadası qəlpə yaraları alan 4 yaşlı uşağı regional klinik xəstəxanaya aparıb. 9 yaşlı bir oğlan və daha 3 nəfər hadisə yerində tibbi yardım alıb. 8 nəfər isə digər xəstəxanalara yerləşdirilib” – deyə Şuvayev əlavə edib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə İtaliya Mədəniyyət Nazirliyi məlumat yayıb.

Bildirilib ki, bu, son illərin ən vacib sualtı arxeoloji kəşflərindən biridir: “Mazara del Vallo kommunası yaxınlığında baş verən gəmi qəzası bizə Aralıq dənizini sivilizasiyaların kəsişməsinə çevirən insanlar, marşrutlar və mübadilələr haqqında məlumat verir. Tədqiqatlar həmin dövrün tarixini açmağa və cəmiyyətə çatdırmağa davam edəcək".

Yüzlərlə amfora (səhəngəbənzər saxsı qab) daşıyan gəmi iki qurğuşun lövbər və eyni materialdan hazırlanmış başqa bir konstruksiya ilə birlikdə 46 metr dərinlikdə tapılıb. Alimlərin fikrincə, tapıntılar eramızdan əvvəl II-I əsrlərə aiddir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Xarkov şəhər meri İqor Terexov “Telegram” səhifəsində hava hücumu zamanı çoxmərtəbəli yaşayış binasının 7-10-cu mərtəbələrinin uçduğunu bildirib. Qeyd edib ki, nəticədə 2 nəfər həlak olub, 20-yə yaxın insan isə xəsarət alıb. Dağıntılar altında insanların qaldığı ehtimal edilir.

Hazırda ərazidə dağıntıların təmizlənməsi işləri aparılır.

AZƏRTAC təşkilatın rəsmi saytına istinadən xəbər verir ki, bəyanatda iddiaların funksionerin nüfuzuna xələl gətirmək üçün qəsdən ortaya atıldığı bildirilib.

"Getdikcə daha aydın olur ki, bəziləri tərəfindən FIFA-nın və onun prezidentinin nüfuzuna xələl gətirmək üçün birgə və davamlı cəhdlər var. FIFA üzvlərinin dəstəyini ala bilməyənlər ittihamlar, eyhamlar və ya dezinformasiya yolu ilə nələrsə əldə etməyə çalışmamalıdırlar. Son hesabatlarda FIFA və onun prezidenti ilə bağlı əsassız iddialar və açıq şəkildə yalan ifadələr yer alıb. Fərziyyələr və eyhamlar fakt kimi təqdim edilməməlidir və nəyisə təkrarlamaq ittihamı təsdiqləmir” – deyə bəyanatda vurğulanıb.

Əlavə edilib ki, FIFA prezidenti peşəkar həyatının 30 ildən çoxunu Avropa və dünya futboluna həsr edib, oyunda əhəmiyyətli dəyişikliklərə səbəb olub və xüsusən də qlobal futbolda çıxışı, resursları və imkanları genişləndirib: “Dəyişiklik qaçılmazdır və mövcud maraqlara meydan oxuyur. Lakin bu dəyişikliklərlə razılaşmamaq FIFA prezidentinin və ya onun rəhbərlik etdiyi təşkilatın demokratik mandatını pozmaq cəhdlərini əsaslandıra bilməz".

Daha əvvəl “The Telegraph” qəzeti İnfantinonun UEFA-nın baş katibi vəzifəsində çalışarkən sevgi münasibətində olduğu bir xanım əməkdaşa 6 rəqəmli kompensasiya ödədiyini yazıb.

Qeyd edək ki, Canni İnfantino 2009-cu ildən 2016-cı ilə qədər UEFA-nın baş katibi postunu tutub. Daha sonra isə FIFA prezidenti seçilib. FIFA prezidentliyinə növbəti seçkilər 2027-ci ilin mart ayında keçiriləcək.

Hər gün minlərlə müraciətin qəbul olunduğu DOST-da vətəndaş məmnunluğu 98 faiz təşkil edir

Bu gün Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyindəki Dayanıqlı və Operativ Sosial Təminat Agentliyinin (DOST) yaranmasının 8-ci ildönümüdür. Sosial xidmətlər sahəsində keyfiyyətcə yeni mərhələ açan, hər kəsə dost məramı ilə yanaşan, şəffaflığı, operativliyi və vətəndaş məmnunluğunu təmin etmək məqsədilə yaradılan DOST layihəsi Birinci vitse-prezident, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyevanın təşəbbüsünün nəticəsidir. DOST Agentliyi Prezident İlham Əliyevin 9 avqust 2018-ci il tarixli Fərmanı ilə yaradılıb. 2019-cu il mayın 9-da isə Prezident İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə ilk DOST mərkəzinin açılışı olub.

7 mərkəz, 164 xidmət, 98 faizlik vətəndaş məmnunluğu

Hazırda ölkə üzrə 7 DOST mərkəzi fəaliyyət göstərir. Onlardan 5-i Bakı şəhərində yerləşir, 1-i Abşeron Regional DOST Mərkəzi, digəri isə Qarabağ Regional DOST Mərkəzidir. Bundan əlavə, Şuşada DOST qəbul şöbəsi, Kəlbəcər ilə Füzulidə qəbul məntəqələri, Tərtərdə və Neftçalada DOST qəbul şöbələri fəaliyyət göstərir. Zəngilan rayonunun Ağalı kəndində isə Smart DOST məntəqəsi vətəndaşlara xidmət göstərir.

Mərkəzlərdə 15 istiqamət üzrə 164 xidmət göstərilir. Yarandığı gündən etibarən Agentliyin əsas məqsədi vətəndaş məmnunluğunu təmin etmək, göstərilən xidmətləri daim inkişaf etdirmək və keyfiyyətini artırmaq olub. Bu gün DOST mərkəzlərində vətəndaş məmnunluğu 98 faiz təşkil edir.

Belə ki, xidmət başa çatdıqdan sonra vətəndaşlar DOST mərkəzlərində yerləşdirilən planşetlər vasitəsilə qiymətləndirmə aparırlar. Bundan əlavə, binanı tərk edərkən DOST könüllüləri tərəfindən də qiymətləndirmə həyata keçirilir.

Vətəndaşlar DOST mərkəzlərində həm onlayn, həm də canlı növbə götürə bilirlər. Onlayn növbələr internet resursları vasitəsilə əldə olunur və vətəndaşlar əvvəlcədən seçdikləri vaxtda növbə gözləmədən xidmət ala bilirlər. Mərkəzlərə azyaşlı övladları ilə birgə gələn vətəndaşlara da DOST könüllüləri tərəfindən xüsusi diqqət və qayğı göstərilir.

Agentlik yarandığı gündən xidmətlərin elektronlaşdırılmasını, proaktivləşdirilməsini və vətəndaşlar üçün əlçatanlığın artırılmasını qarşısına hədəf qoyub. Hazırda göstərilən xidmətlərin 90 faizi elektronlaşıb, onlardan 60-a yaxını isə proaktiv xidmətlərdir. Gələcəkdə əsas məqsəd bütün xidmətləri elektronlaşdırmaq, proaktiv xidmətlərin sayını artırmaq və bu xidmətlərin əlçatanlığını daha da genişləndirməkdir.

AZƏRTAC-ın əməkdaşları DOST Agentliyinin yaranmasının 8-ci ildönümü ilə əlaqədar 1 saylı Bakı DOST Mərkəzinə gedərək qurumun fəaliyyəti ilə maraqlanıb, əməkdaşlarla söhbət edib, vətəndaşların fikirlərini öyrəniblər.

Gündə 4300-dən çox müraciət və elektronlaşma

DOST Agentliyinin Xidmətlər Departamentinin müdiri Gündüz Mehdiyev AZƏRTAC-ın əməkdaşına bildirib ki, ümumilikdə bu günə qədər DOST mərkəzlərinə 4 milyondan çox müraciət daxil olub. Gün ərzində isə orta hesabla 4300-dən çox müraciət qəbul edilir: “Təkcə 1 saylı Bakı DOST Mərkəzinə gündəlik orta hesabla 800-1000 nəfər müraciət edir”.

O deyib ki, ən çox müraciət olunan xidmətlər sosial müdafiə istiqaməti üzrədir və bu, ümumi müraciətlərin 60 faizdən çoxunu təşkil edir. “Buraya əmək pensiyaları, sosial müavinətlər və Prezident təqaüdləri daxildir. Vətəndaş məmnunluğu bizim üçün əsas göstəricilərdən biridir. Əsas hədəfimiz elektronlaşma və xidmətlərin proaktiv şəkildə təqdim olunmasıdır. Bu istiqamətdə süni intellekt imkanlarından da istifadə edirik. Hazırda elektron xidmətlərimiz 80 dövlət qurumu ilə inteqrasiya olunub. Bu da vətəndaşların müxtəlif dövlət qurumlarına ayrıca müraciət etmədən zəruri məlumatları əldə etməsinə imkan yaradır”, - deyə departament müdiri qeyd edib.

İcbari tibbi sığorta xidmətləri DOST-da

Gündüz Mehdiyev deyib ki, ahıl, əlilliyi olan və xüsusi qayğıya ehtiyacı olan şəxslər üçün evdə səyyar xidmət də təqdim edilir. Məqsəd bu kateqoriyadan olan şəxslərin həyat keyfiyyətini yüksəltməkdir. Son dövrlərdə DOST xidmətlərinə icbari tibbi sığorta üzrə xidmətlər də əlavə olunub. Hazırda bu istiqamətdə üç xidmət təqdim edilir. Onlardan ikisi hüquqi şəxslərlə bağlıdır. Vətəndaşlar isə əsasən Azərbaycanda icbari tibbi sığortalarının olub-olmaması barədə arayış almaq üçün müraciət edə bilirlər. Bu arayış xüsusilə xarici ölkələrə müraciət zamanı tələb olunan sənədlərdən biridir. Bundan başqa, məşğulluq xidmətləri və özünüməşğulluq proqramları da vətəndaşlar arasında böyük maraq doğurur. Bu proqramlardan yararlananların əhəmiyyətli hissəsini gənclər təşkil edir.

