"Torpağı qorumursansa əkib-becərməyə, əkib-becərmirsənsə qorumağa dəyməz". Ulularımızın bu qənaəti - torpağı əkib-becərməyin onu qorumaq qədər vacib və müqəddəs olduğu barədə söylədikləri əsrlərin sınağından keçərək günümüzədək gəlib çatmışdır. Bu gün torpağı əkib-becərənlərin, ləziz nemətlər yetişdirərək çörək təknəmizə bərəkət, süfrəmizə bolluq bəxş edənlərin bayramıdır.
Hər il noyabrın 1-nin ölkəmizdə "Kənd təsərrüfatı işçiləri günü" kimi qeyd olunması barədə Prezident İlham Əliyev 2008-ci il oktyabrın 9-da sərəncam imzalayıb. Bu, Azərbaycan kəndinə, Azərbaycan kəndlisinə dövlət qayğısının, diqqətinin çoxsaylı təzahürlərindən yalnız biridir.
Dünyanı düşündürən qlobal problemlərdən birinin məhz əhalinin ərzaq məhsulları ilə təminatı olduğu bir dövrdə aqrar sahə ilə bağlı məsələlər daha böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu mövzuda danışarkən regionların inkişafına yönəldilən dörd sosial-iqtisadi inkişaf proqramını (2004-2008-ci, 2009-2013-cü, 2014-2018-ci və 2019-2023-cü illər) xatırlatmaq kifayətdir. Bu proqramlar, eləcə də görülən digər ardıcıl tədbirlər nəticəsində kənd təsərrüfatı sahəsində mühüm irəliləyişlər əldə edilib. Buna paralel olaraq kənd adamının sosial vəziyyəti də yaxşı mənada dəyişib, onun məşğulluq problemi həll olunub. Bu il qəbul olunan "Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026-2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı"nın yerinə yetirilməsi sözügedən sahələrin daha da inkişafı üçün yeni mərhələnin başlanğıcını qoyur.
Bu gün Azərbaycanın kənd təsərrüfatı işçisi öz torpağının, öz taleyinin sahibidir və dövlətin prioritet kimi qarşıya qoyduğu mühüm vəzifələri yerinə yetirir. Vurğulayaq ki, MDB məkanında ilk torpaq islahatı ölkəmizdə Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən həyata keçirilmişdir. Kənd təsərrüfatının inkişafına yönəldilən tədbirlər Prezident İlham Əliyev tərəfindən davam etdirilərək geniş vüsət almışdır. Belə ki, unudulmuş, tənəzzülə uğramış bir çox kənd təsərrüfatı sahəsi artıq dirçəldilib, onlara keçmiş şöhrəti qaytarılıb. Dövlətimizin başçısı son illər pambıqçılığın, üzümçülüyün, tütünçülüyün, baramaçılığın, fındıqçılığın, çəltikçiliyin, meyvəçiliyin və s. inkişaf etdirilməsi məqsədi ilə mühüm sənədlər imzalayıb. Prezidentin bu istiqamətdə bölgələrdə keçirdiyi müşavirələr, kəndli və fermerlərlə, aqrar sahənin mütəxəssisləri ilə görüşlər, verdiyi tapşırıq və tövsiyələr öz müsbət nəticəsini göstərməkdədir.
Sevindirici haldır ki, artıq illərlə işğal altında qalmış torpaqlarımız da dirçəlir. Hazırda Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda kənd təsərrüfatı "Böyük Qayıdışa Dair I Dövlət Proqramı" çərçivəsində bərpa olunur və inkişaf etdirilir. Burada infrastrukturun yenidən qurulması, "ağıllı kənd" layihələrinin həyata keçirilməsi və regionun iqtisadi dinamikasının artırılması əsas prioritetlər sırasındadır.
Məlumdur ki, bu ərazilər yalnız strateji-coğrafi mövqeyi ilə deyil, həm də zəngin təbii sərvətləri ilə seçilir. Bura əsrlər boyu kənd təsərrüfatı mərkəzi olub - məhsuldar torpaqları, bol su ehtiyatları və müxtəlif iqlim şəraiti ilə Azərbaycanın əsas aqrar bölgələrindən birinə çevrilib. İndi bu torpaqlar yenidən dirçəlir və aqrar investisiya üçün böyük fürsətlər təqdim edir.
Bölgənin kənd təsərrüfatı ənənələri də çox qədimdir. Münbit Qarabağ çölləri və Kəlbəcər-Laçın dağlıq zonası kənd təsərrüfatının müxtəlif sahələrinin inkişafı üçün əlverişli şərait yaradır. Tərtər çayı, Bazarçay, Həkəri və digər çaylar əkin sahələrinin suvarılmasını təmin edir. Dağlıq zonalarda heyvandarlığın və arıçılığın, düzənliklərdə isə taxılçılığın, üzümçülüyün və pambıqçılığın inkişafına imkan var. Dövlət bu ərazilərdə kənd təsərrüfatının inkişafı üçün investorlara ciddi güzəştlər təqdim edir.
Ölkəmizdə ümumiyyətlə, kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarına dövlət tərəfindən maliyyə yardımının göstərilməsi təmin edilir. Subsidiyaların ayrılması, güzəştli şərtlərlə gübrələrin verilməsi ilə yanaşı fermerlər üçün güzəştli kredit imkanları da yaradılıb. Onlar həmçinin kənd təsərrüfatı texnikasını güzəştlə əldə edə bilirlər. Bütün bunlar sahənin inkişafına və əməkçilərin rifah halının yüksəldilməsinə və çox vacib bir məsələnin həllinə - ərzaq təhlükəsizliyi yaranmasına xidmət edir.
Diqqət mərkəzində olan məsələlərdən biri də idxaldan asılılığı azaltmaq, ixrac potensialını yüksəltməkdir. Bu sahədə də irəliləyiş var. Hazırda Azərbaycan onlarca ölkəyə müxtəlif kənd təsərrüfatı məhsulları ixrac edir.
Deyilənlərə bu ilin yanvar-sentyabr aylarında ölkəmizin aqrar sahəsində görülən işlər barədə məlumatı da əlavə edək. Sözügedən dövrdə keçən ilin eyni vaxtı ilə müqayisədə kənd təsərrüfatının ümumi məhsulu real ifadədə 1,1, o cümlədən heyvandarlıq məhsulları istehsalı 1,9, bitkiçilik məhsulları istehsalı 0,5 faiz artıb. Hazırda kənd təsərrüfatı məhsullarının yığımı davam edir. Oktyabrın 1-nə kimi qarğıdalı da daxil olmaqla tarlalardan 3 milyon 420,3 min ton və ya 2025-ci ilin müvafiq dövrünə nisbətən 8,2 faiz çox dənli və dənli paxlalı bitkilər toplanıb. Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə yem bitkiləri, meyvə, şəkər çuğunduru, günəbaxan, pambıq, yaşıl çay yarpağı istehsalı da çox olub. Sözügedən vaxt ərzində həmçinin ət və yumurta istehsalı keçən ilin eyni aylarının göstəricilərini üstələyib, süd istehsalı isə eyni səviyyədə qalıb.
Bütün bu nemətləri əkib-becərən, süfrələrimizə göndərən, eləcə də iqtisadiyyatın digər sahələrinin inkişafına dəstək verən kənd təsərrüfatı işçiləridir, hər bir kənd əməkçisidir. Bayramın mübarək, Azərbaycan kəndlisi!
Flora SADIQLI,
"Azərbaycan"
