Çolpon-Ata Bəyannaməsi Azərbaycanla Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçdiyini nümayiş etdirən mühüm siyasi sənəddir. Bəyannamə ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi ilə yanaşı, Avrasiyanın yeni geosiyasi və geoiqtisadi arxitekturasında Azərbaycanın rolunun daha da gücləndiyini göstərir.
Milli Məclisin deputatı Elçin MİRZƏBƏYLİ qəzetimizə açıqlamasında deyib ki, Çolpon-Ata Bəyannaməsinin əsas strateji nəticələrindən biri Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri üçün etibarlı tranzit və geoiqtisadi tərəfdaş kimi mövqeyinin daha da möhkəmlənməsidir. Son illər formalaşan əməkdaşlıq göstərir ki, Azərbaycan Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında siyasi, iqtisadi və logistik körpü funksiyasını yerinə yetirən əsas aktorlardan biridir. "Bu baxımdan Orta dəhlizin inkişafı, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və Xəzər dənizi üzərindən multimodal daşımaların genişləndirilməsi Azərbaycanı regionun ayrılmaz logistika mərkəzinə çevirir. Bəyannamə də məhz bu reallığı siyasi səviyyədə təsdiqləyir. Çolpon-Ata Bəyannaməsi Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində formalaşan inteqrasiya proseslərinin praktiki məzmun qazanmasına xidmət edir. Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistan arasında son illərdə yaranmış yüksək siyasi etimad iqtisadi layihələr, enerji əməkdaşlığı, rəqəmsal əlaqəlilik və nəqliyyat infrastrukturu vasitəsilə real nəticələrə çevrilməkdədir. Azərbaycan inteqrasiya proseslərinin əsas təşəbbüskarlarından biri kimi çıxış edir. Bakı tərəfindən həyata keçirilən enerji, nəqliyyat və kommunikasiya layihələri Mərkəzi Asiya ölkələrinin dünya bazarlarına daha təhlükəsiz və şaxələndirilmiş çıxış imkanlarını artırır", - deyə o əlavə edib.
Deputat qeyd edib ki, müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində Mərkəzi Asiya böyük güclərin rəqabət məkanlarından birinə çevrilib. Belə şəraitdə Azərbaycan balanslaşdırılmış xarici siyasəti, etibarlı tərəfdaş imici və müstəqil qərarvermə qabiliyyəti ilə region dövlətləri üçün cəlbedici model kimi çıxış edir. Çolpon-Ata Bəyannaməsi göstərir ki, Bakı Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətləri hər hansı geosiyasi bloklaşma üzərində deyil, qarşılıqlı maraqlar, suverenliyə hörmət və praqmatik əməkdaşlıq prinsipləri əsasında inkişaf etdirir. Bu isə uzunmüddətli sabitlik üçün mühüm zəmin yaradır.
E.Mirzəbəyli bildirib ki, bəyannamədə enerji və "yaşıl inkişaf" istiqamətlərinin xüsusi yer tutması təsadüfi deyil: "Azərbaycan artıq Avropanın enerji təhlükəsizliyinin mühüm iştirakçılarından biridir və Mərkəzi Asiya ölkələrinin enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxarılmasında da strateji rol oynaya bilər. Eyni zamanda Xəzər dənizi üzərindən "yaşıl enerji" dəhlizlərinin yaradılması perspektivləri Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya arasında əməkdaşlığın yeni iqtisadi ölçüsünü formalaşdırır. Bu istiqamət yaxın onillikdə regionun ən mühüm strateji layihələrindən biri hesab olunur".
Çolpon-Ata Bəyannaməsinin Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi çoxşaxəli Mərkəzi Asiya siyasətinin məntiqi nəticəsi olduğunu qeyd edən deputat vurğulayıb ki, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə formalaşdırılan xarici siyasət kursu Azərbaycanın Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan və Türkmənistan ilə münasibətlərini strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldib. Bu gün Mərkəzi Asiya dövlətləri Azərbaycanı yalnız Cənubi Qafqaz ölkəsi kimi deyil, türk dünyasını, Xəzər hövzəsini və Avropa bazarlarını birləşdirən etibarlı siyasi və iqtisadi mərkəz kimi qəbul edirlər. Bu isə Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun və diplomatik çəkisinin əhəmiyyətli dərəcədə artdığını göstərir.
Deputat hesab edir ki, bütövlükdə, Çolpon-Ata Bəyannaməsi Azərbaycan-Mərkəzi Asiya münasibətlərinin institusional əsaslarını gücləndirən və yeni strateji əməkdaşlıq mərhələsini rəsmiləşdirən mühüm siyasi sənəddir: "Bəyannamə Azərbaycanın Avrasiyanın əsas nəqliyyat, enerji və geosiyasi qovşaqlarından biri kimi rolunu daha da möhkəmləndirir, türk dünyasında inteqrasiyanın dərinləşməsinə töhfə verir və ölkəmizin regional diplomatiyada artan təsir imkanlarını təsdiqləyir. Məhz bu baxımdan Çolpon-Ata Bəyannaməsi təkcə diplomatik sənəd deyil, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya siyasətinin strateji yol xəritəsini əks etdirən mühüm geosiyasi platforma kimi qiymətləndirilə bilər".
Əsmər QARDAŞXANOVA,
"Azərbaycan"
jpg_1787008215.jpg)