Operativ, şəffaf və nəzakətli xidmət

1 saylı Bakı DOST Mərkəzinin əməkdaşı Günel Cabbarlı artıq 8 ildir ki, vətəndaşlara xidmət göstərdiyini bildirib.

Onun sözlərinə görə, DOST mərkəzlərinin əsas məqsədi “Bir pəncərə” prinsipi əsasında operativ, şəffaf və nəzakətli xidmət göstərərək vətəndaş məmnunluğunu təmin etməkdir. Günel Cabbarlı diqqətə çatdırıb ki, gün ərzində orta hesabla 20-30 vətəndaşa xidmət göstərir. Müraciətlər əsasən sosial müavinətlərin, təqaüdlərin və digər sosial ödənişlərin təyin edilməsi ilə bağlı olur. Vətəndaşların müraciətləri diqqətlə dinlənilir, onlara lazımi izahat verilir və xidmətlərin operativ şəkildə göstərilməsi təmin edilir. Müraciətlərin əksəriyyəti 5-6 dəqiqə ərzində yekunlaşdırılır. Lakin müraciətin növündən asılı olaraq bu müddət dəyişə bilər.

Vətəndaşlar DOST-dan razıdırlar

1 saylı Bakı DOST Mərkəzinə müraciət edən Bakı sakini, 1958-ci il təvəllüdlü Rza Cəfərov göstərilən xidmətdən razılığını ifadə edib.

O vurğulayıb ki, bu, onun DOST Mərkəzinə üçüncü müraciətidir və hər dəfə əməkdaşlar tərəfindən diqqət və nəzakətlə qarşılanıb. Rza Cəfərovun sözlərinə görə, əvvəlki müraciətləri pensiya məsələsi ilə bağlı olub, bu dəfə isə arayış almaq üçün DOST Mərkəzinə üz tutub. Müraciət etdiyi gün tələb olunan xidməti əldə edib və xidmətin operativ təşkilindən məmnun qalıb.

1 saylı Bakı DOST Mərkəzində 2019-cu ildən pensiya sahəsi üzrə baş mütəxəssis kimi çalışan Natəvan Rzayevanın sözlərinə görə, müraciətlərin əksəriyyəti əmək pensiyasının təyin edilməsi, məbləğinin yenidən hesablanması və bir pensiya növündən digərinə keçirilməsi ilə bağlı olur.

Bildirilib ki, elektron alt sistemlər vasitəsilə vətəndaşların pensiya məlumatları, o cümlədən əmək stajı və arxiv məlumatları operativ şəkildə araşdırılır. Bu da vətəndaşın istifadə etmədiyi hüquqların müəyyən olunmasına imkan yaradır. Belə hallarda vətəndaşa ətraflı məlumat verilir, onun razılığı əsasında müraciəti qəbul edilir və qanunvericiliyə uyğun olaraq 15 iş günü ərzində baxılaraq pensiyası yenidən hesablanır. Əgər əvvəlki dövrlərə aid ödənilməmiş vəsait mövcuddursa, həmin məbləğ də vətəndaşa ödənilir.

DOST-un əməkdaşı qeyd edib ki, müraciətlər zamanı vətəndaşların hüquqlarının bərpası ilə bağlı çoxsaylı müsbət nümunələrə rast gəlinir. Belə ki, pensiyasının məbləğinin az olduğunu düşünən bir vətəndaşın müraciəti araşdırılarkən məlum olub ki, pensiyaya çıxmasından altı il keçməsinə baxmayaraq, pensiyası yenidən hesablanmayıb. Müraciət qəbul edildikdən sonra pensiya yenidən hesablanıb, məbləğ artırılıb və vətəndaşa əvvəlki dövrlər üzrə ödənilməmiş vəsait də təqdim olunub. Vətəndaş göstərilən xidmətdən məmnun qaldığını və təşəkkürünü ifadə edib.

Digər bir müraciət isə uzun müddət xaricdə yaşayan vətəndaşla bağlı olub. Araşdırma zamanı müəyyən edilib ki, onun əmək pensiyası hüququ bir neçə il əvvəl yaranıb və pensiya avtomatik qaydada təyin edilərək, bütün aylıq ödənişlər bank kartı hesabına köçürülüb. Vətəndaşa bank kartını əldə etməsi üçün lazımi dəstək göstərilib və o, iki il ərzində hesabında toplanmış pensiya vəsaitini əldə edərək, göstərilən xidmətdən məmnunluğunu bildirib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu gün 1994-cü ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş Assambleyasının A/RES/49/214 saylı qətnaməsi ilə təsis edilib. Məhz həmin gün, 1992-ci ildə İnsan Hüquqlarının Təşviqi və Müdafiəsi üzrə Alt Komissiyanın Yerli Xalqlar üzrə İşçi Qrupunun ilk iclası keçirilib. Həmin iclasda qeyd olunurdu:

“Yerli xalqların mədəniyyətlərinin zənginliyinə və onların dünya xalqları ailəsinə verdikləri xüsusi töhfəyə ehtiramımızı bildiririk. Eyni zamanda, bir çox yerli xalqların üzləşdiyi böyük çətinlikləri – qəbuledilməz səviyyədə yoxsulluq və xəstəlik hallarından tutmuş mülkiyyətdən məhrum edilməyə, ayrı-seçkiliyə və fundamental insan hüquqlarının inkar edilməsinə qədər olan problemləri xatırlayırıq”.

1995-ci ildən qeyd olunmağa başlayan Beynəlxalq Yerli Xalqlar Gününün ilk onilliyi bütün dünyada yerli xalqların səsinin daha aydın eşidilməsinə və onların problemlərinə diqqətin artırılmasına kömək edib.

2004-cü ildə BMT Baş Assambleyası 2005–2014-cü illəri əhatə edən Beynəlxalq Yerli Xalqlar Gününün İkinci Beynəlxalq Onilliyini “Fəaliyyət və ləyaqət naminə onillik” devizi ilə elan edib. Onilliyin məqsədi yalnız yerli xalqların hüquqlarının müdafiəsinə və onların torpaqları, dilləri, dolanışıq mənbələri və mədəniyyətləri ilə bağlı vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş tədbirlərə diqqət yetirmək deyil, həmçinin təhsil, səhiyyə, insan hüquqları, ətraf mühit, sosial və iqtisadi inkişaf kimi sahələrdə qarşılaşdıqları problemlərin həllində beynəlxalq əməkdaşlığı daha da gücləndirmək olub.

2015-ci ildə yerli xalqların hüquqlarının təşviqi üzrə bütün BMT sistemi üçün Fəaliyyət Planı hazırlanıb. Planın məqsədi BMT-nin Yerli Xalqların Hüquqları haqqında Bəyannaməsində müəyyən edilmiş məqsədlərə nail olmaq üçün əlaqələndirilmiş yanaşmanın təmin edilməsi, o cümlədən təşkilata üzv dövlətlərə və yerli əhaliyə dəstəyin gücləndirilməsidir.

Yerli Xalqların Hüquqları haqqında Bəyannamə 2007-ci il sentyabrın 13-də qəbul edilib. Bəyannaməyə əsasən, hər hansı xalqın yerli xalq kimi müəyyənləşdirilməsinin əsas meyarı onun özünü yerli xalq hesab etməsidir. Yerli xalqlar öz adət və ənənələrinə uyğun olaraq özlərini və ya etnik mənsubiyyətlərini müəyyən etmək hüququna malikdirlər.

Bəyannamə, həmçinin yerli xalqların əsas insan hüquqlarını və fundamental azadlıqlarını tanıyır. Bunlara azadlıq və bərabərlik hüququ; siyasi statuslarını sərbəst müəyyən etmək və iqtisadi, sosial və mədəni inkişaflarını həyata keçirmək hüququ; mədəni ənənə və adətlərini qorumaq və dirçəltmək hüququ; öz təhsil sistemlərini yaratmaq və onlara nəzarət etmək hüququ; hüquqlarına, həyatlarına və talelərinə təsir göstərə biləcək məsələlərlə bağlı bütün səviyyələrdə qərar qəbuletmə proseslərində iştirak etmək hüququ; torpaqlara, ərazilərə və resurslara sahib olmaq hüququ, habelə mövcudluq və inkişaflarını təmin edən vasitələrdən istifadə etmək hüququ daxildir.

Hazırda dünyada yerli xalqların nümayəndələrinin ümumi sayı təxminən 476 milyon nəfərdir. Onlar 90 ölkədə yaşayır, çoxsaylı dilləri və mədəniyyətləri təmsil edirlər. Yerli xalqlar dünya əhalisinin cəmi 6 faizini təşkil etsələr də, planetin ən yoxsul əhalisinin 15 faizi onların payına düşür. Çünki onlar hələ də çoxsaylı problemlərlə üzləşir, hüquqları tez-tez pozulur. Məhz ictimaiyyətin və müxtəlif səviyyələrdə hakimiyyət orqanlarının diqqətini bu məsələlərə cəlb etmək, eləcə də bütün dünyada yerli xalqların problemlərinin həlli istiqamətində səyləri səfərbər etmək məqsədilə bu beynəlxalq gün təsis edilib.

Baş Assambleya yerli xalqların hüquqlarına həsr olunmuş 71/178 saylı qətnaməsində 2019-cu ili Yerli Xalqların Dilləri üzrə Beynəlxalq İl elan edib. Məqsəd yerli dillərin itirilməsi ilə bağlı kəskin problemə və bu dillərin qorunub saxlanılması, dirçəldilməsi və təşviq edilməsinin, həmçinin milli və beynəlxalq səviyyədə təxirəsalınmaz tədbirlərin görülməsinin zəruriliyinə diqqət çəkmək olub.

