Azərbaycan xalqının çoxəsrlik dövlətçilik tarixində elə günlər var ki, onların mahiyyəti yalnız təqvimlə ölçülmür. Bu tarixlər xalqın milli yaddaşına, dövlətçilik salnaməsinə və gələcək nəsillərin düşüncəsinə əbədi həkk olunur. 20 Sentyabr – Dövlət Suverenliyi Günü də məhz belə tarixi günlərdəndir.
Bu gün Azərbaycan dövlətinin öz ərazisi üzərində tam hakimiyyətini, Konstitusiyasının və qanunlarının bütün ölkə ərazisində qüvvədə olmasını, dövlət atributlarının və hüquqi-siyasi iradəsinin bütün ərazilərimizdə təmin edilməsini ifadə edən böyük tarixi hadisənin rəmzidir.
Azərbaycan Respublikasında Dövlət Suverenliyi Gününün təsis edilməsi haqqında Prezident İlham Əliyevin 19 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamında qeyd edildiyi kimi, 2023-cü il sentyabrın 19-da başlanan və 20 sentyabrda başa çatan antiterror əməliyyatı nəticəsində Azərbaycan Respublikasının suverenliyi tam bərpa edilmişdir. Bu qərar, əslində, xalqımızın son onilliklərdə keçdiyi mürəkkəb və şərəfli yolun tarixi nəticəsinin dövlət səviyyəsində ifadəsidir.
Öz taleyinə sahib olmaq – ən böyük milli nailiyyət
Hər bir xalq üçün müstəqil dövlətə sahib olmaq, öz taleyini özü müəyyənləşdirmək və milli iradəsini dövlət institutları vasitəsilə həyata keçirmək fundamental tarixi nailiyyətdir.
Azərbaycan xalqı da tarix boyu dövlətçilik ənənələrini qoruyub saxlamış, mürəkkəb siyasi proseslərə və ağır sınaqlara baxmayaraq, müstəqillik və dövlətçilik ideallarından geri çəkilməmişdir.
Müstəqilliyimizin bərpasından sonra isə qarşıda duran əsas məsələlərdən biri dövlətimizin ərazi bütövlüyünün və suveren hüquqlarının bütün ölkə ərazisində təmin edilməsi idi. Ermənistanın işğalçılıq siyasəti nəticəsində Azərbaycan ərazisinin bir hissəsində uzun müddət dövlət suverenliyinin tam şəkildə həyata keçirilməsi mümkün olmamışdı.
2020-ci ildə Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Zəfər bu istiqamətdə həlledici mərhələ oldu. İşğal altında olan ərazilərimizin böyük hissəsi azad edildi və Azərbaycan ərazi bütövlüyünün bərpası yolunda mühüm nəticə əldə etdi. 2023-cü ilin sentyabrında baş vermiş hadisələr isə dövlət suverenliyinin tam bərpası ilə nəticələndi.
Bu baxımdan 20 Sentyabr yalnız bir hərbi uğurun deyil, Azərbaycan dövlətçiliyinin bütövlüyünü tamamlayan tarixi prosesin simvoludur.
Dövlət Suverenliyi Günü – Azərbaycanın mövcudluğunun və institusional davamlılığının əsasıdır
Suverenlik dövlətin ən fundamental anlayışlarından biridir. Suveren dövlət öz ərazisində Konstitusiyanın və qanunların aliliyini təmin edir, dövlət idarəçiliyini həyata keçirir, sərhədlərinin təhlükəsizliyini qoruyur və milli maraqlarını müstəqil şəkildə müəyyənləşdirir.
Bu baxımdan dövlət suverenliyinin tam təmin olunması yalnız ərazi məsələsi deyil. Bu, eyni zamanda hüquqi dövlət quruculuğunun, institusional idarəetmənin, milli təhlükəsizliyin və sosial-iqtisadi inkişafın vahid sistemdə təmin edilməsidir.
Bu gün Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət idarəçiliyi həyata keçirilir, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və qanunları tətbiq olunur, Dövlət Bayrağımız bütün ərazilərimizdə dalğalanır.
Prezident İlham Əliyev 20 sentyabr 2024-cü ildə Qarabağ Universitetinin müəllim və tələbə heyəti ilə görüşündə Dövlət Suverenliyi Gününün mahiyyətini ifadə edərək bildirmişdi ki, bir il əvvəl Azərbaycan Ordusu dövlət suverenliyini tam bərpa edib və 23 saatdan az davam edən antiterror əməliyyatı nəticəsində Azərbaycan öz dövlət suverenliyini tam təmin edib.
Bu fikirlər 20 Sentyabrın mahiyyətini aydın şəkildə ortaya qoyur: suverenlik yalnız hüquqi anlayış deyil, həm də dövlətin real siyasi və institusional gücünün ifadəsidir.
Suverenliyin təmin edilməsi üçün mühüm addım – Laçın nəzarət-buraxılış məntəqəsinin yaradılması
Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpası mərhələsində Laçın istiqamətində nəzarət-buraxılış məntəqəsinin yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyan hadisələrdən biri oldu.
2023-cü il aprelin 23-də Azərbaycan-Ermənistan sərhədində, Laçın rayonunda sərhəd-buraxılış məntəqəsi yaradıldı. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi məlumatında bu hadisənin ərazi bütövlüyünün tam bərpası prosesində mühüm mərhələ olduğu və bununla Laçın yolundan qanunsuz məqsədlərlə istifadənin qarşısının alındığı qeyd edilir.
