Prezident İlham Əliyevin Naxçıvan Muxtar Respublikasına səfəri çərçivəsində Azərbaycan Televiziyasına verdiyi müsahibədə sülh, təhlükəsizlik, təchizat zəncirləri ilə bağlı qeyd etdiyi istiqamətlər Naxçıvanın regional və qlobal əhəmiyyətini ölkəmizin hərbi-siyasi və diplomatik zəfəri kontekstində bir daha ön plana çıxardı.
Əlahiddə Ümumqoşun Ordu – Kövrək regionda təhlükəsizlik zəmanəti
Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın təhlükəsizlik arxitekturasını getdikcə gücləndirən daha bir məqamı Naxçıvandakı ordu amili ilə əlaqələndirib.
Dövlətimizin başçısının müsahibəsi Naxçıvanın regional təhlükəsizlik çağırışlarından irəli gələrək müdafiə mexanizmlərinin gücləndirilməsinə diqqət yönəldir. Müsahibədə vurğulanan bu müdafiə mexanizmlərinin əsas istiqamətlərini və regionun strateji əhəmiyyətini ifadə edən tezisləri aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar:
- Naxçıvanın Azərbaycanın əsas hissəsi ilə birbaşa coğrafi bağlantısının olmaması və spesifik mövqeyi regionun təhlükəsizliyinə xüsusi və daha böyük diqqət ayrılmasını tələb edir;
- Naxçıvanda yaradılan Əlahiddə Ümumqoşun Ordu muxtar respublikanın coğrafi şəraitinə uyğun olaraq spesifik xüsusiyyətlərlə formalaşdırılır;
- Azərbaycan Silahlı Qüvvələri regionda söz sahibidir və Naxçıvanın hərbi potensialı gələcəkdə də planlı şəkildə gücləndiriləcək.
Bu, regionda müharibə xarakterli transformasiyaların sürətləndiyi bir zamanda iqtisadi və siyasi sabitliyin qarantının tərkib hissəsidir.
Azərbaycanın Avrasiya geosiyasi gündəliyindəki statusu
Prezident İlham Əliyev müsahibədə bildirdi: “Bütövlükdə bunu mən artıq həm bəyan etmişdim və həm də biz bunu artıq strukturlaşdırdıq ki, Naxçıvan, azad olunmuş ərazilər - Şərqi Zəngəzur, Qarabağ vahid konsepsiya əsasında inkişaf etməlidir”.
Naxçıvanın üzrə strategiyanın işğaldan azad edilmiş ərazilərlə uyğunluğu regional münasibətləri Azərbaycanın maraqlarının çərçivəsinə inteqrasiya edir. Naxçıvan Türkiyə, İran və Ermənistanla sərhəddə yerləşən strateji regiondur. Bu, Azərbaycanın təhlükəsizlik çərçivələrinin möhkəmləndiyi bölgə olmaqla yanaşı, iqtisadi-ticari əlaqələr üzrə haba çevrilməyə də çox yaxınlaşır. Bu, daha çox regionda müdafiə baxımından ortaq maraqların formalaşması ilə bərabər, iqtisadi əməkdaşlıqlar üçün fürsətlərin yaranması ilə əlaqəlidir. Naxçıvanla əlaqədar nəticələr yəqin ki, bundan sonra regional və beynəlxalq müstəvidə tez-tez, daha dərindən müzakirə olunacaq. Həm də ona görə ki, muxtar republika beynəlxalq səviyyədə nəqliyyat arteriyasına çevrilir.
Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi qlobal və regional rəqabətin gücləndiyi bir zamanda Azərbaycanın Avrasiya geosiyasətindəki təyinedici xüsusiyyətləri barədə gündəlik formalaşdırdı.
Çünki strateji nəqliyyat bağlantısı ilə bağlı proqramlar Azərbaycan-Ermənistan sülh gündəmi fonunda həm regional dinamikanı, həm də Avropa ilə Asiya arasında ticarətin gələcəyinə müsbət təsir edən prinsiplərə malikdir.
Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvanı birləşdirəcək Zəngəzur dəhlizi (TRIPP marşrutu) strateji nəqliyyat marşrutuna çevrilir. Belə ki, Zəngəzur dəhlizinin Şərq-Qərb və Şimal Cənub nəqliyyat dəhlizlərində birləşdirici qol olması geniş əməkdaşlıq formatı yarada bilər.
Prezident İlham Əliyevin Zəngəzur dəhlizinin perspektivini Naxçıvanda şaxələndiriləcək nəqliyyat infrastrukturu ilə izah etməsi həmin format haqqında müsbət təəssüratlar yaradır. Çünki dövlətimizin başçısı bu dəhlizi Şərq-Qərb və Şimal-Cənub meqa-nəqliyyat arteriyalarının strateji kəsişmə nöqtəsi kimi qiymətləndirdi. Prezidentin verdiyi mesajlardan aydın olur ki:
- Zəngəzur dəhlizi regional kommunikasiyaların bərpa olunması çərçivələrindən kənara çıxaraq Avrasiyanın logistik zəncirində mühüm rol oynayacaq;
- Şaxələndirmə Şimal-Cənub dəhlizinin coğrafi əhatəsini Körfəz və Pakistan kimi strateji regionlara qədər genişləndirir. Bu, makrodəhlizlər sistemində Naxçıvanın geoiqtisadi mərkəz statusunu formalaşdırır.
Yekun
Dövlətimizin başçısı Naxçıvanın təhlükəsizliyində güc strukturunun əhəmiyyətini vurğulamaqla Azərbaycanın tranzit marşrutları üzərində genişlənən mövqeyinə dərindən nəzər salır. Bu, regionda güc mərkəzlərinin ambisiyaları ilə əlaqəli olan inhisarı aradan qaldırmaq üçün dəqiq hesablanmış addımların elan edilməsi kimi başa düşülə bilər.
Zəngəzur dəhlizi Azərbaycan üçün regional və qlobal əməkdaşlıqda rəqabəti balanslaşdıraraq, əvəzində konsolidasiya yaradan təsir alətidir. Bu, Avropa ilə Asiya bazarlarını birləşdirən ticarət arxitekturasının səmərəli xətlərindən birini təşkil edir. Lakin Azərbaycan daha geniş strateji ölçünü də nəzərə alır. Bu, Avrasiya boyunca normaların nəzərə alınması, mövcud əlaqələr sistemini dəyişdirməyə yönəlmiş geniş geosiyasi mübarizənin yaratdığı risklərin ölçülməsidir.
