18 Noyabr 2026 09:10
299
Mədəniyyət
A- A+
Azadlıq carçısı, inqilab şairi

Azadlıq carçısı, inqilab şairi


Onun taleyi doğma xalqının taleyinə bənzəyirdi. Odur ki, əsərlərində yalnız öz hisslərini, duyğularını deyil, bütöv bir xalqın ayrılıq ağrısını, yurd həsrətini, tarixin amansız sınaqlarını, Vətənə qovuşmaq arzusunu əks etdirirdi. Qəlbi Vətən eşqi ilə döyünən, təsirli lirik şeirlərin, bənzərsiz poemaların müəllifi, Xalq şairi Balaş Azəroğlu yüz illərdir davam edən, sonu gəlməyən bu  hicranını belə ifadə edirdi:


Mən hicranla dolu ömür sürmüşəm, 

Min əzab çəkmişəm, min qəm görmüşəm. 

Axıb neysan kimi gözümün yaşı, 

Nələr çəkdirməmiş mənə bu aləm. 

İnan ki, əyilər dağların başı 

Əgər dərdlərimi ona söyləsəm. 

Fəqət qurtarmışam dardan, çətindən 

Tək sənin eşqinlə, vətən, ey vətən.


Balaş Abızadə 1921-ci ilin noyabrında Bakıda dünyaya gəlib. Valideynləri Cənubi Azərbaycanın Ərdəbil şəhərinin Səlim qışlağı kəndindən idilər. Orta təhsilini Bakıda 21 saylı məktəbdə alan Balaş hələ şagirdkən ədəbiyyata böyük həvəs göstərib. Respublika Pionerlər Evində ədəbiyyat dərnəyinə üzv olub. "Dnepr" adlı ilk şeiri 1936-cı ildə "Pioner" jurnalında dərc edilib. 

Uşaqlıqdan qəlbində yuva salan poeziya sevgisi, ədəbiyyata marağı zaman keçdikcə tükənməz yaradıcılıq yanğısına çevrilib. O, hələ gənc yaşlarından sözün qüdrətini, poeziyanın insan ruhuna təsirini duyub və yəqin bu səbəbdən qələmə aldığı ilk şeirlərindən oxucuların rəğbətini qazanıb.

Amma repressiya siyasəti onun da ömrünü tufan kimi gərib. İran təbəəsi olduqlarından əvvəlcə ailəsi, sonra özü Cənubi Azərbaycana sürgün edilib. Həyatın bu ağır sınaqları onun qəlbində də, həyatında da dərin izlər buraxıb. Ömrünün gənclik çağında çəkdiyi sarsıntılar, ayrılıq, sürgün və mübarizə onun yaradıcılığının əsas mövzularına çevrilib. Şairin qələmində Vətən artıq yalnız doğulub boya-başa çatdığı torpaq deyil, həm də uğrunda mübarizə aparılan milli varlıq, mənəvi bütövlük rəmzi idi.

Balaş Azəroğlu 21 Azər hərəkatının fəallarından olmuşdu. İctimai-siyasi hadisələrin coşğun dövründə böyük arzularla, sonsuz ümidlərlə Azərbaycan Milli Hökuməti (AMH) fəaliyyətində iştirak etmiş, AMH Azərbaycan Milli Məclisinin deputatı seçilmişdi. "Cövdət" qəzetinin redaktoru, Azərbaycan Dövlət Radio Verilişləri Komitəsinin sədr müavini və "Yazıçılar və şairlər cəmiyyəti"nin İdarə Heyətinin üzvü olmuşdu. Amma heç vaxt, hətta çətin vaxtlarda da qəlbi poeziyadan ayrılmayıb. Şeirlərini Azəroğlu təxəllüsü ilə qələmə alıb. Təbrizdə və Ərdəbildə şeirlər kitabları işıq üzü görüb. 1941-1945-ci illərdə Cənubi Azərbaycanda gedən milli azadlıq hərəkatında fəal iştirakına görə Milli Hökumət tərəfindən "21 Azər" medalı ilə təltif edilib. 1946-cı ildə "Firdovsi" medalına layiq görülüb. 

Ancaq yenə də arzuları yarımçıq qalıb. Azərbaycan Milli Hökuməti dağıldıqdan sonra Balaş Azəroğlu bir müddət Təbrizdə gizlənib. 1947-ci il aprelin 15-də  gizli yollarla Təbrizdən çıxarılaraq Bakıya gətirilib. Bakıda Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Filologiya fakültəsində təhsil alıb. Universiteti qırmızı diplomla başa vurub, müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. 

Balaş Azəroğlu Ərdəbildə, Təbrizdə, Bakıda rəhbər vəzifələrdə çalışarkən həmişə doğma dilinə və xalqına sadiq olub. Şeirləri şairin xalqına sevgisini, mübarizə əzmini təcəssüm etdirib: 


Mən əyilib hakimin əllərindən öpmədim,

Şeirimi çiçək kimi ayaqlara səpmədim.