Prezident İlham Əliyev həmin ilin iyulunda Laçın şəhərində çıxışı zamanı da 23 apreldə sərhəd-buraxılış məntəqəsinin yaradılmasını ərazi bütövlüyünün tam bərpası ilə əlaqələndirmiş və Azərbaycanın öz ərazisini və sərhədlərini qoruduğunu vurğulamışdı.
Bu hadisənin əhəmiyyəti ondan ibarət idi ki, Azərbaycan öz dövlət sərhədində nəzarəti və təhlükəsizliyi təmin etmək imkanını praktiki şəkildə həyata keçirdi. Sonrakı proseslər isə ölkəmizin suverenliyinin tam bərpasına gətirib çıxardı.
Bu mənada Laçın Azərbaycanın dövlətçilik tarixində xüsusi simvolik məna daşıyır. İşğaldan azad edilmiş Laçın bu gün həm dövlət sərhədimizin mühüm hissəsinin yerləşdiyi ərazi, həm də Böyük Qayıdışın, quruculuğun və yeni inkişaf mərhələsinin parlaq nümunələrindən biridir.
Zəfərdən suverenliyə, suverenlikdən quruculuğa
Azərbaycanın son illərdə keçdiyi tarixi yol bir-biri ilə bağlı olan mərhələlərdən ibarətdir: ərazi bütövlüyünün bərpası, dövlət suverenliyinin tam təmin olunması və azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işlərinin həyata keçirilməsi.
Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan quruculuq işləri suverenliyin real nəticələrinin ən aydın göstəricilərindəndir. Yeni şəhərlər, kəndlər, yollar, məktəblər, xəstəxanalar, sosial və iqtisadi infrastruktur yaradılır, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışı təmin olunur.
Deməli, suverenliyin bərpası yalnız tarixi bir mərhələnin başa çatması deyil, həm də yeni mərhələnin başlanğıcıdır.
Bu mərhələnin əsas məzmununu isə Böyük Qayıdış, dayanıqlı məskunlaşma, müasir şəhərsalma, iqtisadi inkişaf və təhlükəsiz həyatın təmin edilməsi təşkil edir.
Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifə artıq əldə edilmiş tarixi nailiyyətləri qorumaq, dövlət institutlarını daha da möhkəmləndirmək, iqtisadi və sosial inkişafı sürətləndirmək və suverenliyin yaratdığı imkanlardan xalqımızın rifahı naminə səmərəli istifadə etməkdir.
Dövlət suverenliyi milli birlik və məsuliyyət tələb edir
Suveren dövlətin gücü yalnız onun hərbi və iqtisadi imkanları ilə ölçülmür. Dövlətin əsas dayaqlarından biri də cəmiyyətin milli həmrəyliyi, dövlətçilik düşüncəsi və vətəndaş məsuliyyətidir.
44 günlük Vətən müharibəsində xalqımızın nümayiş etdirdiyi birlik və həmrəylik, şəhidlərimizin və qazilərimizin fədakarlığı, Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığı dövlətimizin tarixi Zəfərinin əsas mənəvi dayaqlarından olmuşdur.
Bu gün həmin birlik və həmrəylik Azərbaycanın qarşısında duran yeni məqsədlərin həyata keçirilməsi üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Xüsusilə gənc nəslin dövlətçilik tariximizi, müstəqilliyimizin əhəmiyyətini, ərazi bütövlüyümüzün və suverenliyimizin hansı böyük tarixi və milli dəyərlər hesabına bərpa edildiyini dərindən bilməsi vacibdir.
Çünki dövlət suverenliyi yalnız dövlətin əldə etdiyi hüquqi status deyil. O, hər bir vətəndaşın qorunmasına və gələcək nəsillərə ötürülməsinə məsul olduğu milli sərvətdir.
20 Sentyabr – Zəfərin, dövlətçiliyin və gələcəyə inamın rəmzi
Bu gün 20 Sentyabr tarixinin Azərbaycan təqvimində xüsusi yer tutması təsadüfi deyil. Azərbaycan xalqı bu tarixdə öz dövlət suverenliyinin tam bərpa edilməsini qeyd edir.
Prezident İlham Əliyevin 19 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə sentyabrın 20-nin Dövlət Suverenliyi Günü elan edilməsi də məhz bu tarixi həqiqətin dövlət səviyyəsində təsbitidir. (Azərbaycan Prezidenti)
20 Sentyabr bizə bir daha xatırladır ki, dövlətçilik davamlı prosesdir. Müstəqilliyi əldə etmək qədər onu qorumaq, möhkəmləndirmək və gələcək nəsillərə daha güclü şəkildə çatdırmaq da böyük məsuliyyətdir.
Bu əlamətdar gün münasibətilə Azərbaycan xalqını, dövlətimizin və ordumuzun keşiyində dayanan hər bir vətəndaşı ürəkdən təbrik edir, ölkəmizin ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda canından keçmiş şəhidlərimizin əziz xatirəsini dərin ehtiramla yad edir, qazilərimizə minnətdarlığımı bildirirəm.
Dövlət Suverenliyi Günümüz mübarək olsun!
Azərbaycanın dövlətçilik salnaməsi daha böyük Zəfərlərlə zənginləşsin, üçrəngli Dövlət Bayrağımız daim suveren Azərbaycanın bütün ərazilərində əzəmətlə dalğalansın!
İlqar İlyasov
Yeni Azərbaycan Partiyası Qaradağ rayon təşkilatının sədri
