Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya respublikalarının səmərəli əməkdaşlıq əlaqələrini yalnız Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu (Orta Dəhliz) təşkil etmir. Bu əməkdaşlıq əhatəli xarakter daşıyır və energetika sahəsində birgə layihələrin həyata keçirilməsi əməkdaşlığın əsas əhəmiyyətli məqamlarından biridir. Özbəkistan, Qazaxıstan və Azərbaycanın birgə həyata keçirdikləri “Xəzər-Qara dəniz-Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi” iqtisadi perspektivdə böyük inkişaf vəd edir. Artıq Özbəkistan, Azərbaycan və Qazaxıstan tərəfindən yaşıl enerjinin inkişafı və ötürülməsi sahəsində sənəd imzalanıb və buna uyğun olaraq nəzərdə tutulan işlər həyata keçirilir.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında özbəkistanlı energetik, yaşıl iqtisadiyyat üzrə mütəxəssis Furkat Kurbonov deyib.
O bildirib ki, Özbəkistan, Qazaxıstan və Azərbaycanın Avropaya yaşıl enerji ixrac etmək potensialı böyükdür, bu da “Xəzər-Qara dəniz-Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi”nin reallığa çevrilməsini şərtləndirir. Qırğızıstanın da bu layihəyə qoşulması onun səmərəsini artırmaqla yanaşı, ölkənin ümumi iqisadi inkişafına böyük təkan verər.
Mütəxəssis deyib ki, Qırğızıstanda 268 çay, 97 iri kanal və 18 su anbarı var, bunların da potensialının cəmi 10 faizi istifadə olunaraq elektrik enerjisi istehsal edilir: “Aydın məsələdir ki, Qırğızıstan potensialdan tam istifadə etmək üçün böyük maliyyə imkanlarına malik deyil. Lakin elektrik enerjisi idxal etmək istəyən Avropa İttifaqına (Aİ) daxil olan dövlətlər səraməyə yatırmağa hazırdırlar. Bu gün Avropa üçün enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması olduqca vacibdir və enerji siyasətinin prioritet xəttini təşkil edir. Məsələnin mahiyyəti onadan ibarətdir ki, elektrik enerjisi istehsalı üçün lazım olan karbohidrogen ehtiyatlarının Avropaya çatdırılması böyük problemə çevrilib. Həm Rusiya-Ukrayna, həm də ABŞ-İran müharibələri Avropanı enerji təhlükəsizliyi barəsində daha dərin düşünməyə vadar edib. Rusiyaya qarşı sanksiyalar, Yaxın Şərqin isə neft nəql etmək imkanlarının məhdudlaşması Avropanı alternativ yollar axtarmağa məcbur edib”.
“Avropa “Xəzər-Qara dəniz-Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi” layihəsini nəinki dəstəkləyir, bu layihəyə sərmayə ayırmağa da hazırdır. Qırğızıstanın su ehtiyatlarından başqa alternativ və bərpaolunan enerji istehsalı potensialı da böyükdür. Beynəlxalq Bərpa Olunan Enerji Agentliyinin tədqiqatına görə, Qırğızıstan ərazisində 77 yerdə külək, 3645 kvadratmetr ərazidə isə Günəş enerjisi istehsalı üçün stansiyalar qurmaq olar. Ölkənin dağlıq relyefi külək axınları üçün unikal təbii imkanlar yaradır. İllik 300 günəş saatına malik olan ərazilərdə günəş panellərinin qurulması üçün zonalar mövcuddur”, - deyə o bildirib.
Mütəxəssis əlavə edib ki, Qırğızıstan Özbəkistan, Azərbaycan və Qazaxıstan tərəfindən yaşıl enerjinin inkişafı və ötürülməsi sahəsində tərəfdaşlığa qoşularaq beynəlxalq səviyyəli layihədə iştirak edəcək: “Azərbaycan Prezidentinin Qırğızıstana dövlət səfəri çərçivəsində “Azərbaycan Respublikası ilə Qırğız Respublikası arasında energetika sahəsində əməkdaşlıq üzrə 2026-2028-ci illər üçün Yol Xəritəsi”nin imzalanması təsadüfi xarakter daşımır. Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya respublikarını birləşdirən bir çox cəhədlər var. Lakin bir həqiqəti də bildirmək lazımdır ki, Azərbaycan bu ölkələr üçün Avropa bazarlarına çıxış yoludur. Avropanın enerji bazarına çıxmaq və qitənin enerji təhlükəsizliyində rol oynamaq təkcə iqtisadi deyil, eyni zamanda, siyasi dividendlər də qazandıracaq. İlk növbədə yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, regiona sərmayə yatırımı baş verəcək ki, bu da həmin dövlətlərin iqtisadi inkişafına təkan verəcək. Avropa isə öz sərmayəsini qorumaq üçün regionun sabitliyinə qarant olacaq”.
