Regional sabitliyin və qlobal siyasi-iqtisadi tərəfdaşlığın gələcək xəritəsi ölkəmizin iştirakı ilə cızılır
Beynəlxalq münasibətlər sistemi geosiyasi qırılma, çoxqütblülük və güc mərkəzlərinin amansız rəqabəti mərhələsini yaşayır. Ənənəvi hüquqi mexanizmlərin effektivliyini itirdiyi, supergüclər arasında təsir dairələri uğrunda mübarizənin kəskinləşdiyi və strateji coğrafiyalarda təhlükəsizlik arxitekturasının sarsıldığı müasir dünya nizamı dövlətlərdən çevik, qətiyyətli və milli maraqlara söykənən xarici siyasət yürütməyi tələb edir. Belə mürəkkəb tarixi dövrdə Azərbaycan regional proseslərin axarını dəyişən və qlobal miqyasda söz sahibi olan müstəqil güc mərkəzinə çevrilməkdədir.
Azərbaycanın müasir xarici siyasi kursunun uğurunun fundamental səbəbi hər hansı qlobal qütbün diktəsindən uzaq, tamamilə suveren qərarlara əsaslanan müstəqil siyasət yürütməsidir. Bu model Şərqlə Qərb, Şimalla Cənub arasında dayanıqlı balans yaratmaqla yanaşı, ölkəmizin beynəlxalq arenada manevr imkanlarını maksimum dərəcədə genişləndirib.
Müstəqilliyin ilk illərində ağır daxili böhranlar və xarici hərbi təcavüzlə üzləşən bir dövlətdən Avrasiya məkanının mühüm geoiqtisadi və logistik mərkəzinə çevrilən Azərbaycan öz milli qüdrətini hərbi-siyasi sferada qazandığı tarixi qələbələrlə tam bərpa edib. Suverenliyimizin tam təmini ilə nəticələnən proseslər Azərbaycanın beynəlxalq hüququ təkbaşına təmin edə biləcək regional liderlik potensialını bütün dünyaya göstərdi.
Bu gün rəsmi Bakının yürütdüyü aktiv diplomatiya təkcə ənənəvi karbohidrogen resursların daşınması və qlobal enerji təhlükəsizliyinin sığortalanması ilə məhdudlaşmır. Eyni zamanda Qoşulmama Hərəkatına uğurlu sədrlik, Türk Dövlətləri Təşkilatının aparıcı aktorlarından birinə çevrilmək, COP29 və WUF13 kimi mötəbər tədbirlərə evsahibliyi etmək Azərbaycanın qlobal nüfuzunun keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. Vaşinqtondan Pekinə, Brüsseldən Moskvaya qədər bütün dövlətlər iqtisadi bağlantıların məhz Azərbaycanın iştirakı ilə formalaşdığı reallığını qəbul edirlər.
Ölkəmizin qlobal gücünün artması, sadəcə, iqtisadi göstəricilərin yox, həqiqi müstəqilliyin, sarsılmaz siyasi iradənin, uzaqgörən liderliyin və strateji zəkanın praktiki zəfəridir. Xüsusən beynəlxalq arenadakı real mənzərə dövlət suverenliyinin və siyasi iradənin nə qədər önəmli olduğunu ortaya qoyur. Müasir dünyada formal müstəqilliklə real suverenlik arasındakı sərhəd dövlətin öz taleyini sərbəst şəkildə təyin edə bilməsindən keçir.
Bu kontekstdə Prezident İlham Əliyevin mayın 28-də Şuşa rayonunun Böyük Qaladərəsi kəndində sakinlərlə görüşündə dünyaya bəyan etdiyi fikirlər Azərbaycanın milli dövlətçilik doktrinasının əsas manifesti sayılır. Dövlətimizin başçısı Qarabağda vurğuladı ki, əsl müstəqillik o vaxt olur ki, ölkə müstəqil siyasət apara bilsin: "Bax, Azərbaycan o ölkələrdəndir. İndi dünyada 200-ə yaxın müstəqil ölkə var. Amma demək olmaz ki, onların hər biri doğrudan da müstəqildir. Biz, sözün əsl mənasında, müstəqil dövlətik. Çünki öz taleyimizi özümüz həll edirik, siyasətimizi heç kimə baxmadan xalqın, dövlətin naminə, milli maraqların qorunması əsasında aparırıq. Buna görə də dünyada böyük şöhrət qazanmışıq. Baxmayaraq ki, torpaqlarımız uzun illər erməni işğalı altında idi, hətta o vaxt müstəqil siyasət apararaq böyük hörmət qazanmışıq dünyada. Əlbəttə ki, İkinci Qarabağ müharibəsi və ondan üç il sonra antiterror əməliyyatı, bizim Şanlı Zəfərimiz ölkəmizin, xalqımızın nüfuzunu dünyada daha da artırmışdır".
