Dünya hazırda yeni beynəlxalq düzənin formalaşması mərhələsinin tam mərkəzindədir. Mövcud ittifaqların səmərəliliyi yenidən qiymətləndirilir, paralel olaraq yeni əməkdaşlıq və təhlükəsizlik modelləri axtarılır.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında türk ekspert Emre Diner deyib.
Onun sözlərinə görə, belə mürəkkəb və qeyri-müəyyən geosiyasi şəraitdə Prezident İlham Əliyev tərəfindən Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində hərbi əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi ilə bağlı səsləndirilən çağırış vaxtında və strateji baxımdan son dərəcə əsaslandırılmış addımdır: “Latın Amerikasından Yaxın Şərqə, Avropadan Qara dəniz hövzəsinə qədər çoxsaylı böhranların yaşandığı indiki mərhələdə Prezident İlham Əliyevin türk dövlətlərinə ünvanladığı mesajın mahiyyəti ondan ibarətdir ki, Türk Dövlətləri Təşkilatı hərbi baxımdan da vahid güc mərkəzinə çevrildiyi təqdirdə qlobal miqyasda real çəkindirici balans amili rolunu oynaya bilər”.
Ekspert qeyd edib ki, 2026-cı ilin əvvəlində birgə hərbi təlimlərin keçirilməsi təşəbbüsü Cənubi Qafqazda, Avropada və Yaxın Şərqdə artan risklər fonunda proaktiv təhlükəsizlik refleksinin formalaşdırılmasının zəruriliyini ortaya qoyur: “Bu addım təkcə hərbi koordinasiyanı gücləndirmir, eyni zamanda, Türk dünyasının regional böhranlara qarşı vahid iradə ilə çıxış etməsinə real zəmin yaradır”.
Emre Diner Rəcəb Tayyib Ərdoğanın “Türk Dövlətləri Təşkilatı artıq qlobal balans mərkəzidir” fikrini xatırladaraq bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin çağırışı bu yanaşmanı praktik müstəviyə daşıyır. Türk dövlətləri təhlükəsizlik sahəsində “hərbi çətir” altında birləşdiyi halda enerji dəhlizlərinin qorunması, Zəngəzur xəttinin reallaşdırılması və Orta Dəhlizin qlobal ticarət marşrutuna çevrilməsi kimi strateji hədəflərə çatmaq mümkün olacaq.
“Regionda həyata keçirilən mühüm infrastruktur və enerji layihələrinin qorunması üçün mütəşəkkil təhlükəsizlik mexanizminin yaradılması artıq zərurətə çevrilib. Prezident İlham Əliyevin bu sahəyə real yanaşması ilə Prezident Ərdoğanın qlobal vizyonu birləşdikdə ortaya aydın nəticə çıxır: Türk dünyası öz taleyinə sahib çıxan kollektiv güc mərkəzi qurmaq mərhələsinə daxil olur”, - deyə ekspert vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, Türk Dövlətləri Təşkilatı yalnız iqtisadi və siyasi platforma kimi deyil, qarşılıqlı etimada əsaslanan real təhlükəsizlik mərkəzinə çevrilməlidir: “Ortaq müdafiə, birgə hərbi təlimlər və koordinasiyalı kəşfiyyat əməkdaşlığı artıq zamanın tələbidir. Bu proses bəzi qlobal güclərin maraqlarına uyğun olmasa da, Türk dünyası üçün bu, tarixi zərurətdir”.
Emre Diner sonda qeyd edib ki, bu proses hansı ad altında həyata keçirilməsindən asılı olmayaraq, - istər “Türk təhlükəsizlik modeli”, istərsə də “Türk müdafiə platforması”, - artıq gecikdirilə bilməyəcək reallıqdır.
