Xəzərin Azərbaycan
sektorundakı "Şahdəniz” qaz-kondensat yatağından hasilat ahəngdar davam edir. Əvvəlki
illərdə olduğu kimi yataqdan çıxarılan qaz Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə bazarlarına,
eləcə də çoxsaylı obyektlərin fəaliyyətini təmin etmək üçün BTC şirkətinə çatdırılır.
Hazırda "Şahdəniz” qurğularının hasilat gücü gündə 56 milyon, ildə 20 milyard standart
kubmetrdən çox mavi yanacaq təşkil edir.
"Şahdəniz”
yatağında iki hasilat platforması istismar olunur. "Şahdəniz Alfa” və "Şahdəniz
Bravo” platformalarını "Şahdəniz”in qoşa qanadı da adlandırırlar. "Şahdəniz Alfa”
14 ildir ki, yatağın işlənməsinin birinci mərhələsi çərçivəsində fəaliyyət göstərir.
"Şahdəniz Bravo” isə layihənin ikinci mərhələsi çərçivəsində 2018-ci ildə işə salınıb.
"Şahdəniz”in
əməliyyatçısı olan BP şirkətindən aldığımız məlumata görə, bu ilin birnci yarısında
yataqdan, ümumilikdə, təqribən 9,4 milyard standart kubmetr qaz və 1,9 milyon ton
(15,4 milyon barel) kondensat hasil edilib. Yeri gəlmişkən, qeyd edək ki, "Şahdəniz”in
kondensatı Heydər Əliyev adına Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas ixrac neft kəmərinə vurulur.
Ehtiyatları
1,2 trilyon kubmetr qaz və 240 milyon ton kondensatdan ibarət olan "Şahdəniz” dünyanın
ən nəhəng karbohidrogen yataqlarındandır. Məhz bu yatağın uğurla işlənməsi və istismar
edilməsi sayəsində Azərbaycan dünyada qaz ixrac edən ölkə kimi tanınıb. "Şahdəniz”
çəkilişi cari ilin sonunadək tam yekunlaşacaq "Cənub qaz dəhlizi”nin ehtiyat mənbəyidir.
Bu il avqustun
10-da "Qarabağ” yatağında quraşdırılacaq stasionar dəniz özülünün əsas hissələrindən
birinin - dayaq blokunun Xəzərə yola salınmasında iştirak edən Prezident İlham Əliyev
qurğu ilə tanışlıqdan sonra Azərbaycan Televiziyasına verdiyi müsahibədə həmişə
olduğu kimi, "Şahdəniz”i yenə də yüksək dəyərləndirmişdir: "Bu layihə icra olunmadan
bizim enerji siyasətimiz yarımçıq qala bilərdi. Amma bu gün bizim enerji siyasətimiz
ölkəmizin maraqlarını tam təmin edir. "Şahdəniz” yatağı ən azı yüz il bundan sonra
Azərbaycanı və tərəfdaş ölkələri qazla təchiz edəcəkdir. Eyni zamanda biz ixrac
coğrafiyamızı genişləndirmək əzmindəyik... Əgər "Şahdəniz” üzrə kontrakt imzalanmasaydı,
bu gün biz nəinki başqa ölkələrin, öz enerji təhlükəsizliyimizi təmin edə bilməzdik.
Çünki "Şahdəniz” bizim üçün əsas mənbədir. Biz bütün bu işləri görməklə Avrasiyanın
yeni enerji xəritəsini tərtib edirik və Azərbaycan uzun müddət bundan sonra bir
çox ölkələr üçün strateji tərəfdaş olaraq qalacaqdır.”
Xatırladaq
ki, "Şahdəniz” layihəsində BP (operator - 28,8 faiz), TPAO (19 faiz), AzŞD (10 faiz),
"Cənub qaz dəhlizi” və Apstrim (6,7 faiz), PETRONAS (15,5 faiz), LUKOYL (10 faiz),
NİKO (10 faiz) şirkətləri tərəfdaşlıq edirlər. Operator şirkətin məlumatına görə,
bu ilin birinci yarısında "Şahdəniz” üzrə əməliyyat xərclərinə 409 milyon dollara
yaxın və əsaslı xərclərə 452 milyon dollar vəsait sərf olunub. Əsaslı xərclərin
böyük əksəriyyəti "Şahdəniz-2” layihəsinə
çəkilib.
Hazırda "Şahdəniz”
yatağında bir neçə istiqamətdə iş aparılır. Son aylarda "Xankəndi” tikinti gəmisi
sualtı quraşdırma işlərini davam etdirib. "Şahdəniz Bravo” platforması və şərq-cənub
cinahı arasında axın xətlərinin mexaniki quraşdırılması isə "İsrafil Hüseynov” borudüzən
gəmisi vasitəsilə yerinə yetirilir. "Şahdəniz-2” layihəsi çərçivəsində 2021-ci ildə
yatağın şərq-cənub cinahından hasilatın başlanması üçün bütün işlər plana uyğun
aparılır.
Hasilatı artırmaq
üçün qazma əməliyyatları da davam etdirilir. "İstiqlal” və "Maersk Explorer” qurğuları
"Şahdəniz-2”də hasilatı həyata keçirmək və sonradan tədricən artırmaq üçün, ümumilikdə,
18 quyu qazıb. Bunlardan 16-sı tamamlanıb. Qazma işləri hasilatın planlaşdırılan
sabit səviyyəsinə nail olmaq üçün tələb olunan bütün quyuların qazılması istiqamətində
davam edəcək.
İndi "Şahdəniz”
qazı Avropaya çatmaq ərəfəsindədir. Belə ki, ilin axırınadək "Cənub qaz dəhlizi”nin
sonuncu seqmenti olan Trans-Adriatik Qaz Boru Kəmərinin (TAP) çəkilişinin yekunlaşacağı
gözlənilir. Beləliklə, TAP genişləndirilmiş Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (CQBK) və
Trans-Anadolu Qaz Boru Kəməri (TANAP) ilə nəql olunan Azərbaycan qazını qəbul edərək
Avropadakı istehlakçılara çatdıracaq.
Flora SADIQLI,
"Azərbaycan”
