Ölkəmiz Avropa siyasi məkanında etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilir və Avrasiyanın iqtisadi-siyasi arxitekturasının formalaşmasında həlledici rol oynayır
Beynəlxalq siyasətdə ciddi dəyişikliklər baş verdiyi və dövlətlərarası münasibətlərin yenidən formalaşdığı bir zamanda yalnız öz milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edən, müstəqil siyasi iradəsi ilə fərqlənən ölkələr aparıcı gücə və etibarlı tərəfdaşa çevrilə bilirlər. Bu gün Prezident İlham Əliyevin uzaqgörən, çevik və çoxvektorlu xarici siyasət strategiyası sayəsində Azərbaycan regional çərçivələri aşaraq Avrasiya məkanının enerji, nəqliyyat və təhlükəsizlik xəritəsini yenidən dizayn edən əsas dövlətlərdən biri kimi qəbul olunur.
Ölkəmizin qlobal miqyasda qazandığı yüksək nüfuzun və Avropa paytaxtlarında Bakıya marağın bariz təzahürlərindən biri İrlandiyanın paytaxtı Dublində keçirilən "Avropa Siyasi Birliyi"nin 9-cu Zirvə Toplantısında özünü aydın şəkildə göstərdi. İrlandiyanın Baş naziri Mixol Martin və Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koştanın dəvəti ilə 50-yə yaxın dövlət və hökumət başçısının qatıldığı mötəbər siyasi platformada Azərbaycan Prezidentinin iştirakı rəsmi Bakının qitənin gələcək inkişafı və təhlükəsizliyi ilə bağlı müzakirələrdə nüfuzlu bərabərhüquqlu tərəfdaş kimi mövqeyini bir daha təsdiqlədi. Sammitin iqtisadiyyat, innovasiya, nəqliyyat bağlantıları, enerji, müdafiə və təhlükəsizlik kimi əsas gündəm mövzuları mahiyyət etibarilə Azərbaycanın uzun illərdir ardıcıl şəkildə həyata keçirdiyi inkişaf strategiyası və regional layihələrlə üst-üstə düşür.
Qitənin üzləşdiyi müasir çağırışların həlli yollarınının axtarıldığı bir vaxtda Azərbaycanın bu proseslərə verdiyi real töhfələr dövlətimizin başçısının sammit çərçivəsindəki çıxışlarında xüsusi diqqət mərkəzində dayandı. Zirvə toplantısının açılış mərasimində və "Rəqabətqabiliyyətli Avropanın yaradılması - innovasiya, bağlantılar və əlçatan enerji" mövzusunda keçirilən "dəyirmi masa"da iştirak edən Prezident İlham Əliyev Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında ölkəmizin oynadığı həlledici rolu konkret faktlarla diqqətə çatdırdı. Dövlətimizin başçısı Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında 2022-ci ildə imzalanmış Strateji tərəfdaşlığa dair Anlaşma Memorandumundan ötən müddət ərzində Aİ bazarına qaz təchizatının 8 milyard kubmetrdən 13 milyard kubmetrə yüksəldildiyini, bunun ümumi qaz ixracımızın təxminən yarısını təşkil etdiyini bildirdi. Yeddi ölkənin ərazisindən keçən və Bolqarıstandakı interkonnektorlar vasitəsilə Aİ-nin on üzv dövlətini mavi yanacaqla təmin edən Bakı-İtaliya boru kəmərinin tam gücü ilə işlədiyini qeyd edən Azərbaycan lideri yeni yataqların istismara cəlb edilməsi, eləcə də Yunanıstan və İtaliya istiqamətində ötürücülük imkanlarının genişləndirilməsi sayəsində təchizat həcmlərinin daha da artırılacağını vurğuladı.
Bununla yanaşı, ölkəmizin Avropa üçün strateji əhəmiyyəti təkcə ənənəvi karbohidrogen resurslarının ixracı ilə məhdudlaşmır, həm də "yaşıl enerji" və tranzit-logistika imkanlarının genişləndirilməsi müstəvisində özünü göstərir. Azərbaycan bu gün Xəzərin zəngin külək və günəş enerjisi potensialını Qara dənizin dibi ilə çəkiləcək sualtı elektrik kabeli və digər "yaşıl enerji" dəhlizləri vasitəsilə Avropa bazarlarına inteqrasiya etmək istiqamətində mühüm addımlar atır. Rumıniya, Bolqarıstan, Yunanıstan və Xorvatiya kimi Qara dəniz, Balkan və Adriatik regionu ölkələri ilə dərinləşən enerji və nəqliyyat əməkdaşlığı bu çoxşaxəli inteqrasiyanın bariz nümunəsidir.
