Azərbaycanda əhalinin məşğulluğunun təmin edilməsi ən ümdə prioritetlər sırasında olan, bu səbəbdən də gündəmdən düşməyən məsələdir. Bu, Prezident İlham Əliyevin yürütdüyü sosial siyasətin, eləcə də həyata keçirilən sosial islahatların ayrılmaz hissəsini təşkil edir. Ötən iki onillikdən çox vaxt ərzində bu istiqamətdə kompleks tədbirlər həyata keçirilib və yüksək nailiyyətlər əldə olunub.
Ölkəmizdə əmək ehtiyatlarından səmərəli istifadə, əhalinin məşğulluq və sahibkarlıq imkanlarının genişləndirilməsi, layiqli əməyin dəstəklənməsi, işçi qüvvəsinin rəqabətqabiliyyətliliyinin artırılması və əmək məhsuldarlığının yüksəldilməsi hesabına iqtisadi inkişafın təmin olunması milli iqtisadiyyat və iqtisadiyyatın əsas sektorları üzrə strateji yol xəritələrində başlıca məqsədlər kimi müəyyən edilib. Həyata keçirilən çoxşaxəli tədbirlər sayəsində işsizliyin səviyyəsi getdikcə aşağı düşüb və indi 5 faiz civarındadır. Əhalinin məşğulluğunun təmin edilməsi davamlı xarakter daşıyaraq yenə də dövlətin diqqət mərkəzində dayanır. Məşğulluğun artırılması üçün daim yeni yollar axtarılır, ehtiyat mənbələri nəzərdən keçirilir, məsələyə günün tələbləri baxımından yanaşılır.
Bu il iyulun 20-də Prezident İlham Əliyevin imzaladığı sərəncama əsasən, "Məşğulluq Strategiyasının həyata keçirilməsinə dair 2026-2030-cu illər üçün Tədbirlər Planı"nın təsdiq edilməsi sözügedən sahədə atılan növbəti mühüm addımdır. Sərəncamda Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinə tapşırılıb ki, sənəddə nəzərdə tutulmuş tədbirlərin icrasını əlaqələndirsin və nəzərdə tutulmuş tədbirlərin icrasının gedişi barədə ildə bir dəfə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat versin. Nəzərdə tutulmuş tədbirlərin icrasının monitorinqi və qiymətləndirilməsini Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin sifarişi əsasında İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzi həyata keçirəcək.
"Məşğulluq Strategiyasının həyata keçirilməsinə dair 2026-2030-cu illər üçün Tədbirlər Planı"nda 6 prioritet istiqamətdə tədbirlərin görülməsi təmin ediləcək. Belə ki, məşğulluqyönümlü iqtisadi inkişaf siyasəti həyata keçiriləcək, mikro, kiçik və orta sahibkarlıq dəstəklənəcək. Əmək bazarının tənzimlənməsi sahəsində normativ-hüquqi baza və institusional struktur təkmilləşdiriləcək. İşçi qüvvəsinin bacarıqları inkişaf etdiriləcək. Əmək standartları təkmilləşdiriləcək.
Tədbirlər Planına əsasən, eləcə də aktiv məşğulluq tədbirlərinin əhatə dairəsi genişləndirilməli və səmərəliliyi artırılmalı, sosial müdafiəyə xüsusi ehtiyacı olan və işə düzəlməkdə çətinlik çəkən vətəndaşların əmək bazarına inteqrasiyası gücləndirilməlidir. Həmçinin sosial dialoq inkişaf etdiriləcək və qeyri-formal əmək münasibətlərinin qarşısı alınacaq. Sənədə əmək bazarının monitorinqi və proqnozlaşdırılması sisteminin inkişaf etdirilməsi kimi istiqamətlər də daxildir.