COVID-19 pandemiyası mövcud bərabərsizliyin bir çox formalarını üzə çıxarıb və daha da dərinləşdirib. Pandemiya onsuz da yoxsulluq, xəstəliklər, ayrı-seçkilik, institusional qeyri-sabitlik və ya maliyyə təminatsızlığından əziyyət çəkən əhali qruplarına qeyri-mütənasib dərəcədə mənfi təsir göstərib. Yerli xalqlara münasibətdə bu fərq daha aydın görünür. Bir çox cəmiyyətlərdə sosial müqavilənin, ən azı, yenidən nəzərdən keçirilməsinə ehtiyac var.

Sosial müqavilə cəmiyyətin sosial və iqtisadi faydalar əldə etmək məqsədilə əməkdaşlıq etmək üçün bağladığı qeyri-rəsmi razılaşmadır. Bir çox ölkələrdə yerli xalqlar öz torpaqlarından qovulduğu, onların mədəniyyət və dilləri aşağılandığı, insanlar siyasi və iqtisadi fəaliyyətdən kənarlaşdırıldığı üçün onlar əvvəldən sosial müqaviləyə daxil edilməyiblər. Sosial müqavilə dominant əhali qrupları arasında bağlanıb.

2022-ci ildə yerli xalqların mədəniyyəti tarixində yeni mühüm mərhələ – Yerli Xalqların Dilləri üzrə Onillik başlayıb. 2020-ci ilin fevralında UNESCO tərəfindən təşkil olunan “Yerli xalqların dilləri naminə fəaliyyət onilliyinin həyata keçirilməsi” adlı yüksəksəviyyəli tədbirin iştirakçıları – 50 ölkədən 500-dən çox nazir, yerli xalqların liderləri, tədqiqatçılar, dövlət və özəl sektorun tərəfdaşları, eləcə də digər maraqlı tərəflər və ekspertlər həmin Onillik üçün strateji yol xəritəsi dərc ediblər. Yol xəritəsində yerli xalqların dillərinin daşıyıcılarının səlahiyyət və imkanlarının genişləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirilir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Dövlət katibi Marko Rubionun 8 avqust görüşünün ildönümü ilə bağlı bəyanatında deyilir. O bildirib ki, bu bəyannamə Cənubi Qafqazda onilliklərlə davam edən münaqişəyə son qoyub, “Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu”nu (TRIPP) açıb.

“Son 12 ay ərzində ABŞ bu vədi irəliləyişlərə çevirmək üçün Ermənistan və Azərbaycanla çiyin-çiyinə çalışıb. Dəmir yollarını, yolları, enerji və rəqəmsal infrastrukturu modernləşdirəcək multimodal tranzit marşrutu olan TRIPP Ermənistanda dəmir yolu üçün mühəndislik tədqiqatlarının artıq başlaması və Azərbaycanla Ermənistanı birləşdirəcək avtomobil və dəmir yolunun tikintisinin demək olar ki, başa çatması ilə reallığa çevrilmək yolundadır. Sülh ABŞ, Ermənistan və Azərbaycan arasında iqtisadi rifaha töhfə verəcək əlaqələrin gücləndirilməsinə qapı açdı. Bu gün məmnuniyyətlə elan edirəm ki, Trans-Xəzər Sahibkarlıq Fondu yeni seçilmiş direktorlar şurasının rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərir, Cənubi Qafqaz və Orta Asiyada Trans-Xəzər Ticarət Marşrutu (Orta Dəhliz) boyunca özəl sektora investisiyaları təşviq etmək üçün ABŞ hökumətinin 201 milyon dollarlıq maliyyəsi ilə kapitallaşdırılıb”, - deyə Rubio əlavə edib.

O bildirib ki, bu irəliləyiş sadə bir həqiqəti əks etdirir: sülh və rifah bir-birini gücləndirir.

“TRIPP sadəcə infrastruktur layihəsi deyil, o, Trans-Xəzər Ticarət Marşrutunda həyati bir halqa, ABŞ və digərləri üçün kommersiya imkanlarının hərəkətverici qüvvəsi və uzunmüddətli mübahisələrin həllindən sonra iqtisadi əməkdaşlığın sülhü necə möhkəmləndirə biləcəyi üçün bir modeldir. Amerika Birləşmiş Ştatları bu təməl üzərində qurularkən Azərbaycan və Ermənistanla işləməyə tam sadiqdir. Hər iki ölkəni son bir ildə göstərdikləri cəsarət və uzaqgörənliyə görə təbrik edirik və Cənubi Qafqazda davamlı sülhə doğru davamlı irəliləyiş gözləyirik”, - deyə Rubio vurğulayıb.

Bu barədə AZƏRTAC Zelenskinin “Telegram” kanalına istinadla məlumat verir.

Zelenskinin sözlərinə görə, Putin qələbəni elan etmək üçün Donbası tam ələ keçirməlidir. Lakin Ukrayna sadəcə geri çəkilməyəcək, çünki onun daha irəli getməyəcəyinə dair heç bir zəmanət yoxdur.

Zelenski, həmçinin bildirib ki, müharibədən sonra Rusiyanın təkrar hücumu halında Ukraynanın ABŞ-dən güclü təhlükəsizlik zəmanətləri olacaq.

Müharibənin sonu ilə bağlı şərh verən Zelenski qeyd edib ki, hazırda hər iki tərəfin atəşkəsə ehtiyacı var, çünki bu müharibənin necə bitəcəyini heç kim bilmir.

Xatırladaq ki, Ukrayna, ABŞ və Rusiya arasında üçtərəfli danışıqlar bu ilin fevral ayında uğursuzluğa düçar olub. Bunun səbəbi isə Donbas məsələsində vahid mövqenin olmaması və Amerikanın diqqətini İranla müharibəyə yönəltməsidir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan “Anadolu” Agentliyinin redaktorları ilə dəyirmi masa müzakirəsi zamanı bildirib.

Türkiyə diplomatiyasının rəhbəri Bakı ilə İrəvan arasında sülhə doğru davam edən dialoqa diqqət çəkib. O, Cənubi Qafqazın Türkiyənin təhlükəsizlik arxitekturasına birbaşa təsir edən bölgələrdən biri olduğunu qeyd edib.

Ötən gün Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında müdafiə sahəsində imzalanan əməkdaşlıq müqaviləsinə toxunan nazir sözügedən təşəbbüsün İran daxil olmaqla digər dövlətlərə qarşı yönəlmədiyini vurğulayıb.

“Müqavilənin mətnində ümumi bir təhlükə mənbəyi göstərilməyib. Yəni heç bir dövlət bizə təhdid etmədikcə hədəfə alınmayacaq. Məqsəd regional proseslərdə daha çox məsuliyyəti öz üzərimizə götürməkdir. Regiondankənar qüvvələr problemləri həll etmir, daha da ağırlaşdırır”, - deyə nazir bildirib.

Onun sözlərinə görə, Ankara, Ər-Riyad və İslamabad regionda qeyri-sabitliyə son qoymağa, daha geniş inteqrasiyaya nail olmağa və region sakinlərinin rifahını yaxşılaşdırmağa çalışırlar.

“Saziş iki ildir hazırlanırdı. İmza atan ölkələr həmrəylik nümayiş etdirərək bir-birinin təhlükəsizliyini təhdid etməməyə söz veriblər”, - deyən nazir bildirib ki, üçtərəfli Məkkə Müdafiə Müqaviləsi Şimali Atlantika Müqaviləsinin (NATO Nizamnaməsi) “kollektiv müdafiə haqqında” 5-ci maddəsi ilə “texniki cəhətdən eynidir”.

Qafqaz regionundakı ölkələrlə oxşar müdafiə müqaviləsinin bağlanma ehtimalı barədə suala cavab olaraq H.Fidan qeyd edib ki, belə bir təşəbbüs lazım gələrsə həyata keçirilə bilər.

Nazir Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında imzalanan müqaviləyə qoşulmaq istəyən ölkələrin olduğunu da açıqlayıb, lakin onların adlarını çəkməyib.

“İnanıram ki, Misir də sonrakı mərhələdə Alyansımıza qoşulacaq”, - deyə Türkiyənin xarici işlər naziri bildirib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Perunun “Larazon.pe” portalında Rikardo Sançez Serranın “Azərbaycan Peruda strateji sərmayə ilə yeni əməkdaşlıq mərhələsinə yol açır” sərlövhəli məqaləsində bildirilir. Müəllif bəzi məlumatları AZƏRTAC-a istinadla verib.

Müəllif qeyd edir ki, ARDNF dünyanın aparıcı infrastruktur investisiya şirkətlərindən biri olan “I Squared Capital” ilə tərəfdaşlıq çərçivəsində “Inkia Energy”yə investor kimi daxil olub. Əməliyyat 2026-cı ilin fevralında Kanadanın “Canada Pension Plan Investment Board” fondunun “Inkia”nın 50 faizini əldə etməsi ilə bağlı razılaşma ilə əlaqələndirilir. Qalan 50 faiz isə SOCAR-ın da iştirak etdiyi “I Squared Capital” tərəfindən idarə olunan investisiya strukturu vasitəsilə əldə edilib.

Vurğulanır ki, “Inkia Energy” hidroenergetika, təbii qaz, günəş və külək enerjisi sahələrində fəaliyyət göstərən, geniş və şaxələndirilmiş enerji portfelinə malik strateji şirkətdir. Onun ümumi effektiv istehsal gücü 2,6 giqavat təşkil edir və şirkət Peru elektrik enerjisinin təxminən 22 faizini təmin edir. Bundan başqa, “Inkia”nın əsasən bərpaolunan enerji layihələrindən ibarət 4 giqavatdan artıq inkişaf portfeli mövcuddur.

Müəllifin fikrincə, investisiya ARDNF üçün də strateji əhəmiyyət daşıyır. Fond bununla investisiya portfelini coğrafi baxımdan şaxələndirir, dayanıqlı aktivlər və infrastruktur layihələrində iştirakını genişləndirir, eyni zamanda, Latın Amerikası bazarına çıxışını gücləndirir.

