Bu gün Bakı yalnız müasir memarlıq nümunələri ilə deyil, eyni zamanda geniş yaşıllıq zolaqları, park və bağları ilə də diqqət çəkir. Bu yaşıllıq məkanları sırasında xüsusi yeri olan ünvanlardan biri də Mərkəzi Nəbatat Bağıdır.
1935-ci ildə yaradılmış bu bağ 43 hektar ərazini əhatə edir və 2000-dən çox bitki növü olan bağda "küçəbəküçə" salınmış yerli flora ilə yanaşı, dünyanın müxtəlif bölgələrindən gətirilmiş dekorativ və ekzotik bitkilər göz oxşayır.
91 yaşlı bu bağ AMEA-nın nəzdində ölkənin flora zənginliyinin qorunması və öyrənilməsi istiqamətində mühüm elmi mərkəz kimi formalaşıb. Burada aparılan araşdırmalar bitkilərin uyğunlaşdırılması, nadir növlərin qorunması və biomüxtəlifliyin təmin olunmasına xidmət edir. Bağ müxtəlif iqlim zonalarına aid bitki kolleksiyalarının qorunması, öyrənilməsi və nümayişi məqsədilə fəaliyyət göstərir. Ərazi geniş landşaft sahələri, dendroloji kolleksiyalar və nadir bitki növləri ilə zəngindir. Bu məkan həm də istirahət zonasıdır, şəhərin mühüm yaşıllıq və ekoloji məkanlarından biri hesab olunur.
Prezident İlham Əliyevin sərəncamı əsasında Mərkəzi Nəbatat Bağında həyata keçirilən abadlıq və yenidənqurma tədbirləri ölkəmizdə bitki biomüxtəlifliyinin qorunmasına və səmərəli istifadəsinə göstərilən diqqətin nümunəsidir. Xüsusilə 2024-cü ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə Botanika İnstitutunun yeni inzibati binasının açılışı bu məkanın inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi yadda qalıb. Açılışdan sonra bağın ərazisində həyata keçirilən işlər onun həm elmi, həm də ictimai əhəmiyyətini daha da artırıb.
Bağda gəzintidə olan Bakı şəhər sakini Telman Musayevlə həmsöhbət olduq: "Dövlət başçısı İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban xanım Əliyeva bir neçə il öncə Bakıda, mənim ən çox sevdiyim Mərkəzi Nəbatat Bağının ərazisində abadlıq, yenidənqurma və tikinti işlərinin gedişi ilə tanış olarkən ictimaiyyət nümayəndələri arasında mən də vardım. Öyrəndim ki, bərpa işləri nəticəsində bağın ərazisi 39 hektardan 44,8 hektara çatdırılıb. Bildiyimə görə, burada 2000-dən çox ağac, kol, ot bitkiləri və sair var. Bağda 130-a yaxın nadir bitki növü qorunur. Vaxtilə ərazidə yerləşən avtomobil təmiri boksları, bir neçə ictimai-iaşə obyekti və müxtəlif təyinatlı qanunsuz tikililər sökülüb. Göründüyü kimi, bağ başdan-başa dəyişib. Bu, bizi çox sevindirir".
Bağın ərazisində təşkil olunan ekskursiyalar zamanı ziyarətçilərin diqqətini bağın müasir infrastruktur elementləri və zəngin landşaft quruluşu cəlb edir. Bunlara yerli və dünyanın müxtəlif regionlarından gətirilmiş nadir bitki növlərinin qorunması və nümayişi üçün inşa edilmiş müasir tipli oranjeriyalar, piyadalar üçün nəzərdə tutulmuş 650 metr uzunluğunda müasir körpü, göl kompleksi, uşaqlar üçün yaradılmış oyun meydançası, eləcə də ziyarətçilər üçün istirahət məkanı kimi salınan labirint daxildir.
