Rəqəmsal texnologiyaların inkişafı həyat şəraitimizi asanlaşdırır
Bir vaxtlar alış-veriş etmək üçün evdən çıxmaq, mağazaları gəzmək, restoranlara getmək, aptek axtarmaq və hətta müəyyən sənədləri bir ünvandan digərinə çatdırmaq üçün saatlarla vaxt sərf etmək lazım gəlirdi. Bu gün isə bütün bunların böyük bir hissəsini telefonun ekranına bir neçə dəfə toxunmaqla həll etmək mümkündür. Sifariş verilir, ünvan yazılır, ödəniş edilir və bir müddət sonra qapının zəngi eşidilir.
Beləcə, rəqəmsallaşma çatdırılma sahəsində də xidmət prosesini daha da sürətləndirərək bütöv bir yaşam tərzinə çevrilir. Süni intellektlə işləyən tövsiyə sistemləri zövqümüzə uyğun məhsulları önə çıxarır, tətbiqlər əvvəlki sifarişlərimizi yadda saxlayaraq növbəti alış-verişi asanlaşdırır, elektron ödənişlər isə bütün prosesi bir neçə saniyəyə tamamlayır. Beləliklə, texnologiya sadəcə çatdırılmanı deyil, alış-veriş qərarının özünü də dəyişdirir. GPS sistemləri marşrutların daha səmərəli qurulmasına, sifarişlərin real vaxt rejimində izlənməsinə və çatdırılma prosesinin daha dəqiq idarə olunmasına imkan verir. Gələcəkdə avtomatlaşdırılmış anbarlar, "ağıllı logistika" sistemləri, pilotsuz çatdırılma vasitələri və digər texnoloji yeniliklərin bu sahədə daha geniş istifadə olunması gözlənilir. Bir vaxtlar uzaq gələcəyin texnologiyası kimi görünən bəzi yeniliklər artıq gündəlik həyatın bir hissəsinə çevrilir. Rəqəmsal texnologiyaların inkişafı ilə mobil tətbiqlər çatdırılma xidmətlərini sadələşdirib. İndi sifarişin harada olduğunu izləmək, təxmini çatma vaxtını görmək, ödənişi əvvəlcədən etmək və sifarişlə bağlı müxtəlif seçimlərdən yararlanmaq icraçı ilə bərabər sifarişçinin də işini yüngülləşdirir. Müştəri sifarişini verdikdən sonra məhsulun hansı mərhələdə olduğunu izləyə bilir. Beləliklə, alış-veriş prosesi mağazaya daxil olmaqdan başlayıb kassada ödəniş etməklə bitmir, bütün proses telefon ekranında baş verir.
Böyük şəhərlərdə insanlar iş, ailə, yol, ev qayğıları və şəxsi həyat arasında vaxt bölməyə çalışırlar. Günün hər saatı hesablanır. İşdən sonra mağazaya getmək, növbədə gözləmək və aldıqlarını daşımaq bir çox insan üçün əlavə vaxt itkisi hesab olunur. Bu baxımdan çatdırılma xidməti insanlara vaxt qazandıran müasir həllərdən biridir. Xüsusilə işləyən insanlar, azyaşlı uşağı olan ailələr, yaşlı şəxslər və hərəkət imkanları məhdud insanlar üçün evə çatdırılma xidməti gündəlik həyatı əhəmiyyətli dərəcədə asanlaşdırır.
İndi sifarişlə gətirilən məhsulların çeşidi demək olar ki, sərhədsizdir. Ərzaqdan geyimə, restorandan hazır yeməyə, aptek məhsullarından məişət əşyalarına qədər saysız-hesabsız məhsul qapıya qədər gətirilir. Hətta bəzi xidmətlərdə insanın mağazaya getməsinə ehtiyac qalmadan məhsul seçmək, qiymətləri müqayisə etmək, rəyləri oxumaq və sifarişi tamamlamaq mümkündür. Bu dəyişiklik alış-veriş anlayışının özünü də yenidən formalaşdırıb.
Əslində, kuryer mədəniyyəti bizə əməyin görünməyən tərəfini də xatırladır. İnsan telefonundan bir neçə dəqiqə ərzində sifariş verir, lakin həmin sifarişin qapıya çatması üçün arxada bir neçə mərhələ işləyir. Məhsul hazırlanır, qablaşdırılır, sifariş sistemə düşür, kuryer onu götürür, şəhərin yolları ilə hərəkət edir və nəhayət, məhsulu ünvana çatdırır. Müştəri üçün sadə görünən bu prosesin arxasında vaxt, əmək, məsuliyyət və nəqliyyat dayanır. Buna görə də çatdırılma xidmətindən istifadə edən şəxsin qarşı tərəfin əməyinə hörmət etməsi müsbət hal hesab olunur.