Həmçinin Azərbaycanın enerji sektorundakı təcrübəsi ilə yanaşı, beynəlxalq investisiyalarda artan roluna diqqət çəkilir. Karbohidrogenlərlə zəngin ölkənin bu dəfə təbii qazla yanaşı hidro, günəş və külək enerjisini birləşdirən şirkətə sərmayə yatırması Azərbaycanın investisiya strategiyasının şaxələndirilməsini nümayiş etdirir.

Diplomatik əlaqələr üçün yeni imkan

Məqalədə Azərbaycan ilə Peru arasında diplomatik münasibətlərin 30 illiyinə yaxınlaşdığı bir vaxtda bu investisiyanın xüsusi əhəmiyyət daşıdığı qeyd olunur. İki ölkə arasında dostluq münasibətləri mövcud olsa da, iqtisadi əməkdaşlıq potensialının hələ tam reallaşdırılmadığı bildirilir.

Müəllif hesab edir ki, ARDNF-nin “Inkia Energy”yə sərmayəsi gələcəkdə Azərbaycan investisiyalarının Peruya cəlb olunmasına və Peru şirkətlərinin Azərbaycan və daha geniş Avrasiya bazarlarına çıxış imkanlarını araşdırmasına təkan verə bilər. ARDNF-nin “Inkia Energy”yə investisiyası Peru-Azərbaycan münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcına çevrilə bilər. Bakı Peru ilə bağlı maraq və etimad nümayiş etdirib. Növbəti addımın isə bu iqtisadi siqnala cavab olaraq Lima tərəfindən atılması və ikitərəfli iqtisadi-ticarət əlaqələrinin uzunmüddətli siyasət çərçivəsində genişləndirilməsi olduğu bildirilir.

MDU-dan AZƏRTAC-ın bölgə müxbirinə verilən məlumata görə, tərəfdaşlıq çərçivəsində regional sənayenin və əmək bazarının müasir tələblərinə cavab verən yüksəkixtisaslı mühəndis kadrların hazırlanması nəzərdə tutulur. Birgə tədris proqramı I ixtisas qrupu üzrə iki ixtisası əhatə edir. Energetika mühəndisliyi ixtisası üzrə 40, elektrik və elektronika mühəndisliyi ixtisası üzrə isə 30 plan yeri ayrılıb. Tədris modeli tələbələrin üç il MDU-da, bir il isə AzTU-da təhsil almasını nəzərdə tutur. Tələbələr təhsil müddətində həm MDU-nun müasir akademik mühitindən, həm də AzTU-nun mühəndislik sahəsindəki zəngin təcrübəsi, praktiki təhsil imkanları və laboratoriya bazasından faydalanacaqlar. Təlim prosesinə hər iki ali təhsil müəssisəsinin sənaye təcrübəsinə malik peşəkar professor-müəllim heyəti və sahə mütəxəssisləri cəlb olunacaq. Tədris proqramı nəzəri biliklərlə yanaşı, sənaye müəssisələrində praktiki vərdişlərin mənimsənilməsinə xüsusi üstünlük verir. Proqram çərçivəsində təhsil alan tələbələr mühəndislik sahəsində müasir texnologiyaları mənimsəyərək rəqabətqabiliyyətli mütəxəssis kimi formalaşmaq imkanı əldə edəcəklər.

Milli Onkologiya Mərkəzindən AZƏRTAC-a verilən məlumata görə, skrinninqdə 400-ə yaxın qadın iştirak edib.

Qeyd edək ki, erkən diaqnostika bir çox onkoloji xəstəliklərin qarşısının alınmasında və uğurlu müalicəsində həlledici rol oynayır. Qadın sağlamlığının qorunmasına yönəlmiş bu təşəbbüsün məqsədi profilaktik müayinələrin əhəmiyyətini artırmaq və sağlam gələcəyə töhfə verməkdir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Daxili İşlər Nazirliyinin, Baş Prokurorluğun və Minatəmizləmə Agentliyinin (ANAMA) mətbuat xidmətləri birgə məlumat yayıb.

Qazax rayon sakini 1961-ci il təvəllüdlü Elçin Telman oğlu Abbasovun minalardan təmizlənməmiş ərazidə idarə etdiyi buldozer minaya düşüb. Hadisə zamanı xəsarət alan olmayıb.

Faktla bağlı Xocavənd Rayon Prokurorluğunda araşdırma aparılır.

ANAMA, DİN və Baş Prokurorluq bir daha vətəndaşları təhlükəsizlik qaydalarına riayət etməyə, mina təhlükəsi işarələrinin göstəricilərinə diqqətlə yanaşmağa, şübhəli əşyalara toxunmamağa, bələd olmadıqları ərazilərə daxil olmamağa, çəpərləmə fəaliyyəti aparılan ərazilərə müdaxilə etməməyə çağırır!

Məktubda qeyd olunub: “Bir il əvvəl Siz öz üzərinizə məsul tarixi missiyanı götürərək Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülhün bərqərar edilməsi, Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması məsələsində dönüş nöqtəsi yaratdınız. Qətiyyətiniz və sarsılmaz iradəniz sayəsində Siz üç onillik ərzində davam edən münaqişənin tamamilə sona çatmasına, xalqlarımız üçün barışığın və qarşılıqlı tərəfdaşlıq dövrünün əsasını qoymağa nail oldunuz.

Ağ Evdə Sizin şahidliyiniz ilə imzaladığımız üçtərəfli Birgə Bəyannamə, Azərbaycan ilə Ermənistan arasında paraflanan sülh və dövlətlərarası münasibətlərin qurulması haqqında Saziş, ATƏT-in Minsk qrupunun ləğvi ilə bağlı qəbul edilən birgə müraciət regionda davamlı sülhün və sabitliyin təmin olunmasında həlledici rol oynadı, gələcək dayanıqlı inkişaf və qarşılıqlı əməkdaşlıq üçün parlaq səhifə açdı. Eyni zamanda sülhquruculuğu səylərinizin mühüm nəticələrindən biri də – TRIPP layihəsi Cənubi Qafqazda çoxtərəfli iqtisadi əməkdaşlığın, nəqliyyat bağlantılarının inkişafı və təhlükəsizliyin təminatı baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Regionun sülh gündəliyinin təşviqi ilə əlaqədar nümayiş etdirdiyiniz güclü liderliyinizə görə Sizə bir daha dərin minnətdarlığımı bildirirəm”.

Azərbaycan Prezidenti məktubda bildirib ki, bu gün Azərbaycan cəmiyyəti artıq bölgədə formalaşmış yeni reallıqda və sülh mühitində yaşamağa uyğunlaşır: “Ötən il ərzində Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin inkişafı baxımından vacib işlər görüldü. Azərbaycan ərazisindən Ermənistana yük daşımalarına qoyulmuş məhdudiyyətlər aradan qaldırıldı, Azərbaycanın neft məhsulları, üçüncü ölkələrdən isə taxıl və digər məhsullar ölkəmizin ərazisindən keçməklə Ermənistana ixrac olunmağa başladı. Biz sülhün iqtisadi, ticari və digər sahələrdə real faydalarının şahidi olur, onu daha da möhkəmləndirmək və əməli fəaliyyətə çevirmək, qarşılıqlı etimad mühitini formalaşdırmaq üçün səylərimizi davam etdiririk”.

Dövlətimizin başçısı vurğulayıb ki, keçən ilin avqustunda Vaşinqtonda baş tutan görüş Azərbaycan-ABŞ ikitərəfli əlaqələri baxımından da mühüm tarixi əhəmiyyətə malikdir: “Məhz həmin görüşün nəticəsində dövlətlərarası münasibətlərimiz keyfiyyətcə yeni strateji tərəfdaşlıq mərhələsinə qədəm qoydu. 6 ay sonra Vitse-prezident Cey. Di. Vensin Azərbaycana səfəri və səfər zamanı qarşılıqlı sərmayə, ticarət, enerji, bağlantılar, nəqliyyat, süni intellekt, təhlükəsizlik sahələrini əhatə edən Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının imzalanması, habelə son bir il ərzində reallaşmış ali və yüksəksəviyyəli təmaslar və əldə olunmuş razılaşmalar qısa zaman kəsiyində qət etdiyimiz uğurlu yolun və Sizin Azərbaycan-ABŞ əlaqələrinin inkişafına verdiyiniz önəmin göstəricisidir.

Eyni zamanda “Azadlığı Müdafiə Aktı”na ayrı-seçkilik səciyyəli 907-ci düzəlişin dayandırılması müddətinin uzadılması barədə Sizin qərarınızı tarixi ədalətin bərpası istiqamətində önəmli addım olaraq qiymətləndiririk.

Fəxrlə deyə bilərik ki, Azərbaycan-ABŞ əlaqələrinin bugünkü səviyyəsi 34 illik diplomatik münasibətlərinin tarixində ən yüksək zirvədə qərarlaşmışdır. Bu böyük nailiyyətə, o cümlədən strateji tərəfdaşlığımızın təşəkkülündə və dərinləşməsində əvəzsiz xidmətlərinizə görə Sizə şəxsən öz adımdan və bütün Azərbaycan xalqı adından bir daha təşəkkürümü ifadə edirəm.

Biz bundan sonra da Azərbaycan ilə ABŞ arasında dostluğa, qarşılıqlı etimad, hörmət və dəstəyə əsaslanan əlaqələri və strateji tərəfdaşlığı genişləndirmək və yeni məzmunla zənginləşdirmək əzmindəyik. Bu istiqamətdə Sizinlə birgə çalışmağı səbirsizliklə gözləyirik.

Sizə dərin hörmət və ehtiramlarımı izhar edir, möhkəm cansağlığı, xoşbəxtlik, dost Amerika xalqının əmin-amanlığı, rifahı və firavanlığı naminə şərəfli və məsul fəaliyyətinizdə daim müvəffəqiyyətlər arzulayıram”.