Nə aciz bir bəndəyəm, nə satılmış bir qulam,

Nə saray məddahıyam dərgahlardan qovulam.

Mən ellərin oğluyam, ellər böyütmüş məni,

Şeirim eldən alıbdır bu ilhamı, bu qüvvəni.

Mən nə şam, nə pərvanə, nə rübab şairiyəm,

Azadlıq carçısı, inqilab şairiyəm.


Balaş Azəroğlunun lirikasında məhəbbət də xüsusi yer tutur. Onun məhəbbət lirikasında səmimiyyət hakimdir. Şairin yaradıcılığında sevgi insanı yaşadan, çətinliklərə sinə gərməyə güc verən mənəvi qüvvə kimi təqdim olunur. O, sevginin yalnız sevincini deyil, ayrılığını, intizarını, həsrətini, sevənlərin qəlbində yaratdığı təlatümləri də poetik dillə ifadə edib.

1958-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü seçilən B.Azəroğlu 1981-ci ildə Azərbaycanın "Xalq şairi" fəxri adına layiq görülüb. 

Şairin müxtəlif illərdə çıxmış "Şeirlər", "Savalan", "Mübarizə yollarında", "Gənclik dostlarım", "Mənim nəğmələrim", "Səhər şəfəqləri", "Sənətin qüdrəti", "Hafizin qəbri üstündə", "Elə oğul istəyir Vətən", "Dünənim, bu günüm, sabahım", "Gəl, ay bahar", "Sinəm Savalan dağıdır", "Bir kürsü istəyirəm" və digər kitabları oxucular tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb.

Elmi fəaliyyətlə də məşğul olan Balaş Azəroğlu 1966-cı ildə "Məhəmməd Əmaninin yaradıcılığı" mövzusunda elmi işini müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi adını alıb.

Poeziyası bu gün də bütöv Azərbaycan sevgisinin, ayrılıq ağrısının və milli yaddaşımızın poetik ifadəsi kimi yaşayan Balaş Azəroğlu 2011-ci il aprelin 24-də Bakıda vəfat edib.


Zöhrə FƏRƏCOVA,

"Azərbaycan"

Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

COP31-də binalarda enerji səmərəliliyinin artırılmasında bələdiyyələrin rolu mövzusunda müzakirə təşkil olunub  

11:05
18 Noyabr

Vərəm əleyhinə peyvəndin 3-cü faza sınaqlarının nəticəsi 2028-ci ildə məlum olacaq

11:04
18 Noyabr

Ötən gün ölkə ərazisində 52 cinayətin üstü açılıb, axtarışda olan 116 nəfər saxlanılıb

10:58
18 Noyabr

Vaşinqtonda Azərbaycanla ABŞ-nin kənd təsərrüfatı şirkətləri ilə əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub  

10:57
18 Noyabr

Azərbaycan və Gürcüstan enerji sahəsində əməkdaşlığın yeni perspektivlərini nəzərdən keçirib  

10:56
18 Noyabr

Çin və Rusiya liderlərinin görüşü keçirilib

10:55
18 Noyabr

Azərbaycan boksçusu ilə döyüşdə erməni rəqibi diskvalifikasiya olunub

10:55
18 Noyabr

ABŞ "qızılcadan azad" statusunu itirib

10:34
18 Noyabr

Ünvanlı dövlət sosial yardım alan ailələrin sayı açıqlanıb

10:33
18 Noyabr

Qızıl və gümüş ucuzlaşıb

10:32
18 Noyabr

Neft ucuzlaşıb 

10:32
18 Noyabr

Azərbaycan nefti 98 dollara satılır

10:31
18 Noyabr

“Cambridge” Lüğəti ilin sözünü seçib  

10:13
18 Noyabr

Trampa sui-qəsd planı hazırlayan Pakistan vətəndaşı 27,5 il həbs cəzası alıb

09:46
18 Noyabr

UEFA Millətlər Liqası: Danimarka Norveçə, Uels isə Portuqaliyaya məğlub olub

09:43
18 Noyabr

Rutte: NATO ölkələri Ukraynaya silah alınması üçün ABŞ-yə 10 milyard dollardan çox vəsait ödəyib  

09:41
18 Noyabr

Alimlər xroniki iltihabın yaranma mexanizmini araşdırmaq üçün yeni alət hazırlayıblar

09:20
18 Noyabr

Türkiyədə çıxan dərgidə çap edilmiş məqaləsinin qurbanı oldu

09:15
18 Noyabr

Azadlıq carçısı, inqilab şairi

09:10
18 Noyabr

Xalçaçılığa ürəkdən bağlandı, ilmələrlə möcüzələr yaratdı

09:05
18 Noyabr

"Əxbari" - Qubada nəşr edilən ilk qəzet

09:00
18 Noyabr

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!