İyunun 12-si Ümumdünya Uşaq Əməyinə Qarşı Mübarizə Günüdür

İyunun 12-si Ümumdünya Uşaq Əməyinə Qarşı Mübarizə Günü kimi qeyd edilir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu gün Beynəlxalq Əmək Təşkilatı (BƏT) tərəfindən 1997-ci ildə Amsterdam və Osloda keçirilən uşaq əməyinin ən pis formalarına qarşı mübarizəyə və mövcud problemlərə dair konfransların nəticələrinə görə təsis olunub. Ümumdünya Uşaq Əməyinə Qarşı Mübarizə Günü dünya əhalisinin diqqətini müxtəlif ölkələrdə uşaq əməyi problemlərinə cəlb etmək məqsədi daşıyır. Uşaq əməyinin istismarı ilə bağlı qlobal məlumatlılığı artırmaq və bu kimi halların aradan qaldırılması üçün kollektiv fəaliyyəti gücləndirmək məqsədilə 2002-ci ildən bəri hər il iyunun 12-də Ümumdünya Uşaq Əməyinə Qarşı Mübarizə Günü qeyd olunur. Əsas fəaliyyət yaşı 14-dən az olan uşaqların müxtəlif sahələrdə işləməsi, həmçinin onların yoxsulluq, təzyiq və ya istismara məruz qalması hallarının aradan qaldırılmasına yönəlib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) məlumatına əsasən, 2026-cı ildə “Uşaq əməyinə qırmızı vərəqə göstər: Uşaqlar üçün ədalətli oyun, böyüklər üçün layiqli əmək” süarı ilə qeyd edilən bu gündə təşkilat uşaq əməyinin qarşısını alan və uşaqların bu prosesdən uzaqlaşdırılmasını təmin edən siyasətlərin gücləndirilməsinə çağırır. Bu siyasətlərə keyfiyyətli təhsil, universal sosial müdafiə, böyüklər üçün layiqli iş və adekvat dolanışıq imkanları, daha güclü qanunvericilik və icra mexanizmləri, daha yaxşı məlumat və monitorinq sistemləri, eləcə də kənd təsərrüfatı və təchizat zəncirlərində məsuliyyətli fəaliyyət daxildir.

Məlumatda, həmçinin bildirilib ki, əldə olunan irəliləyişlərə baxmayaraq, dünyada hələ də 138 milyon uşaq əmək fəaliyyəti ilə məşğuldur, onlardan təxminən 54 milyonu təhlükəli işlərdə çalışır.

Afrika qitəsi həm işləyən uşaqların faizinə (22 faiz), həm də istismara məruz qalan azyaşlıların mütləq sayına görə (87 milyon nəfərə yaxın) regionlar arasında ən yüksək yerdədir. Asiya və Sakit Okean regionu isə 2020-ci ildən bəri ən böyük azalma göstəricisini əldə edib. Burada uşaq əməyinin səviyyəsi 6 faizdən 3 faizə enib, uşaqların sayı isə 49 milyondan 28 milyona düşüb. Latın Amerikası və Karib hövzəsində son 4 ildə uşaq əməyinin yayılma göstəricisi dəyişməsə də, təsirlənən uşaqların ümumi sayı 8 milyondan təxminən 7 milyona enib.

Məlumatda qeyd olunub ki, 2000-ci ildən bəri uşaq əməyinin miqyası demək olar ki, iki dəfə azalıb – 246 milyondan 138 milyona düşüb. Lakin mövcud azalma tempi kifayət deyil və dünya 2025-ci ilə qədər uşaq əməyinin aradan qaldırılması üzrə qlobal hədəfə çata bilməyib. Növbəti 5 il ərzində bu problemin tam həlli üçün hazırkı irəliləyiş tempi 11 dəfə sürətlənməlidir.

BMT-nin məlumatında vurğulanıb ki, kənd təsərrüfatı uşaq əməyinin ən geniş yayıldığı sahə olaraq qalır və bütün halların 61 faizini təşkil edir. Sonrakı yerlərdə xidmət sektoru, o cümlədən ev işləri və bazarlarda məhsul satışı, həmçinin sənaye sektoru – mədənçilik və istehsalat sahələri yer alır.

Qeyd edək ki, Azərbaycan BƏT-in “İşə qəbul olunmaq üçün minimum yaş həddi haqqında”, eləcə də “Uşaq əməyinin ən pis formalarının qadağan edilməsinə və onların aradan qaldırılması üçün təcili tədbirlərə dair” Konvensiyalarını ratifikasiya edib. Bundan başqa, milli qanunvericiliyimizdə yaşı 15-dən az olan uşaqların çalışmasına icazə verilmir. Eyni zamanda, ölkəmizdə uşaq əməyinin istismarı hallarına qarşı həm inzibati, həm də maarifləndirmə tədbirləri həyata keçirilir.