Ziyarətçilər tərəfindən xüsusi maraqla qarşılanan bitkilər sırasında bağa yeni introduksiya olunmuş Çin lorapetalumu, respublika ərazisində yalnız Mərkəzi Nəbatat Bağında yetişdirilən Luzitan Sərvi, dünyanın ən nəhəng ağac növlərindən biri hesab olunan Sekvoya, həmçinin dünyanın ən hündür ağac növləri sırasında yer alan Mavi Evkalipt xüsusi seçilir. Bununla yanaşı, Çiyələk ağacı, Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına daxil edilmiş Uzunsaplaq palıd və Eldar şamı da ziyarətçilərin diqqətini cəlb edən nadir növlər sırasındadır. Oranjeriya şəraitində nümayiş etdirilən kofe ağacı, banan bitkisi və həşəratlarla qidalanan Nepentes (Nepenthes gaya) kimi ekzotik bitkilər də ekskursiya iştirakçılarında böyük maraq doğurur.
Bağda sərv ağacları, əsasən, küləkqırıcı zolaqlar şəklində əkilib. Bu da ərazidə digər bitkilərin daha yaxşı inkişaf etməsinə kömək edir. Sərv ağacı həmişəyaşıl və uzunömürlüdür. Mütəxəssislərin fikrincə, bəzi növləri 800 -1000 ilə qədər yaşaya bilir. Buna görə də qədim dövrlərdən sərv ağacı "əbədi həyat" və uzunömürlülük rəmzi kimi qəbul olunub.
Ekskursiyalar zamanı ziyarətçilərin maraq göstərdiyi ağaclardan biri də Dağdağandır. Dağdağan xalq arasında göz - nəzərdən qoruyan ağac kimi tanınır. İnsanlar qədimdən bəri dağdağan ağacına xüsusi inamla yanaşıblar və onu pis enerjidən qoruyan təbii simvol hesab ediblər. Dağdağan ağacı həm də çox davamlı və uzunömürlüdür. Şəhər şəraitinə uyğunlaşdığı üçün parklarda və bağlarda geniş istifadə olunur.
Mərkəzi Nəbatat Bağının "Qida və dərman bitkilərinin biokimyası" laboratoriyasının böyük mütəxəssisi Aynurə Seyfullayeva söhbət zamanı bildirdi ki, yenidənqurmadan sonra bura ziyarətə gələn yerli sakinlərdən əlavə, xarici turistlərin də sayı çoxalıb. Onun sözlərinə görə, ümumilikdə bağa ay ərzində təxminən 600-800 xarici turist gəlir. Yerli ziyarətçilərin sayı xüsusilə həftəsonları 1000 nəfəri keçir. Bayram günlərində isə bu rəqəm 2-3 dəfə artır.
Bağın ərazisində ziyarətçilərin rahatlığını təmin etmək üçün müasir infrastruktur yaradılıb. Ərazidə müxtəlif yaş qrupları üçün nəzərdə tutulmuş istirahət və əyləncə zonaları, yaşıllıq labirintləri və açıq məkanlar salınıb ki, bu da bağa gələnlərin təbiətlə daha yaxından ünsiyyət qurmasına əlverişli şərait yaradır. Xatırladaq ki, Nəbatat Bağı yarandığı gündən həm də elmi-mədəni mərkəz kimi fəaliyyət göstərir və bu missiya mütəxəssislər tərəfindən bu gün də yüksək səviyyədə davam etdirilir.
Müasir şəhərsalmanın əsas prinsiplərindən biri məhz yaşıl məkanların qorunması və artırılmasıdır. Bu baxımdan, bağ yalnız bir istirahət məkanı deyil, həm də Azərbaycanın dünyaya təqdim edə biləcəyi uğurlu ekoloji modeldir. Bu yeniliklər şəhərin səs-küyündən uzaqlaşaraq ziyarətdə olanlarda böyük məmnunluq doğurur. Müşahidələrdən hiss olunur ki, insanları güllü-çiçəkli Mərkəzi Nəbatət Bağına çəkib gətirən floramızın canlı kolleksiyaları ilə istirahətin bir arada cəmləşməsidir.
Rəhman SALMANLI,
"Azərbaycan"