Digər tərəfdən, bu rahatlığın şəhər həyatına müəyyən təsirləri də var. Kuryerlərin sayının artması küçələrdə nəqliyyatın intensivliyinə təsir göstərə bilər. Gün ərzində çoxsaylı çatdırılmalar həyata keçirildiyi üçün onlar bəzən avtomobil və ya motosikletlərlə qısa məsafələr arasında dəfələrlə hərəkət etməli olurlar. Xüsusilə böyük şəhərlərdə bu, parklanma və yol hərəkəti baxımından əlavə problemlər yarada bilər. Əvvəllər yalnız müəyyən ərazidə tanınan kiçik bir mağaza və ya evdə hazırlanan məhsul satan sahibkarın müştəri dairəsi məhdud ola bilərdi. İndi isə onlayn platformalar və çatdırılma xidmətləri vasitəsilə daha geniş auditoriyaya çıxmaq mümkündür. Bu baxımdan kuryer xidməti təkcə istehlakçı rahatlığı yaratmır, həm də sahibkarlığın inkişafına və yeni biznes modellərinin formalaşmasına şərait yaradır.
Çatdırılma xidmətləri ailə həyatının təşkilinə də təsir göstərir. Xüsusilə uşaqlı ailələr üçün evdən çıxmadan ərzaq və digər ehtiyacları qarşılamaq böyük rahatlıqdır. Uşaq yatarkən və ya ona nəzarət etmək lazım gəldikdə mağazaya getməyə ehtiyac qalmır. Yaşlı ailə üzvləri üçün də ağır məhsulların qapıya qədər gətirilməsi gündəlik həyatı asanlaşdırır. Belə hallarda kuryer xidməti sadəcə rahatlıq deyil, real ehtiyacı qarşılayan sosial xidmət funksiyası da daşıyır. Ancaq rahatlıq insanı tamamilə fiziki həyatdan uzaqlaşdırmamalıdır. Mağazaya getmək, küçədə gəzmək, bazarda məhsul seçmək və insanlarla ünsiyyətdə olmaq da şəhər həyatının bir hissəsidir. Hər ehtiyacın onlayn şəkildə həll edilməsi insan münasibətlərini və ictimai həyatı zəiflətməməli, kuryer xidmətlərindən istifadə edərkən tarazlıq qorunmalıdır. Texnologiya insanın həyatını asanlaşdırmalıdır, onu həyatın özündən uzaqlaşdırmamalıdır.
Müasir insan getdikcə daha sürətli xidmət gözləyir. Bir neçə il əvvəl bir günə çatdırılan sifariş normal hesab olunurdusa, bu gün insanlar bir neçə saatlıq, hətta bir neçə dəqiqəlik çatdırılma müddətlərinə öyrəşirlər. Sürət xidmət keyfiyyətinin əsas göstəricilərindən birinə çevrilir. Sürətli çatdırılma tələb edərkən məhsulu gətirənin yol təhlükəsizliyi və iş şəraiti də nəzərə alınmalıdır.
Bəlkə də gələcəkdə bu sistem daha da inkişaf edəcək. Çatdırılma müddətləri qısalacaq, marşrutlar daha səmərəli qurulacaq, rəqəmsal texnologiyalar prosesləri avtomatlaşdıracaq və şəhərlərdə kuryer xidmətləri üçün xüsusi infrastruktur yaradılacaq. Lakin texnologiya nə qədər inkişaf etsə də, bu sistemin mərkəzində yenə insan dayanacaq. Çünki qapıya gətirilən sadəcə bir paket, yemək və ya aldıqların deyil. Orada bir insanın əməyinin nəticəsi var.
Kuryer mədəniyyəti sürətlənən həyatın, rəqəmsallaşan alış-verişin, dəyişən istehlak vərdişlərinin və müasir şəhər insanının rahatlıq axtarışının göstəricisidir. Bu gün evdən çıxmadan ərzaqdan geyimə, yeməkdən məişət məhsullarına qədər bir çox ehtiyacı qarşılamaq mümkündür. Sabah isə bu imkanların daha da genişlənəcəyi gözlənilir. Ancaq bütün bu rahatlığın içində unutmamalı olduğumuz ən vacib məqam sadədir: qapımıza gələn hər sifarişin arxasında bir sistem, bir insan və bir əmək var.
Nərminə ƏSGƏROVA,
"Azərbaycan"
jpg_1790976482.jpg)
