Orta dəhliz üzərindən avtomobillə yükdaşımaları artırmaq üçün tədbirlər görülür

Məlumdur ki, bu gün məhsul istehsalında konveyer üsulundan və robortlaşmadan geniş istifadə olunur. Yüksək texnologiyaların istehsalata tətbiqi daha çox və daha ucuz məhsul istehsal etməyə imkan verir. Məhsul bolluğu isə onun bazarda sürətlə satılmasını tələb edir. Bu mümkün olmadıqda məhsul yığılıb anbarlarda qalır, istehsalı dayandırmaq məcburiyyəti yaranır.

İndiki iqtisadi prosesləri əvvəlki dövrlə müqayisə etmək olmaz. Məsələn, əvvəllər bütün dünyada ildə 1 milyon avtomobil istehsal olunurdusa, indi təkcə Çində hər il bundan çox avtomobil buraxılır. Belə olan halda əsas məsələ məhsulu dünya bazarına tez çıxarmaq olur. Bunun üçünsə vaxt və vəsait sarıdan səmərəli logistika lazımdır.

Dünyada baş verən müharibələr üzündən isə ənənəvi logistika - qlobal marşrutlar iflic vəziyyətinə düşüb və nəticədə Şərqlə Qərb arasında olan ticarət və təchizat zəncirində böyük qırılmalar baş verib. İndi bu boşluğu doldurmaq üçün hamı ümid yeri kimi üzünü Orta dəhlizə tutub. Orta dəhlizdə isə dəmir yolu ilə yükdaşıma imkanları lazım olan tələbə cavab vermir, yəni texniki imkanlar məhduddur. Buna görə də iki əsas məsələ həll olunmalıdır. Birincisi, Xəzər dənizində yükdaşımaları artırmaq üçün iritutumlü bərə gəmilərin istismara verilməsi lazımdır. Yeri gəlmişkən, qeyd edək ki, artıq iritutumlu bərə və konteynerdaşıyıcı gəmilər istehsal olunur və onların gələn il istismara verilməsi gözlənilir. İkinci əsas məsələ dəmir yolu ilə yanaşı, yüklərin avtomobillə daşınması artırılmalıdır. Bu məqsədlə Azərbaycandan Gürcüstan sərhədinə qədər müasir standartlara cavab verən avtomobil yolu tikilib. Ancaq bununla iş bitmir, Mərkəzi Asiyada da belə yolların olması zəruridir.

Prezident İlham Əliyevin apardığı logistika siyasəti Orta dəhlizin qlobal ticarət marşrutuna çevrilməsində önəmli rol oynayır. Məlum olduğu kimi, Türkmənistan Orta dəhlizlə bağlı proseslərdən bir qədər kənarda qalırdı. Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana, Prezident İlham Əliyevin Türkmənistana etdiyi səfərlərdən sonra dost ölkə də proseslərə qoşulmağa başlayıb. Artıq Türkmənbaşı limanında yükaşırmanı müasir dövrün tələblərinə uyğunlaşdırmaq üçün nəhəng yenidənqurma işləri görülür. Bununla yanaşı, Türkmənistan Orta dəhlizdə önəmli ölkə olmaq üçün avtomobil yollarının çəkilməsinə də xüsusi əhəmiyyət verir.

Azərbaycanla Türkmənistan həmçinin "Şimal-Cənub" dəhlizində tərəfdaş ölkələrdir. Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədov Xəzər dənizinin sahilində yerləşən Türkmənbaşı şəhərindən Qazaxıstan sərhədinə qədər uzanan yeni yolun açılışını edib. Bu yolun Azərbaycan üçün də əhəmiyyəti var. Belə ki,  Rusiyanın şərq ərazisindən yüklərin Türkmənbaşı limanı üzərindən Azərbaycana, buradan da Avropaya göndərmək mümkündür.

Mərkəzi Asiyada avtomobil yollarının şaxələnməsi eyni zamanda Orta dəhlizin imkanlarını genişləndirir. Bu isə dəhliz üzərindən yüklərin avtomobillə daşınmasına yeni imkanlar açacaq.

Rüstəm KAMAL,

"Azərbaycan"