Əvvəllər - sovetlər birliyi zamanında xüsusilə pambıq əkiləcək sahələrdə qış aratı aparılırdı. Bu da əsasən ziyanvericilərin məhvinə, torpağın zərərli maddələrdən, o cümlədən duzlardan təmizlənməsinə, habelə sahələrdə kifayət qədər nəmliyin yaranmasına şərait yaradırdı.
Təəssüf ki, son bir neçə onillikdir ki, bu proses həyata keçirilmir. Mütəxəssislər bunu təbiətdə baş verən iqlim dəyişmələri ilə əlaqələndirirlər. Əvəzində yaz aratı Muğan zonasında öz qüvvəsində qalır. Salyan, Neftçala, Sabirabad, Saatlı fermerləri çiyid səpinində ondan geniş istifadə edirlər. Fermerlərin dediklərindən məlum olur ki, yaz aratı aparılarkən şumda olan ziyanvericilər məhv olur, torpaqda lazımi qədər münbitlik yaranır, alaq otları tez çıxır. Həmçinin səpinə hazırlıq zamanı çəkilən mala onları kökündən qopararaq məhv edir, nəhayət, toxum münbit torpağa düşür ki, bu da vaxtında və keyfiyyətli çıxış alınmasına səbəb olur.
Qeyd edək ki, bu il Salyan rayonunda 4 şirkətlə bağlanan müqavilələr üzrə 987 fermer 7 min 743 hektarda pambıq əkib-becərəcək. Sahibkarlar hələ yanvar ayında şum, habelə sahələri suvarmaq üçün kanallar çəkdirmiş, digər hazırlıq işləri görmüşlər. İndiyədək 4 min 717 hektarda yaz aratı aparılıb. Rayonun Şorsulu kəndində yaşayan təcrübəli fermer Ələsgər Eyvazov deyir ki, yaz aratı işinin aparılmasında müəyyən qədər gerilik var. Bu da əsasən yağışların çox yağması ilə əlaqədardır. "Həmin səbəbdən səpin də ləngiyir. Aqrotexniki qaydalara görə pambıq əkini apararkən torpaqda istilik 17 dərəcədən az olmamalıdır. Hələlik isə bu temperatur yoxdur. İstiliyin aşağı olması üzündən torpaq da arata zəif düşür. Eşitdiyimə görə, bəzi ərazilərdə mülkiyyətçilər yağışdan sonra torpağı malalayıb, çiyid səpiblər. Amma bu, bir az riskli işdir". Fermer sözlərinə bunları da əlavə etdi: "Bir də gördün havalar birdən-birə qızdı. Onda hamı gecə-gündüz tarlada olacaq. Pambıq əkənlər isə çoxdur. Əziyyəti olsa da, başqa bitkilərlə müqayisədə pambığın gəliri yaxşıdır. Üstəlik, pambıq həm də iş yeri deməkdir".
Neftçala rayonu üzrə isə 1105 fermer pambıq əkməyi qərarlaşdırıb. Onlar pambıq istehsalı ilə məşğul olan 3 şirkətin rayonda fəaliyyət göstərən filialları ilə müqavilə bağlayıblar. Səpin aparılacaq 6 min 305 hektarın 5 min 800-də yaz aratı aparılıb. Qalan sahələrdə işlər davam edir. Əvvəlki illərdən fərqli olaraq, yaz aratı aparılarkən əkinçilər su qıtlığından əziyyət çəkməyiblər. Yağan intensiv yağışlar nəticəsində hazırda Kür çayında suyun səviyyəsi kifayət qədərdir. Fermerlər ümidlidirlər ki, pambıq əkinlərinin, eləcə də yonca və digər bitkilərin suvarılması zamanı problem olmayacaq.
Neftçalada da fermerlər havaların istiləşməsini, torpaqda əkinçilik üçün lazım olan temperaturun yaranmasını səbirsizliklə gözləyirlər. Arzu edirlər ki, günəşli günlər və su bol olsun, daha çox məhsul yetişdirsinlər, yüksək gəlir əldə edib ailələrini firavan dolandırsınlar, elin-obanın xeyirində-şərində alnıaçıq, üzüağ iştirak etsinlər.
Seyran CAVADOV,
"Azərbaycan"