Sənəd regionlarda gənclərin startap layihələrinin dəstəklənməsi, özünüməşğulluq proqramına cəlb olunan şəxslərin biznes subyektləri kimi formalaşdırılmasını təşviq edən yeni mexanizmlərin yaradılmasını nəzərdə tutur. Tədbirlər Planına əsasən, 2026-2030-cu illərdə dayanıqlı iş yerlərinin yaradılması məqsədilə KOB subyektləri üçün keyfiyyətli məsləhət xidmətlərinə çıxış imkanları, aqrar sektorda əmək məhsuldarlığının artırılması məqsədilə müasir texnologiyaların tətbiqi genişləndiriləcək. Xüsusilə kənd yerlərində turizm infrastrukturunun inkişafı sahəsində tədbirlər həyata keçiriləcək. "İşəgötürənlər və sahibkarlar birlikləri haqqında" qanun layihəsi hazırlanacaq, əmək miqrasiyası üzrə qanunvericilik təkmilləşdiriləcək, iş yerində öyrənmə (usta yanında şagirdlik və təcrübəkeçmə) üzrə yeni mexanizmin yaradılması üçün normativ-hüquqi baza yaradılacaq.
Prioritetlərdən birinə nəzər yetirək. Bu prioritetdə regionlarda investisiya fəallığının stimullaşdırılması, istehsal olunan malların və xidmətlərin daxili və xarici bazarlara çıxışının dəstəklənməsi üçün tədbirlər nəzərdə tutulur. Yekun nəticədə KOB subyektlərinin dayanıqlığı gücləndiriləcək, iş yerləri qorunub saxlanılacaq və onların sayı artırılacaq.
Digər bir məsələ isə özünüməşğulluq proqramına cəlb olunan şəxslərin biznes subyektləri kimi formalaşdırılmasını təşviq edən yeni mexanizmlərin yaradılmasıdır. Bunun nəticəsində özünüməşğulluq proqramı çərçivəsində yaradılmış biznes subyektlərinin məşğulluğa töhfəsi artırılacaq.
Tədbirlər Planında sosial müdafiəyə xüsusi ehtiyacı olan və işə düzəlməkdə çətinlik çəkən şəxslərə də xüsusi diqqət ayrılıb. Onlar üçün əmək bazarına çıxışının artırılması üçün aktiv məşğulluq tədbirlərinin səmərəliliyi artırılacaq. Nəticədə aktiv məşğulluq tədbirlərinə cəlb olunanların sayı artacaq.
2026-2030-cu illərdə həmçinin məşğulluq sahəsində göstərilən xidmətlərin elektronlaşdırılmasının genişləndirilməsi nəzərdə tutulub. Məşğulluğun təmin edilməsi prosesində süni intellektə əsaslanan xidmətlər yaradılacaq. Peşə hazırlığı mərkəzləri şəbəkəsi genişləndiriləcək. Beynəlxalq təcrübə əsasında çevik iş vaxtı rejimi modelləri yaradılacaq. "Peşələr üzrə elektron atlas" informasiya sistemi fəaliyyət göstərəcək.
Peşə və kvalifikasiya standartları davamlı olaraq yenilənəcək. "Yaşıl iqtisadiyyat"a keçid kontekstində müasir bacarıqların əldə olunması məqsədilə peşə hazırlığı proqramları təkmilləşdiriləcək. Dual peşə təhsili modelinin əhatə dairəsi genişləndiriləcək. Regionlarda işsiz və işaxtaran şəxslər (xüsusilə gənclər) üçün onlayn və hibrid təlimlər təşkil olunacaq.
Eləcə də "Qeyri-formal məşğulluğa nəzarət" vahid elektron informasiya ehtiyatından istifadə etməklə əmək münasibətlərinin leqallaşdırılması istiqamətində tədbirlər görüləcək.
Dövlətimiz uşaq müəssisələrindən məzun olmuş əməkqabiliyyətli şəxslərin məşğulluğunun dəstəklənməsi üzrə tədbirlərin həyata keçirilməsini də zəruru hesab edib. Belə ki, təhsil müəssisələri tərəfindən məzunların əmək bazarına adaptasiyası vəziyyətinin öyrənilməsi üzrə dövri müayinələr aparılması və s. tədbirlərin görülməsi nəzərdə tutulur.
Flora SADIQLI,
"Azərbaycan"