Prezident İlham Əliyevin Amerika Birləşmiş Ştatlarına tarixi səfəri çərçivəsində

ABŞ Prezidenti Donald Trampın şahidliyi ilə Azərbaycan və Ermənistan arasında Birgə

Bəyannamə imzalandı. Bu hadisə Cənubi Qafqazda uzun illər davam edən münaqişə

dövründən sonra sülh gündəliyinin yeni mərhələyə keçidini simvolizə etdi və

regionun gələcək inkişaf perspektivlərinə yeni impuls verdi.

Milli Məclisin deputatı Pərvanə Vəliyeva qəzetimizə açıqlamasında deyib ki, Azərbaycan Cənubi Qafqazda sülh və 

sabitliyi daim dəstəkləmiş, Rusiya, İran, Gürcüstan və Mərkəzi Asiya dövlətləri

də daxil olmaqla, bütün qonşuları ilə konstruktiv münasibətləri qoruyub 

saxlayıb. 2020-ci il Vətən müharibəsindən sonra Azərbaycan regionu əsaslı 

şəkildə yenidən formalaşdırdı. Azərbaycanın

strateji vizyonu  Cənubi Qafqazı münaqişə 

meydanından imkanlar məkanına - tərəfdaşlıqlar,  investisiyalar və qarşılıqlı bağlantılarla xarakterizə olunan bir regiona çevirməkdir.  "Ağ Evdə keçirilmiş və Prezident Donald Trampın şahidliyi ilə baş

tutmuş Azərbaycan ilə Ermənistan arasında Vaşinqton razılaşmaları Cənubi Qafqazda

yeni bir dövr açdı, xüsusilə Orta Dəhlizin funksionallığını artırmaqla regional iqtisadi imkanları genişləndirməyə xidmət edəcək.

Sülh müqaviləsinin mətninin paraflanması

tərəflərin sənədin müddəaları üzrə razılığa gəldiyini təsdiqlədi. Bununla belə,

sülh təkcə sənədləri imzalamaq demək deyil — ictimai konsensus da tələb edir.

İctimai dəstək, açıq ünsiyyət və etimadın qurulması əsas şərtlərdir. Bu

kontekstdə bir sıra etimad qurucu addımlar atılıb. Tərəflərin sərhədlərin delimitasiya komissiyalarının üzvləri bir-birlərinin 

ərazilərinə daxil olublar. Delimitasiya

və demarkasiya prosesini müzakirə etmək üçün Qəbələdə, İrəvanda görüşlər

keçirilib",- deyə o əlavə edib.

Deputat bildirib ki, normallaşma prosesi çərçivəsində iki ölkə arasında vətəndaş 

cəmiyyəti mübadilələrinə  başlanılıb. Bakıdan İrəvana, İrəvandan Bakıya

“Sülh Körpüsü” təşəbbüsü çərçivəsində eyni məqsədli səfərlər  həyata keçirilib, Qəbələdə, ümumilikdə 4 görüş keçirilib. Bu proses sülh 

gündəliyinin perspektivləri üzrə vətəndaş cəmiyyətlərinin dialoqunu gücləndirir.

Bu hadisələr mühüm bir reallığı əks elətdirir:

paraflanmış sülh müqaviləsinin nəticələri artıq təkcə kağız üzərində deyil,

praktiki müstəvidə də özünü göstərir.

P.Vəliyeva xatırladıb ki,2025-ci ilin oktyabrında Azərbaycan ticarət yükləri üçün Ermənistana tranzitini açıb: "Bu, Qazaxıstan və Rusiya buğdasının Azərbaycan ərazisindən keçərək Gürcüstan vasitəsilə Ermənistana çatdırılmasına imkan verdi. Paralel olaraq, tərəflər qarşılıqlı ticarət əlaqələrini də qurublar, Azərbaycanın neft məhsullarının Ermənistana ixracı baş tutub.

Münaqişədən sonrakı mərhələdə formalaşan

yeni status-kvo Azərbaycanın təşəbbüsləri əsasında yaranıb və regionun gələcək

inkişaf trayektoriyasını müəyyən edən əsas amillərdən birinə çevrilib.

Azərbaycan yekun sülh müqaviləsinin 

imzalanması üçün gözləntilərini

dəfələrlə vurğulayıb. Sənədin imzalanması və ratifikasiyası istiqamətində

irəliləyiş, qalan şərtin həyata keçirilməsinə - Azərbaycan əleyhinə ərazi iddialarının yer aldığı Ermənistan Konstitusiyasına düzəliş

edilməsi şərtinə əsaslanır.

Təklif edilən Zəngəzur dəhlizi (TRIPP 

layihəsi) regional transformasiyanın əsas elementlərindən biridir. Dəhliz işə

düşdükdən sonra Şərq-Qərb marşrutu boyunca yeni logistika imkanları yaradacaq. Bu, həm Avropa, həm də Asiya üçün əlverişli 

layihə olacaq. Tranzit ölkələr kimi Azərbaycan və Ermənistan bu layihədən

əhəmiyyətli fayda əldə edə biləcəklər".

Deputat vurğulayıb ki, yekun sülhə gedən yolda beynəlxalq ictimaiyyətin — xarici hökumətlər, media qurumları, akademik dairələr və  vətəndaş cəmiyyətinin regionu keçmişə qaytaran köhnəlmiş narrativləri yenidən dirçəltmək əvəzinə,  sülh gündəliyini dəstəkləməsi məqsədəuyğun olardı. 

 Bununla belə,  yekun sülh müqaviləsi imzalanmasa da, iki ölkə de-fakto sülhə nail olub. Yalnız davamlı qarşılıqlı  məsuliyyətli siyasi iradə və beynəlxalq dəstək sayəsində region sülh, inkişaf və tərəqqi istiqamətində

birgə addımlaya bilər" .

Əsmər QARDAŞXANOVA,

"Azərbaycan"

Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında hüquqşünas, siyasi təhlilçi Polad Mehdiyev deyib. Onun sözlərinə görə, Vaşinqton prosesinin əsas fərqi münaqişənin dayandırılması ilə məhdudlaşmaması, yerində yeni siyasi və iqtisadi münasibətlər sisteminin formalaşdırılmasını nəzərdə tutmasıdır. Prosesin təməli 2020-ci il Vətən müharibəsindən sonra Prezident İlham Əliyevin müəyyən etdiyi postmünaqişə strategiyası ilə qoyulub. Bu strategiyanı üç mərhələdə ifadə etmək olar: ərazi bütövlüyü və suverenliyin təmin edilməsi, yeni regional reallığın beynəlxalq səviyyədə qəbul etdirilməsi və həmin reallığın davamlı sülh və iqtisadi əməkdaşlıq sisteminə çevrilməsi.

“2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda imzalanmış sənədlər bu strategiyanın diplomatik nəticələr mərhələsinə keçməsini göstərdi. Azərbaycan və Ermənistan sülh sazişinin mətnini parafladı, ATƏT-in Minsk qrupunun bağlanması üçün birgə müraciət etdi və regional kommunikasiyaların açılması istiqamətində siyasi çərçivə müəyyənləşdirdi. Noyabrın sonunda bağlanma prosesinin tamamlanması ilə təxminən üç onillik ərzində nəticə verməmiş beynəlxalq mexanizm tarixə çevrildi. Sonrakı mərhələdə sülh prosesi iqtisadi məzmun qazanmağa başladı. 2026-cı ilin fevralında Prezident İlham Əliyev və Baş nazir Nikol Paşinyanın Əbu-Dabi görüşündən sonra Azərbaycan neft məhsullarının Ermənistana ixracı, yüklərin tranziti və ikitərəfli ticarətin başlanması müsbət qiymətləndirildi. Sərhədlərin delimitasiyası da paralel şəkildə davam edir. Beləliklə, dayanıqlı sülh tərəflər arasında qarşılıqlı iqtisadi maraqların formalaşması ilə möhkəmlənir”, - deyə P.Mehdiyev əlavə edib.

Hüquqşünas qeyd edib ki, digər strateji istiqamət kommunikasiyaların açılması və TRIPP layihəsidir. Bu layihə Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında bağlantını təmin etməklə yanaşı, Orta Dəhlizin mühüm elementlərindən birinə çevrilə bilər. Vaşinqton modelinin işləməsinin əsas səbəbi onun formalaşmış siyasi reallıq üzərində qurulmasıdır. Ərazi bütövlüyünün və suverenliyin qarşılıqlı tanınması münasibətlərin hüquqi bazasına çevrilir, tranzit, enerji, ticarət və nəqliyyat əlaqələri isə sülhü möhkəmləndirir.

“Prezident İlham Əliyevin postmünaqişə siyasətinin mühüm xüsusiyyəti yeni münasibətlər sisteminin qurulmasına yönəlmiş xəttin müəyyən edilməsidir. Beş baza prinsipi, sülh müqaviləsi təşəbbüsü, Minsk prosesinin bağlanması, kommunikasiyaların açılması və regional iqtisadi əməkdaşlıq bu strategiyanın elementləridir. ABŞ Prezidenti Donald Trampın vasitəçiliyi prosesə beynəlxalq siyasi çərçivə verib, regional reallığın əsasını isə Azərbaycanın həyata keçirdiyi siyasət yaradıb. Bununla belə, sülh prosesinin yekunlaşması üçün qarşıda mühüm məsələlər qalır. Sülh sazişinin mətni paraflanıb, növbəti mərhələ onun imzalanması və ratifikasiyasıdır. Sərhədlərin delimitasiyası, TRIPP-in reallaşdırılması və kommunikasiyaların açılması istiqamətində işlər var. Bu səbəbdən hazırkı mərhələni sülhün institusionallaşdırılması mərhələsi kimi xarakterizə etmək olar”, - deyə o vurğulayıb.

