ABŞ və Çinin süni intellekt sahəsində əlaqələri dünyaya nə vəd edir?

Müasir dünya siyasətində ABŞ və Çin arasındakı münasibət bütövlükdə təhlükəsizliyin və dünya iqtisadiyyatının gələcək taleyini müəyyən edən əsas amildir. Dünyanın ən böyük iki iqtisadiyyatı qlobal ÜDM-in təxminən 40 faizindən çoxunu təmin etdiyi üçün onların atdığı hər bir addım bütün beynəlxalq maliyyə və ticarət sisteminə təsir göstərir. Son dövrün texnoloji inkişafı, xüsusən də süni intellektin həyatın bütün sahələrinə sürətli inteqrasiyası tərəflər arasında yeni əməkdaşlıq və risklərin idarə olunması zərurətini ön plana çıxarır. 

ABŞ-nin xəzinədarlıq naziri Skott Bessent ABŞ-Çin Əlaqələri Milli Komitə-sinin qala gecəsindəki çıxışında Vaşinqton və Pekinin süni intellekt sahəsindəki riskləri idarə etmək üçün birgə addımlar atacağını açıqlayıb. İki ölkə arasında yeni bir dialoqun başladıldığını vurğulayan nazir bildirib ki, bu təşəbbüs ABŞ Prezidenti Donald Trampın birbaşa tapşırığı ilə formalaşdırılıb və tərəflər arasında ola biləcək yanlış anlaşılmaların qarşısını almaq və qlobal riskləri nəzarətdə saxlamaq məqsədi daşıyır.

Əməkdaşlıq çərçivəsində tərəflər arasında birbaşa operativ əlaqə kanalı yaradılacaq. Bu sistem qabaqcıl süni intellekt modellərinin istifadəyə verilməzdən əvvəl qiymətləndirilməsini və kompleks sınaqlardan keçirilməsini təmin edəcək. Eyni zamanda prosesdə insan nəzarətinin qorunması və fövqəladə hallarda çevik məlumat mübadiləsi nəzərdə tutulur. Xüsusilə hərbi və mülki infrastruktura inteqrasiya olunan süni intellekt texnologiyalarının gözlənilməz texniki xətalar səbəbindən münaqişələrə yol açmaması üçün belə proseslərin varlığı önəm kəsb edir. Texnologiyanın sürətlə inkişaf etdiyi indiki dövrdə təhlükəsizlik standartlarının müəyyənləşdirilməsi vacibdir. Bu, bütün bəşəriyyətin təhlükəsizliyi üçün mühüm zəmanətdir.

Skott Bessent çıxışında iki nəhəng dövlət arasındakı iqtisadi münasibətlərə də toxunub. O bildirib ki, Vaşinqtonun əsas məqsədi riskləri minimuma endirməkdir. Bu yaxınlarda ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpin Şençjen şəhərində görüşəcəklər. Bu ali səviyyəli dialoq tərəflərin iqtisadi və texnoloji sahələrdə əməkdaşlığı davam etdirmək əzmində olduğunun göstəricisidir.

Bu proseslərdən bir daha aydın olur ki, geosiyasi rəqabətə baxmayaraq, Vaşinqton və Pekinin ortaq məxrəcə gəlməsi olduqca sevindirici haldır. İki nəhəng gücün təhlükəsizlik və süni intellekt riskləri qarşısında həmrəylik nümayiş etdirməsi böyük ümidlər yaradır. Çünki bu iki dövlət təkcə iqtisadiyyatda deyil, süni intellekt üzrə qlobal ixtiraların və elmi tədqiqatların böyük əksəriyyətinə nəzarət edir. Dialoqun qorunub saxlanılması dünya üçün sabit gələcək vəd edir. Bu addım həm də proqnozlaşdırıla bilən qlobal mühitin formalaşması baxımından müsbət bir təkan olacaq.

Təhminə VERDİYEVA,

"Azərbaycan"