Prezident İlham Əliyevin fikirləri beynəlxalq münasibətlər sisteminin reallığını üzə çıxarmaqla yanaşı, eyni zamanda Azərbaycanın dövlətçilik fəlsəfəsini ortaya qoyur. BMT-də bayrağı dalğalanan elə ölkələr var ki, onların daxili və xarici siyasətini, iqtisadi addımlarını, hətta kiminlə dost-düşmən olacağını belə qlobal güc mərkəzləri müəyyənləşdirir. Azərbaycan isə tam müstəqil siyasət həyata keçirir və bütün qərarlarını özü verir. Adətən ərazisi işğal edilmiş, qaçqın və köçkün problemi yaşamış ölkələr xarici təzyiqlərə qarşı daha həssas və zəif olurlar. Rəsmi Bakı hətta ən çətin dönəmlərdə belə öz prinsiplərindən zərrə qədər güzəştə getməyib. Məhz bu qətiyyətli mövqe Azərbaycana fərqli hörmət və xüsusi siyasi çəki qazandırıb.
Mürəkkəb beynəlxalq şəraitdə Azərbaycan ənənəvi etibarlı tərəfdaş imicini daha da gücləndirir. Bakıda keçirilən qlobal miqyaslı forumlar ölkəmizin artan nüfuzunu, eyni zamanda karbohidrogen və "yaşıl enerji" diplomatiyasının əsas mərkəzlərindən biri olduğunu təsdiqləyir. İyunun 1-3-də paytaxtımızda keçirilən "Bakı Enerji Həftəsi" Azərbaycanın geoiqtisadi strategiyasını yeni zirvəyə daşıdı.
Prezident İlham Əliyev "Bakı Enerji Həftəsi"nin açılış mərasimində ölkəmizin əldə etdiyi uğurları sadalamaqla kifayətlənmədi, həmçinin yenidən formalaşan qlobal resurs arxitekturasında Azərbaycanın yüksələn siyasi və iqtisadi çəkisini dünyaya bəyan etdi: "Bu gün Avropa enerji bazarının "Cənub qaz dəhlizi" olmadan necə olacağını təsəvvür etmək çətindir. Qeyd etdiyim kimi, biz sayı artmaqda olan ölkələri qazla təchiz edirik. Keçən il burada - "Bakı Enerji Həftəsi"ndə mən auditoriyaya məlumat verdim ki, Azərbaycan qazını 12 ölkə alır. Bu gün onların sayı 16-dır və onlardan 10-u Avropa İttifaqına üzv olan ölkələrdir. Bu ölkələrin sayı, əlbəttə ki, artacaqdır. Boru xətti ilə qazın müxtəlif ölkələrə nəql edilməsi, ərazi və coğrafiya kimi parametrlərə baxsanız görərsiniz ki, biz dünyada birinciyik. Biz qaz təchizatımızı artıracağıq".
Dövlətimizin başçısının bəyanatları təsdiqləyir ki, qlobal miqyasda tərəfdaşlığın genişlənməsi, regional sabitliyin qorunması və beynəlxalq enerji təhlükəsizliyinin təmini Bakı üçün fundamental əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan balanslaşdırılmış xarici siyasəti sayəsində qonşularla etimada söykənən münasibətlər quraraq geosiyasi maneələri aşmağı bacarıb. Ölkəmiz bir tərəfdən yüzillik karbohidrogen ehtiyatları ilə ənənəvi bazarları sığortalayır, digər tərəfdən 2032-ci ilə qədər bərpaolunan enerji gücünü 8 giqavata çatdıraraq "yaşıl keçid" layihələrini siyasi prioritet edir.
"Bakı Enerji Həftəsi"nə dünyanın supergüclərinin rəhbərlərinin ünvanladıqları məktublar da Azərbaycanın qlobal güc mərkəzləri tərəfindən aparıcı siyasi aktor kimi qəbul edilməsinin göstəricisidir. Forum çərçivəsində ABŞ, Türkiyə, Serbiya, San-Marino və Fransa kimi müxtəlif ölkələrin qabaqcıl şirkət və qurumları ilə imzalanan 7,5 milyard dollarlıq müqavilələr, memorandumlar beynəlxalq maliyyə institutlarının Azərbaycanın uzunmüddətli sabitliyinə olan etimadını nümayiş etdirir. Sazişlərin siyasi və strateji əhəmiyyəti onun coğrafiyası və əhatə dairəsi ilə bağlıdır.
Bu gün dövlətimiz həm resurs istehsalçısı, həm əvəzolunmaz tranzit mərkəzi, həm də qlobal enerji təhlükəsizliyinin təminatçısı kimi beynəlxalq münasibətlər sistemində özünəməxsus yerə sahibdir. Yeni nizamda hər kəs bir reallığı qəbul etmək məcburiyyətindədir. Regional sabitliyin və qlobal tərəfdaşlığın gələcək xəritəsi məhz Azərbaycanın gücü və imzası ilə cızılır. Dünya gücləri Azərbaycanı qlobal böhranların həllində mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul edirlər. Bu uğurlar atılan uzaqgörən addımların, xalq-dövlət birliyinin və ən çətin sınaqlarda belə prinsiplərdən geri addım atmayan lider qətiyyətinin bəhrəsidir.
İsmayıl QOCAYEV,
"Azərbaycan"