Eyni zamanda Avropa ilə Asiya arasında ən qısa, təhlükəsiz və səmərəli quru marşrutu olan Orta dəhlizin inkişafı, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının və dəmir yolu infrastrukturunun müasirləşdirilməsi Azərbaycanı qitənin təchizat zəncirlərinin dayanıqlılığını təmin edən əvəzolunmaz logistika mərkəzinə çevirib. Xüsusən, bunu da nəzərə alaq ki, son illərdə ənənəvi marşrutlardakı risklər Avropa ilə Asiya arasında alternativ və etibarlı yolların rolunu maksimum səviyyəyə qaldırıb. Bu baxımdan, Orta dəhliz sadəcə qısa məsafə yox, həm də qlobal iqtisadiyyat üçün təhlükəsizlik və etibarlılıq zəmanətinə çevrilir.
İqtisadi layihələrlə yanaşı, Dublin Sammiti Azərbaycanın diplomatik çevikliyini və dövlətimizin başçısına göstərilən yüksək beynəlxalq etimadı əyani şəkildə nümayiş etdirdi. Zirvə toplantısı çərçivəsində bir gün ərzində doqquz dövlət və hökumət başçısı, o cümlədən Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti ilə ümumilikdə on ikitərəfli görüşün məhz qarşı tərəflərin müraciəti əsasında baş tutması ölkəmizin beynəlxalq nüfuzuna verilən yüksək qiymətin göstəricisidir. Böyük Britaniya, Yunanıstan, Rumıniya, Çexiya, Litva və Ukrayna liderləri ilə aparılan müzakirələr ikitərəfli əlaqələrin yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu təsdiqlədi. Böyük Britaniya ilə münasibətlərin rəsmən strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldilməsi isə Azərbaycanın Avropanın aparıcı güc mərkəzləri ilə qurduğu bərabərhüquqlu tərəfdaşlığın növbəti tarixi uğuru kimi dəyərləndirilməlidir.
Siyasi dialoqun intensivləşməsi fonunda regionda davamlı sülhün və təhlükəsizliyin təmin olunması məsələləri də Avropa liderləri ilə aparılan təmasların mühüm istiqamətlərindən birini təşkil etdi. Suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tam bərpa edərək Cənubi Qafqazda yeni reallıq yaradan Azərbaycan bu gün regionda qarşıdurma deyil, əməkdaşlıq mühitinin formalaşmasının, kommunikasiyaların açılmasının və Ermənistanla sülh gündəliyinin irəli aparılmasının əsas təşəbbüskarı kimi çıxış edir. Dublindəki görüşlərdə sülh gündəliyi çərçivəsində praktiki layihələrin müzakirə edilməsi rəsmi Bakının konstruktiv mövqeyinin və regional sabitliyə verdiyi töhfələrin Avropa paytaxtlarında yüksək qiymətləndirildiyini göstərir. Təsadüfi deyil ki, 2028-ci ilin may ayında Avropa Siyasi Birliyinin növbəti Zirvə toplantısının məhz Azərbaycanda keçirilməsinin nəzərdə tutulması da ölkəmizin beynəlxalq sülhə, təhlükəsizliyə və qitələrarası dialoqa verdiyi töhfələrin məntiqi nəticəsidir.
Bütün bu reallıqlar fonunda bir daha aydın görünür ki, Azərbaycanın Avropa siyasəti yeni və daha dərinməzmunlu bir mərhələyə daxil olub. Prezident İlham Əliyevin prinsipiallığı, praqmatik xarici siyasəti Azərbaycanı qlobal gündəliyi formalaşdıran etibarlı tərəfdaşa çevirib. Ölkəmizin beynəlxalq nüfuzu, dəyişməz mövqeyi, qarşılıqlı hörmətə və ortaq maraqlara söykənən siyasət kursu qarşıdakı illərdə də Azərbaycan ilə Avropa dövlətləri arasında strateji əməkdaşlığın daha da möhkəmlənməsinə mühüm töhfələr verəcək.
İsmayıl QOCAYEV,
"Azərbaycan"