Bunlar gələn ilin də büdcə xərclərində əsas sahələr olacaq
Dövlət büdcəsi ölkənin iqtisadi və sosial prioritetlərini müəyyən edən əsas maliyyə sənədidir. Bu kontekstdə Azərbaycanın 2027-ci il dövlət büdcəsi layihəsində əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, müdafiə və milli təhlükəsizliyin təmin olunması, eləcə də iqtisadi inkişafı dəstəkləyən investisiya layihələrinin maliyyələşdirilməsi diqqətçəkən istiqamətlərdəndir.
Həmin sahələrə ayrılması nəzərdə tutulan vəsaitin həcmi dövlətin sosial öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi, təhlükəsizlik potensialının möhkəmləndirilməsi və infrastrukturun inkişafı baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bəs gələn ilin büdcəsində bu istiqamətlər üzrə nə qədər vəsait nəzərdə tutulur və xərclərin bölgüsü hansı prioritetləri ortaya qoyur?
Bəri başdan qeyd edək ki, "2027-ci il dövlət büdcəsi haqqında" qanun layihəsi artıq Milli Məclisə daxil olub. Layihənin noyabrın əvvəlində parlamentin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsində müzakirəyə çıxarılması nəzərdə tutulur. Büdcə zərfinin yalnız profil komitədə deyil, digər komitələrlə birgə iclaslarda da müzakirəsi planlaşdırılır.
2027-ci il üçün dövlət büdcəsinin gəlirlərinin 39 milyard 234 milyon, xərclərinin isə 42 milyard 400 milyon manat olması planlaşdırılır. Layihədə sosialyönümlü xərclərin ümumi xərclərin 44 faizini təşkil etməsi proqnozlaşdırılır ki, bu da sosial sahənin dövlətin maliyyə siyasətində əhəmiyyətli yer tutduğunu göstərir. Dövlət büdcəsinin sosial mahiyyəti ilk növbədə insanların həyatına təsiri ilə ölçülür. Pensiya və müavinətlər, təhsil və səhiyyə xidmətləri, aztəminatlı ailələrə dəstək və həssas qrupların sosial müdafiəsi milyonlarla insanın gündəlik həyatında mühüm rol oynayır. Ona görə də sosial xərclərə yalnız maliyyə göstəricisi kimi baxmaq doğru olmaz. O, dövlətin vətəndaşı qarşısında sosial öhdəliklərinin ifadəsidir.
Müdafiə və milli təhlükəsizliyə gəlincə, 2027-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsində bu sahələrə ümumilikdə 8 milyard 816,4 milyon manat ayrılması nəzərdə tutulur. Həmin məbləğin 3,37 milyard manatı müdafiə qüvvələrinə, 479,2 milyon manatı milli təhlükəsizliyə, təxminən 554 milyon manatı isə sərhəd xidmətinə yönəldilməsi proqnozlaşdırılır. Bununla yanaşı, digər müdafiə tədbirləri və xüsusi təyinatlı layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün də vəsaitin ayrılacağı gözlənilir.
Bu xərclər Azərbaycanın müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində qarşıya qoyduğu vəzifələrin maliyyə təminatı baxımından çox əhəmiyyətlidir. Ayrılan vəsaitin konkret istiqamətlər üzrə bölgüsü isə ölkənin müdafiə potensialının möhkəmləndirilməsi və təhlükəsizlik sisteminin davamlılığının təmin olunmasından dolayı diqqət çəkir.
Büdcənin digər mühüm istiqamətlərindən biri investisiya layihələrinin və iqtisadi inkişaf tədbirlərinin maliyyələşdirilməsidir. Bu sahədə xərclərin qiymətləndirilməsi zamanı dövlət əsaslı vəsait qoyuluşunu iqtisadi fəaliyyət üzrə ümumi xərclərdən fərqləndirmək vacibdir. Çünki iqtisadi fəaliyyət bölməsi daha geniş sahələri əhatə edir və onun bütün məbləği birbaşa investisiya xərcləri hesab edilə bilməz. Gələn ilin dövlət büdcəsi layihəsində dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu, yəni investisiya xərcləri üçün 5,3 milyard manat ayrılması nəzərdə tutulur. İqtisadi fəaliyyət üzrə ümumi xərclər isə 8,9 milyard manata yaxındır. Bu vəsaitlər infrastrukturun inkişafı, tikinti və şəhərsalma, nəqliyyat və digər iqtisadi istiqamətlər üzrə tədbirlərin maliyyələşdirilməsi baxımından əhəmiyyət kəsb edir.
İnvestisiya siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri də Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda bərpa-quruculuq işlərinin davam etdirilməsidir. 2027-ci ildə işğaldan azad edilmiş ərazilərin yenidən qurulması, bərpası və məskunlaşma tədbirləri üçün 3,4 milyard manat vəsait nəzərdə tutulur. Həmin vəsaitin əhəmiyyəti yalnız yeni yolların, yaşayış məntəqələrinin və infrastruktur obyektlərinin yaradılması ilə ölçülmür. Əsas məqsəd insanların doğma yurdlarına qayıdışı, ərazilərdə dayanıqlı yaşayışın təmin edilməsi və iqtisadi həyatın canlandırılması üçün zəruri şəraitin formalaşdırılmasıdır.
Beləliklə, 2027-ci ilin büdcə layihəsi sosial öhdəliklərin maliyyələşdirilməsi, müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi və iqtisadi inkişafın dəstəklənməsi üçün müxtəlif istiqamətlər üzrə vəsait bölgüsünü nəzərdə tutur. Bu bölgünün real nəticələri isə ayrılan vəsaitlərin hansı proqramlara yönəldilməsindən, layihələrin icra səviyyəsindən və vəsaitin səmərəli istifadəsindən asılı olacaq.
Züleyxa ƏLİYEVA,
"Azərbaycan"