P.Mehdiyevin fikrincə, ötən bir ilin nəticələri konkret proseslərdə görünür: “Minsk prosesi tarixə çevrilib, sərhəd danışıqları davam edir, Azərbaycan ərazisindən tranzit və enerji eksportu həyata keçirilir. Münasibətlər tədricən münaqişə məntiqindən qarşılıqlı maraqlar məntiqinə keçir. Cənubi Qafqaz təcrübəsi göstərir ki, dayanıqlı sülhün əsas təminatı müharibəyə qayıdışı mənasız edən yeni reallığın yaradılmasıdır. Vaşinqton Bəyannaməsi hərbi qələbə nəticələrinin siyasi, diplomatik və iqtisadi müstəviyə daşınması strategiyasının mühüm mərhələsidir”.

Bu fikirləri Türkiyənin Qars şəhərində yerləşən Qafqaz Universitetinin dosenti, beynəlxalq münasibətlər üzrə ekspert Halit Hamzaoğlu AZƏRTAC-a müsahibəsində söyləyib.

Ekspert son bir ildə Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində əldə olunan irəliləyişə diqqət çəkib. “ATƏT-in Minsk qrupu formatının ləğvi tərəflərin ziddiyyətlərin aradan qaldırılmasına iradəsini nümayiş etdirdi, iqtisadi-ticari əlaqələrin inkişafı isə onların regionda əməkdaşlığa hazır olduğunu göstərir. TRIPP marşrutunun reallaşdırılması bu prosesə yeni təkan verəcək”, - deyə H.Hamzaoğlu qeyd edib.

Türkiyə universitetinin dosenti Azərbaycanı Cənubi Qafqazda tarixi təşəbbüslərlə çıxış edən qalib və aparıcı dövlət adlandırıb. Onun sözlərinə görə, danışıqlar prosesinin və regionda münasibətlərin hərtərəfli normallaşdırılmasının məntiqi yekunu sülh sazişinin imzalanması olmalıdır. Bunun üçün isə Ermənistan Konstitusiyasının preambulasına dəyişiklik edilməlidir.

Türkiyə universitetinin müəllimi rəsmi Bakının Ermənistanın qonşu ölkələrə qarşı ərazi iddialarından imtina etməsi ilə bağlı tələbinin məntiqli və əsaslı olduğunu vurğulayıb. “Azərbaycan və Türkiyə ilə mehriban qonşuluğa aparan yol İrəvanın atacağı konkret addımlardan, Ermənistanda radikalizm və revanşizmin genişlənməsinə yol verilməməsindən keçir. Rəsmi Bakının uzatdığı sülh əli bütün regionun maraqlarına cavab verir”, - deyə o qeyd edib.

Bununla yanaşı, Türkiyə universitetinin dosenti Vaşinqton görüşünün Azərbaycan ilə ABŞ arasındakı münasibətlərdə yeni mərhələnin başlanğıcını qoyduğunu vurğulayıb.

“Azərbaycan qlobal təhlükəsizliyə və sabitliyə öz töhfəsini verməkdə davam edir və bu, bütün dünyada, o cümlədən Ağ Evdə də etiraf olunur”, - deyə H.Hamzaoğlu bildirib.

Bu sözləri AZƏRTAC-a müsahibəsində Gürcüstanın Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru, Qafqaz və Qara dəniz regionunun geosiyasəti üzrə ekspert Nika Çitadze söyləyib.

Ekspertin fikrincə, bu gün iki ölkə arasında əməkdaşlığın inkişaf etməsi alqışlanmalıdır. Ona görə ki, bu, Cənubi Qafqaz regionunda sülhün bərqərar olması üçün mühüm ilkin şərtdir. Bu baxımdan ABŞ-nin, Avropa İttifaqının səyləri, eləcə də hər iki tərəfin təşəbbüsləri təqdirəlayiqdir. Bu təşəbbüslər çərçivəsində həm Azərbaycanın, həm də Ermənistanın liderləri sülhün bərqərar olunması istiqamətində iradə nümayiş etdirirlər.

“Bir daha Azərbaycan xalqını beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri çərçivəsində ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası münasibətilə təbrik edir, Azərbaycan dövlətinə iqtisadi, siyasi və geosiyasi baxımdan daha da güclənmə və möhkəmlənmə arzulayıram”, - deyə Nika Çitadze bildirib.

Telefon söhbəti zamanı Vaşinqton Zirvə Görüşünün ildönümü münasibətilə məmnunluq ifadə olunub, Vaşinqton sülh zirvəsi və ABŞ Prezidenti Donald Trampın şahidliyi ilə imzalanmış Birgə Bəyannamənin və Azərbaycanla Ermənistan arasında dövlətlərarası münasibətlərin qurulması ilə bağlı sazişin paraflanmasının regionda münaqişəyə son qoyduğu və sülhü təsbit etdiyi vurğulanıb.

Dövlətimizin başçısı Vaşinqton sülh zirvə görüşünə ev sahibliyi etməsinə və sülh gündəliyinə verdiyi töhfələrə görə Donald Trampa minnətdarlığını bildirib.

Donald Tramp sülh prosesində Prezident İlham Əliyevin rolunu yüksək qiymətləndirib.

Ötən bir il ərzində regionda sülh və sabitliyin təmin olunduğu, bölgədə sülhə xələl gətirə biləcək insidentin olmadığı məmnunluqla vurğulanıb.

Azərbaycanın neft məhsullarının Ermənistana ixracı, tranzit yüklərin Azərbaycan ərazisindən Ermənistana daşınması, iki ölkə arasında ticarət əlaqələrinin başlanması müsbət hallar kimi qeyd edilib.

Telefon danışığı əsnasında TRIPP layihəsinin regional bağlantılar baxımından əhəmiyyəti vurğulanıb, Azərbaycan ərazisində nəqliyyat infrastrukturu işlərinin başa çatmaq mərhələsində olduğu bildirilib.

Ermənistan ərazisində TRIPP layihəsi üzrə işlərin tezliklə başlanacağına ümidvarlıq ifadə olunub.

Dövlət başçıları, həmçinin ikitərəfli gündəliyə aid məsələləri müzakirə ediblər.

Azərbaycanla ABŞ arasında strateji tərəfdaşlığa dair sənədin imzalanması tarixi hadisə kimi qiymətləndirilib, Azərbaycan-ABŞ əlaqələrinin keyfiyyətcə yeni yüksək səviyyəyə qalxdığı, strateji mahiyyət daşıdığı vurğulanıb və bunun da geniş bir bölgədə sülhə, sabitliyə töhfə verdiyi qeyd olunub.

Dövlətimizin başçısı G20-yə dəvətə görə ABŞ Prezidentinə təşəkkür edib. Bu, ölkəmizə olan xoş münasibətin təzahürü kimi qiymətləndirilib.

Telefon danışığı zamanı Azərbaycan-ABŞ strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin bundan sonra da uğurla inkişaf edəcəyinə əminlik ifadə olunub.

Milli Kitabxanadan AZƏRTAC-a bildirilib ki, sərgidə şairin şeirləri, nəsrləri, romanları, poemaları, povestləri, esseləri, hekayələri, tərcümələri, ön söz müəllifi, redaktoru olduğu, həyat və yaradıcılıq yolu haqqında Azərbaycan və xarici dillərdə kitablar, dövri mətbuat materialları nümayiş olunur.

Əlisa Nicat Azərbaycan ədəbiyyatında fəlsəfi hekayə və pritça janrının inkişafına mühüm töhfələr vermiş, tarixi roman və fəlsəfi antologiya-ensiklopediyaların müəllifi kimi geniş tanınıb. O, “Gəncəli müdrik”, “Nağıllara dönən tarix”, “Ehram”, “Sarsılmaz Mir Cəfər”, “Mələklər və iblislər”, “Rza xan”, “Qızılbaşlar”, “Fenomen”, “Əsrin mənzərəsi”, “Sirli xəzinə”, “Müdriklik məbədi”, “Bülbül və gül”, “101 Dahi”, “Qızıl fəlsəfə”, “Tiranlar və kölələr”, “Vətənpərvər” və digər əsərlərin müəllifidir.

AZƏRTAC-ın bölgə müxbirinin verdiyi məlumata görə, bu il ilk dəfə olaraq “Kürü keçək?!” 350 metr və 1000 metr olmaqla, iki məsafə üzrə təşkil olunub. İştirakçılardan 111 nəfər 1000 metr, 505 nəfər isə 350 metr məsafədə mübarizə aparıb.

Tədbirdə iştirak edən gənclər və idman naziri Fərid Qayıbov jurnalistlərə müsahibəsində bildirib ki, yarış artıq ənənəyə çevrilib. “İştirakçıların sayı ildən-ilə artır. Bu il 30 faizə yaxın artım var. Paytaxtdan, müxtəlif şəhərlərdən bu qədər insanın bu gün burada toplaşması bizi çox sevindirir. İştirakçı qadınlarımızın sayı artıb. Çalışırıq ki, belə tədbirləri daha çox regionlarda keçirək”, - deyə nazir əlavə edib.

“Kürü keçək?! 5” açıq suda üzmə yarışının sonunda hər yaş kateqoriyası üzrə kişi və qadınlar arasında ilk üç yeri tutan iştirakçılar mükafatlandırılıblar.

Gənclər və İdman Nazirliyi, Azərbaycan Üzgüçülük Federasiyası və Bakı Şəhər Halqası Əməliyyat Şirkətinin birgə təşkilatçılığı ilə Mingəçevirdə, Kür çayının sahilində “Kürü keçək?! 5” açıq suda üzmə yarışı keçirilir.

AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, “Kürü keçək?!” son illərdə Azərbaycanda açıq suda üzmə üzrə ən böyük kütləvi idman layihələrindən birinə çevrilib. Layihə sağlam həyat tərzinin təşviqi, su idman növlərinin təbliği, daha geniş yayılması və inkişaf etdirilməsi məqsədilə təşkil olunur. 2022-ci ildən keçirilən tədbirə maraq getdikcə artaraq bu il rekord həddə çatıb. Belə ki, 5-ci dəfə təşkil edilən suda üzmə yarışında iştirak üçün 616 nəfər qeydiyyatdan keçib. Ən gənc iştirakçı 12, ən yaşlı iştirakçı isə 79 yaşındadır. Belə ki, yarış kişilər və qadınlar arasında 12-17 yaş, 18-23 yaş, 24-35 yaş, 36-55 yaş, 56-70 yaş və 71 yaşdan yuxarı olmaqla, 6 yaş kateqoriyası üzrə keçirilir.

Bu il ilk dəfə olaraq "Kürü keçək?!" 350 metr və 1000 metr olmaqla, iki məsafə üzrə təşkil olunub. İştirakçılardan 111 nəfər 1000 metr, 505 nəfər isə 350 metr məsafədə mübarizə aparır. Hər yaş kateqoriyası üzrə kişi və qadınlar arasında ilk üç yeri tutan iştirakçılar mükafatlandırılacaq.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu sözləri ABŞ Prezidentinin xüsusi elçisi Stiv Uitkoff X sosial media hesabında yazıb.

“Prezidentin liderliyi sayəsində Cənubi Qafqaz daha təhlükəsiz, daha firavan və daha sabitdir və bu böyük ölkələrin gələcəyi parlaqdır. Bu tarixi administrasiyanın bir hissəsi olmaqdan şərəf duyuram”, - deyə o qeyd edib.

Bu fikri AZƏRTAC-a açıqlamasında Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü Yeganə Hacıyeva deyib. O bildirib ki, Azərbaycan ilə Ermənistan arasında sülh sazişinin razılaşdırılmış mətninin paraflanması, ATƏT-in Minsk prosesinin bağlanmasına dair birgə müraciətin imzalanması və regional kommunikasiyaların açılması ilə bağlı siyasi iradənin ortaya qoyulması uzun illər münaqişə ilə xarakterizə olunan region üçün yeni siyasi reallığın əsas konturlarını müəyyənləşdirib. Lakin Vaşinqton prosesinin əhəmiyyətini yalnız Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması ilə məhdudlaşdırmaq düzgün olmazdı. Burada daha böyük strateji məzmun var. Söhbət müharibədənsonrakı reallığın sülh, təhlükəsizlik, iqtisadi əməkdaşlıq və regional əlaqələr üzərində qurulan yeni inkişaf modelinə çevrilməsindən gedir. Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi siyasətə bu prizmadan baxdıqda mühüm bir transformasiya aydın görünür. Qarabağın işğaldan azad edilməsi ilə başlanan bərpa və inkişaf strategiyası artıq Azərbaycanın hüdudlarını aşaraq Cənubi Qafqazın gələcək iqtisadi və siyasi inteqrasiyasının mühüm elementinə çevrilir.

Yeganə Hacıyeva qeyd edib ki, otuz ilə yaxın davam edən işğalın aradan qaldırılmasından sonra Azərbaycan Prezidenti region üçün yeni tarixi vəzifələr yaradıb. Şəhər və kəndlərin yenidən qurulması, əhalinin doğma torpaqlarına qayıdışının təmin edilməsi, yeni nəqliyyat və enerji infrastrukturunun yaradılması və azad edilmiş ərazilərin ölkənin ümumi iqtisadi məkanına inteqrasiyası qarşıda duran əsas məsələlərdir. Bu proses ilk baxışda sırf milli inkişaf layihəsi kimi görünə bilər. Lakin onun miqyası və coğrafiyası daha geniş nəticələr yaradır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda qurulan yollar, dəmir yolları, hava limanları, enerji xətləri və logistika imkanları Azərbaycanın daxili iqtisadi kommunikasiyaları gücləndirməklə yanaşı, ölkənin regional nəqliyyat və ticarət şəbəkələrində rolunu da artırır. Beləliklə, Azərbaycan Prezidentinin rəhbərliyi ilə aparılan bərpa işləri regional geoiqtisadi imkanlara çevrilir. Azərbaycan Prezidentinin strateji yanaşmasının mühüm xüsusiyyəti də məhz bundan ibarətdir: əldə edilmiş milli nəticəni yalnız öz dövlətinin gücləndirilməsi üçün deyil, regionda yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaradılması üçün istifadə etmək. Bu baxımdan Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində yeni mərhələ xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Uzun illər regionun siyasi gündəliyini müəyyənləşdirən əsas məsələ münaqişənin özü idisə, indi gündəliyin mərkəzinə sülhün institusionallaşdırılması, sərhədlərin qarşılıqlı tanınması, kommunikasiyaların açılması və iqtisadi əlaqələrin inkişaf etdirilməsi kimi məsələlər çıxır. Bu, siyasi düşüncənin mühüm dəyişməsidir.

Çünki davamlı sülh yalnız siyasi sənədlərlə deyil, sülhün iqtisadi və infrastruktur əsaslarının yaradılması ilə möhkəmlənir. Tarix də göstərir ki, keçmiş rəqiblərin gələcək tərəfdaşlara çevrilməsi yalnız siyasi iradə deyil, həm də qarşılıqlı maraqlar sistemi tələb edir.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın regional siyasətində mühüm element məhz milli təhlükəsizliklə regional təhlükəsizlik arasında qarşılıqlı bağlılığı daha da gücləndirmək məqsədi durur. Dövlət öz iqtisadi, siyasi, diplomatik və infrastruktur imkanlarını regional proseslərin formalaşmasına yönəldə bildikdə onun təsir imkanları milli sərhədlərdən kənara çıxır. Azərbaycanın hazırkı mərhələdə qarşısında duran məsələ də məhz budur, milli gücü regional dəyərə çevirmək. Qarşıda daha böyük məqsəd dayanır: müharibənin yaratdığı yeni siyasi reallığı sülh və inkişaf üçün dayanıqlı sistemə çevirmək. Vaşinqton prosesi bu baxımdan yeni bir başlanğıc nöqtəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Çünki burada siyasi normallaşma ilə yanaşı, regional kommunikasiyaların açılması və iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi üçün perspektivlər də gündəmə gətirilib. Regionun gələcək təhlükəsizliyi artıq yalnız sərhədlərin qorunması məsələsi kimi nəzərdən keçirilə bilməz. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat bağlantıları, ticarət marşrutları, rəqəmsal infrastruktur, investisiya və insan kapitalı da regional sabitliyin mühüm elementləridir.

Azərbaycanda oftalmoloji yardımın optimallaşdırılması istiqamətində böyük işlər görülür. Eyni zamanda, “Böyük Qayıdış” Dövlət Proqramına qoşularaq işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə oftalmoloji xidmətlər həyata keçirilir.

Bunu AZƏRTAC- a açıqlamasında Azərbaycan Oftalmoloqlar Cəmiyyəti sədrinin müavini, Akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzinin Elmi-məlumat, təşkilati-metodik bölməsinin rəhbəri tibb üzrə elmlər doktoru Yazgül Abdıyeva deyib.

Y.Abdıyevanın sözlərinə görə, oftalmoloji müayinələr zamanı müxtəlif göz xəstəlikləri ilə yanaşı, refraksiya patologiyalarına - miopiya, hipermetropiya və astiqmatizə rast gəlinir. Qeyd olunub ki, görmənin zəifləməsi, uzaq və ya yaxın məsafədə obyektləri aydın görə bilməmək, gözlərdə yorğunluq və başağrısı kimi əlamətlərə diqqət yetirmək lazımdır: “Bu cür şikayətlər olduqda vaxtında oftalmoloqa müraciət etmək və müayinədən keçmək vacibdir. Eyni zamanda, heç bir şikayət olmasa belə, müəyyən aralıqlarla profilaktik oftalmoloji müayinədən keçmək göz xəstəliklərinin erkən aşkarlanması baxımından əhəmiyyətlidir.

Yay mövsümündə günəşin ultrabənövşəyi şüaları, hovuz suyundakı kimyəvi maddələr, dəniz suyu və qum gözlərdə qıcıqlanma, quruluq və digər narahatlıqlar yarada bilər. Bu risklərin qarşısını almaq üçün UV şüalarından qoruyan gün eynəklərindən, hovuzlarda qoruyucu üzgüçülük eynəklərindən istifadə etmək məsləhətdir. Gözlərdə quruluq və narahatlıq yarandıqda isə həkim məsləhəti ilə təbii gözyaşı preparatlarından istifadə etmək olar. Eyni zamanda, çirkli əllərlə gözlərə toxunmamaq və gözə yad cisim düşdükdə onu əl ilə çıxarmağa çalışmamaq lazımdır.

İqlim dəyişiklikləri, isti və quru hava, həmçinin havanın çirklənməsi gözlərdə quruluq, qıcıqlanma və allergik reaksiyaların yaranmasına səbəb ola bilər. Göz sağlamlığını qorumaq üçün hər fəslə uyğun qidalanmaya və sağlam həyat tərzinə diqqət yetirmək lazımdır. Günəşli havalarda qoruyucu eynəklərdən istifadə etmək, gözləri toz və digər zərərli təsirlərdən qorumaq da vacibdir. Xüsusilə uzun müddət açıq havada olan və ya tozlu, çirkli mühitdə çalışan insanların gözlərini xarici təsirlərdən qoruması xüsusilə diqqətdə saxlanılmalı məsələlərdən biridir”.

AZƏRTAC xəbər verir ki, dekabrın 31-dək davam edəcək sərgidə İslam incəsənəti şöbəsinin kolleksiyasından təxminən 50 əsər nümayiş olunur. Sərgi şöbənin təmir məqsədilə müvəqqəti bağlanmasını kompensasiya etməklə yanaşı, ziyarətçilərə kolleksiyanın mühüm nümunələri ilə tanış olmaq imkanı yaradır.

