Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfərinin Buxarada mühüm davamı var. İki ölkə prezidentlərinin Daşkənddəki danışıqlardan sonra ünsiyyəti məhz regionun ən qədim mədəniyyət mərkəzlərindən birində davam etdirməsi xüsusi məna daşıyır. Bu baxımdan Buxara sadəcə protokol proqramının bir hissəsi deyil, siyasi müttəfiqliyin tarixi və humanitar məzmun qazandığı məkan kimi çıxış edir. Avqustun 24-də Prezident İlham Əliyevi və birinci xanım Mehriban Əliyevanı Buxara Beynəlxalq Hava Limanında Prezident Şavkat Mirziyoyev və onun həyat yoldaşı Ziroat Mirziyoyeva şəxsən qarşılayıblar. Proqrama tarixi abidələrin ziyarəti və sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti ilə tanışlıq daxildir.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında Buxara vilayəti Xalq Deputatları Keneşinin deputatı, Özbəkistan Ali Məclisinin İnsan hüquqları üzrə müvəkkilinin (ombudsman) regional nümayəndəsi Abira Xüseynova deyib.
Onun sözlərinə görə, səfərə avqustun 23-də keçirilmiş sammitin nəticələri kontekstində nəzər salmaq xüsusilə vacibdir. Özbəkistan və Azərbaycan Əbədi dostluq haqqında Müqavilə, həmçinin pensiya təminatı, mədəniyyət, turizm, investisiya, ticarət və ədliyyə orqanlarının qarşılıqlı fəaliyyəti sahələrini əhatə edən bir sıra sahəvi sazişlər imzalayıblar. Eyni zamanda, qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin 2030-cu ilədək 1 milyard dollara çatdırılması proqramı təsdiqlənib. Beləliklə, iki lider arasında siyasi etimad getdikcə daha konkret sosial, hüquqi və iqtisadi məzmun qazanır.
“Buxara üçün səfərin daha bir mühüm nəticəsi Buxara ilə Laçın arasında qardaşlaşma münasibətlərinin yaradılması haqqında protokolun imzalanmasıdır. Bu, regionumuz üçün birbaşa qarşılıqlı fəaliyyətin yeni səviyyəsini açır. Söhbət yalnız mədəni mübadilələrdən deyil, həm də sahibkarların, təhsil müəssisələrinin, turizm təşkilatlarının, gənclər və ictimai strukturların əməkdaşlığından gedir. Fikrimcə, məhz belə üfüqi əlaqələr dövlətlərarası razılaşmaları adi vətəndaşlar üçün real edir. Bu, bugünkü Özbəkistan-Azərbaycan münasibətlərinin ən mühüm tendensiyalarından birini göstərir: əməkdaşlıq tədricən mərkəzsizləşir. Əgər əvvəllər əsas dinamika əsasən prezidentlər və hökumətlər səviyyəsində formalaşırdısa, bu gün regionlar, bələdiyyə strukturları, biznes və ictimai institutlar da prosesə getdikcə daha fəal qoşulurlar. Yeni birgə layihələr artıq bank sektorunu, tikinti materialları istehsalını, təhsili, turizmi, mənzil tikintisini, mineral xammalın emalını və bağçılığı əhatə edir. Bu isə o deməkdir ki, müttəfiqlik birbaşa ərazilərdə konkret inkişaf nöqtələri yaratmağa başlayır”, - deyə müsahib əlavə edib.
A.Xüseynova vurğulayıb ki, Buxara bu prosesə həm də güclü mədəni məzmun qazandırır. Liderlərin şəhərin tarixi abidələrini ziyarət etməsi göstərir ki, müasir tərəfdaşlıq yalnız praqmatik maraqlara deyil, həm də ümumi sivilizasiya yaxınlığına əsaslanır. Özbəkistan və Azərbaycan cəmiyyətləri üçün mədəniyyət, tarixi yaddaş və irsə hörmət qarşılıqlı etimadın güclü resursu olaraq qalır. Məhz belə təməl iqtisadi və siyasi razılaşmaların daha dayanıqlı xarakter almasına imkan verir.
“Ombudsman nümayəndəsi kimi mənim üçün bu əməkdaşlığın sosial istiqaməti də az əhəmiyyət daşımır. Pensiya təminatı sahəsində ayrıca sazişin imzalanması, təhsil və turizm əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi, regionlararası təmasların genişləndirilməsi göstərir ki, ikitərəfli gündəlik getdikcə insanların hüquqlarına və gündəlik maraqlarına daha çox toxunur. Miqrasiya, biznes əlaqələri və vətəndaşların qarşılıqlı səfərləri intensivləşdikcə sosial təminat, hüquqi məlumatlılıq və hüquqların müdafiəsi üzrə dövlət mexanizmlərinin əlçatanlığı məsələləri də daha aktual olur.
Hazırkı səfərin əsas nəticəsi ondan ibarətdir ki, Özbəkistan-Azərbaycan münasibətləri ardıcıl olaraq razılaşmalar diplomatiyasından regionlar və vətəndaşlar üçün konkret imkanlar diplomatiyasına keçir. Əbədi dostluq haqqında Müqavilə strateji perspektivi müəyyənləşdirir, yeni regionlararası əlaqələr, sosial sazişlər və birgə layihələr isə bu perspektivi praktiki məzmunla doldurur. Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin Buxaraya səfəri tərəfdaşlığın yeni mərhələsini simvolizə edir, dövlətlər arasında etimad tədricən ərazilər, institutlar və insanlar arasında dayanıqlı əlaqələrə çevrilir”, - deyə özbəkistanlı deputat əlavə edib.