Sərginin kuratorları Filip Malquir və Annabel Koline bildiriblər ki, layihə İslam incəsənəti və Dekorativ sənət şöbələri arasında tarixi, texniki və estetik əlaqələri üzə çıxarmaq məqsədi daşıyır. IX-XVII əsrlərə aid əsərlərin təqdim edildiyi ekspozisiya İslam dünyası ilə Avropa arasında mövcud olmuş bədii və mədəni mübadilələri nümayiş etdirir

Sərginin konsepsiyası üç əsas mövzu ətrafında qurulub: işıq, rəng və heykəltaraşlıq. Luvrun məlumatına görə, əsərlər İslam dünyasında yaranmış mühüm texniki və estetik yenilikləri, eləcə də onların Avropada və Fransanın kolleksiyalarında doğurduğu böyük marağı əks etdirir.

Kuratorların fikrincə, sərginin adındakı “Affinités” - “yaxınlıqlar” anlayışı İslam ölkələri ilə Avropa arasındakı tarixi əlaqələrə, həm qonşuluq, həm də mədəni və bədii qohumluq münasibətlərinə işarə edir.

Bu sözləri AZƏRTAC-a müsahibəsində siyasi şərhçi Mətin Məmmədli deyib.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın iştirakı ilə keçirilmiş tarixi Vaşinqton görüşündən bir il ötür. Vaşinqtonda əldə edilmiş nəticələr Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması və Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülhün formalaşdırılması baxımından mühüm siyasi mərhələ olmaqla, regionda yaranmış yeni reallıqların beynəlxalq səviyyədə qəbul edilməsinin göstəricisidir.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Sevinc Fətəliyeva bildirib.

Deputat qeyd edib ki, Vaşinqton görüşünün siyasi əhəmiyyətini qiymətləndirərkən, ilk növbədə, həmin prosesə gətirib çıxaran tarixi və siyasi şəraiti nəzərə almaq lazımdır. Yeni mərhələnin əsasını Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa etməsi təşkil edir. 2020-ci ilin Vətən müharibəsi və 2023-cü ilin antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycan bütün ərazisində suverenliyini təmin etməklə regionda uzun illər mövcud olmuş status-kvonu kökündən dəyişdi. Bu, ilk növbədə, tarixi ədalətin və beynəlxalq hüququn bərpası demək idi. Azərbaycan öz gücü və siyasi iradəsi hesabına BMT Təhlükəsizlik Şurasının uzun illər icra olunmamış qətnamələrinin tələblərini yerinə yetirdi və bununla Cənubi Qafqazda tamamilə fərqli siyasi reallıq formalaşdırdı.

S.Fətəliyevanın sözlərinə görə, Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi siyasətin strateji mahiyyəti həm də ondan ibarətdir ki, Azərbaycan qazandığı hərbi-siyasi Qələbəni yeni qarşıdurmanın başlanğıc nöqtəsinə deyil, uzunmüddətli sülhün təməlinə çevirdi. Müharibədən sonra Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması təşəbbüsü məhz Azərbaycan tərəfindən irəli sürüldü. 2022-ci ildə Bakı gələcək sülh sazişinin əsasını təşkil etməli olan beş baza prinsipini təqdim etdi. Ötən müddət Azərbaycanın irəli sürdüyü prinsiplərin faktiki olaraq sülh prosesinin siyasi çərçivəsinə çevrildiyini göstərdi. Vaşinqtonda “Azərbaycan Respublikası ilə Ermənistan Respublikası arasında sülhün və dövlətlərarası münasibətlərin təsis olunması haqqında Saziş” layihəsinin paraflanması isə bu istiqamətdə ən mühüm nəticələrdən biri oldu.

“Son bir ilin dinamikası göstərir ki, Azərbaycan ilə Ermənistan arasında birbaşa dialoq normallaşma prosesinin əsas və alternativsiz formatı kimi getdikcə daha aydın şəkildə təsbit olunur. Əgər əvvəllər iki ölkə arasındakı məsələlərin müzakirəsində müxtəlif beynəlxalq vasitəçilik platformaları ön planda idisə, hazırda ikitərəfli təmaslar sistemli və davamlı xarakter almaqdadır. Yüksək və ali səviyyədə dialoq formalaşıb, administrasiyalar arasında daimi operativ əlaqələr mövcuddur. Diplomatik kanallar vasitəsilə də təmaslar davam etdirilir və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş ünsiyyət aparılır”, - deyə Sevinc Fətəliyeva əlavə edib.

Parlamentari deyib ki, Vaşinqton görüşünün mühüm nəticələrindən biri də regional kommunikasiyaların açılması istiqamətində daha konkret perspektivin meydana çıxmasıdır. Bu baxımdan TRIPP layihəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Layihə daha geniş regional və beynəlxalq nəqliyyat sisteminin formalaşdırılması üçün yeni perspektivlər açır. Son bir ildə TRIPP-in həyata keçirilməsi istiqamətində müşahidə edilən dinamika layihənin tədricən siyasi konsepsiyadan praktiki müstəviyə keçdiyini göstərir. ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyasının bu istiqamətdə nümayiş etdirdiyi maraq, Azərbaycan və Ermənistanla aparılan iş, eyni zamanda, Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə nəqliyyat və bağlantı məsələlərinin müzakirəsi TRIPP-in əhəmiyyətinin yalnız Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri ilə məhdudlaşmadığını göstərir.

Bu gün Cənubi Qafqazda formalaşan yeni siyasi reallığın əsas müəllifinin məhz Azərbaycan olduğunu xatırladan deputat vurğulayıb ki, Prezident İlham Əliyevin qazanılmış Qələbənin davamlı regional sülh və əməkdaşlıq modelinə çevrilməsi üçün irəli sürdüyü təşəbbüs regionun gələcək siyasi arxitekturasını da dəyişir. Formalaşan yeni modelin əsasını isə dövlətlərin suverenliyinə hörmət, birbaşa dialoq, iqtisadi qarşılıqlı maraqlar, nəqliyyat bağlantıları və regional əməkdaşlıq təşkil edir.

“Vaşinqton görüşündən ötən bir ilin nəticələri əsas tendensiyanın artıq formalaşdığını göstərir: Cənubi Qafqaz tədricən keçmiş münaqişənin məntiqindən uzaqlaşaraq yeni siyasi və geoiqtisadi reallığa uyğunlaşır. Azərbaycan isə bu transformasiyanın əsas təşəbbüskarlarından və aparıcı qüvvələrindən biri olaraq çıxış edir. Bu baxımdan Vaşinqton Sammitindən ötən bir ili Azərbaycanın yaratdığı yeni reallığın sülh, əməkdaşlıq və inkişaf modelinə çevrilməsi istiqamətində mühüm mərhələ kimi qiymətləndirmək olar”, - deyə o bildirib.

Əhalinin etibarlı ərzaq təminatı dövlətin iqtisadi siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir. Kənd təsərrüfatının mühüm sahələrindən olan taxılçılıq isə əhalinin çörək və çörək məhsullarına tələbatının ödənilməsində, eləcə də heyvandarlığın yem təminatında xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan taxılçılığın inkişafı dövlətin daim diqqət mərkəzindədir.

AZƏRTAC-ın bölgə müxbirinin məlumatına görə 2026-cı ilin məhsulu üçün Qazax rayonunda 11 min 732,8 hektar sahədə payızlıq və yazlıq taxıl əkini aparılıb. Əkin sahələrinin 6950 hektarını arpa, 4782,8 hektarını isə buğda təşkil edib.

Rayonda taxıl biçini artıq başa çatıb. Ümumilikdə 11 min 732,8 hektar taxıl sahəsindən 39 min 214,5 ton məhsul əldə olunub. Orta məhsuldarlıq 33,4 sentner təşkil edib.

Buğda üzrə 4782,8 hektar sahədə biçin aparılıb və 16 min 835,5 ton məhsul toplanıb. Orta məhsuldarlıq 35,2 sentner olub.

Arpa sahələrində isə 6950 hektar ərazidən 22 min 379 ton məhsul götürülüb. Bu sahədə orta məhsuldarlıq 32,2 sentner təşkil edib.

Avropa Komissiyası İspaniyanın Seuta bölgəsinə kütləvi miqrant axını fonunda “Meta” və “TikTok” platformalarını dezinformasiyaya qarşı daha qətiyyətli tədbirlər görməyə çağırıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Avropa İttifaqının (Aİ) rəqəmsal məsələlər üzrə komissarı Henna Virkkunen xüsusilə böhran vəziyyətlərində sosial media platformalarının rəqəmsal məkanın bütövlüyünü qorumalı, monitorinqi gücləndirməli və faktları yoxlayan qurumlarla əməkdaşlığı genişləndirməli olduğunu bildirib. O, X hesabında Avropa Komissiyasının Seutadakı vəziyyətlə bağlı “Meta” və “TikTok” şirkətlərinin nümayəndələri ilə görüşdüyünü qeyd edib.

Xatırladaq ki, ötən həftə on minlərlə miqrantın İspaniyanın Şimali Afrikadakı Seuta özəl bölgəsinə kütləvi axını təkcə Madrid üçün deyil, bütün Avropa üçün ciddi miqrant böhranına səbəb olub. İspaniya hökumətinin məlumatına əsasən, hadisələr zamanı 80 nəfər həlak olub. İnsan hüquqları təşkilatları isə ölənlərin sayının 140-dan çox olduğunu bildirir. Miqrantların İspaniyaya üz tutmasına “TikTok”da yayılan video və məlumatlarda sərhədin qəfildən açıldığı, həmçinin yaşayış yerlərinin və İspaniyanın materik hissəsinə keçmək imkanlarının olduğu barədə məlumatların yayılmasının səbəb olduğu bildirilib. Avropa Komissiyası gələcəkdə oxşar vəziyyətlərə daha yaxşı hazırlaşmaq üçün sosial şəbəkələrin monitorinqini gücləndirməyi və erkən xəbərdarlıq sistemlərini təkmilləşdirməyi planlaşdırır.