Bu ilin yanvar-iyul aylarında ölkəmizdəki sənaye müəssisələri və bu sahədə fəaliyyət göstərən fərdi sahibkarlar tərəfindən 38,9 milyard manatlıq məhsul istehsal edilib ki, bu da keçən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə real ifadədə 0,3 faiz çoxdur. Dövlət Statistika Komitəsindən aldığımız məlumatda bildirilir ki, məhsul istehsalı neft-qaz sektorunda 0,4 faiz azalsa da, qeyri-neft-qaz sektorunda 4,4 faiz artıb.
Qeyri-neft-qaz sektorunda istehsal olunan məhsulun bir hissəsi də sənaye parklarının payına düşür. Hazırda ölkəmizdə 8 sənaye parkı fəaliyyət göstərir. Bu sənaye parklarında ümumilikdə 184 rezident qeydiyyata alınıb. Onların 101-i artıq işləyir və məhsul buraxır. İndiyədək rezidentlər tərəfindən 7,1 milyard manatdan çox investisiya cəlb edilib, 11 min 500-dən çox iş yeri yaradılıb.
Əvvəla xatırladaq ki, sənaye parklarının yaradılması bir sıra məqsədlərdən irəli gəlir. Bu parklar ilk növbədə iqtisadiyyatın, o cümlədən qeyri-neft-qaz sektorunun davamlı inkişafının təmin olunmasına xidmət edir. Onlar eləcə də innovativ və yüksək texnologiyalar əsasında rəqabətqabiliyyətli sənaye istehsalının inkişafını, xidmətlərin göstərilməsi üçün münbit şəraitin yaradılmasını və bu sahədə sahibkarlığı dəstəkləyir. Sənaye parklarının fəaliyyyəti nəticəsində ölkənin yerli və xarici investisiyalar üçün əlverişliliyi artır. Əmək qabiliyyətli əhalinin istehsal sahəsində məşğulluğunun artırılması da vacib məqamlardan biridir.
Ölkəmizdə sənaye parklarının, sənaye məhəllələrinin və aqroparkların idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı Prezident İlham Əliyevin 22 yanvar 2021-ci il tarixli fərmanına əsasən İqtisadi Zonaların inkişafı Agentliyi yaradılmışdır. Agentliyin yaradılmasının əsas məqsədi sənaye parklarının (Balaxanı Sənaye Parkı istisna olmaqla), sənaye məhəllələrinin (Naxçıvan Muxtar Respublikasında yaradılan sənaye məhəllələri istisna olmaqla) və aqroparkların fəaliyyətinin təşkili, onların idarə olunması və inkişafı ilə bağlı tədbirlər hazırlamaq, icrasını təmin etmək, o cümlədən bu istiqamətdə göstərilən dövlət dəstəyi tədbirlərini həyata keçirməkdir.
Xəbər verildiyi kimi, Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva avqustun 11-də Naxçıvana səfər çərçivəsində buradakı Sənaye Parkının təməlqoyma mərasimində də iştirak ediblər. Bu sənaye parkı dövlətimizin başçısının 2024-cü ildə imzaladığı fərmanla yaradılıb.
Beləliklə, indi fəaliyyət göstərən Sumqayıt, Mingəçevir, Qaradağ, Pirallahı, Ağdam, Hacıqabul, "Araz Vadisi İqtisadi Zonası" və Balaxanı sənaye parkları sırasına daha biri daxil oldu. Bundan başqa, Gəncə şəhərinin və Şəmkir rayonunun inzibati ərazilərində yaradılacaq Qərb Sənaye Parkında infrastrukturun qurulması üçün texniki şərtlərin alınması prosesi aparılır.
Naxçıvan Sənaye Parkından söz düşmüşkən qeyd edək ki, onun fəaliyyətinin təşkili məqsədilə ilkin olaraq ərazi istifadəyə yararlı vəziyyətə gətiriləcək. Növbəti mərhələdə isə xarici və daxili infrastrukturun, o cümlədən elektrik və istilik enerjisi, qaz, su, rabitə, nəqliyyat, istehsal, inzibati, sosial və digər obyektlərin yaradılması nəzərdə tutulur.
Naxçıvan şəhərinin cənub-qərb hissəsində, Naxçıvan-Sədərək avtomobil yolunun cənubunda yerləşən bu sənaye parkı 310 hektar ərazini əhatə edəcək. Artıq sənaye parkına potensial sahibkarların cəlb olunması istiqamətində bir sıra layihələr üzrə danışıqlar aparılır.
Bəs xeyli müddətdir fəaliyyət göstərən sənaye parklarında iş necə gedir, onlar nəyə nail ola biliblər? İki sənaye parkını misal gətirək. Əvvəlcə Sumqayıt Sənaye Parkına nəzər salaq.
Bu park Prezidentin 21 dekabr 2011-ci il tarixli fərmanı ilə yaradılıb. Ərazisində neft-kimya və digər prioritet sənaye sahələri üzrə rəqabətqabiliyyətli məhsulların (işlərin, xidmətlərin) istehsalı və emalı müəssisələrinin yaradılması nəzərdə tutulub.
Hazırda Sumqayıt Sənaye Parkının ərazisi təxminən 583-640 hektara çatıb. Parkda ümumi dəyəri 6 milyard manatdan çox olan 41 sahibkarlıq subyektinə rezidentlik statusu verilib, onlardan 24-ü fəaliyyət göstərir, 6600-dən artıq daimi iş yeri açılıb.
Burada polimerlər, azot gübrəsi, ferroərintilər, aqrokimyəvi məhsullar, tikinti materialları və digər məhsullar istehsal edilir. "Yaşıl iqtisadiyyat"a keçid və "NextGen" sənaye klasteri təşəbbüsləri həyata keçirilir.
Sənaye parkının rezidentlərinə bir sıra vergi və gömrük güzəştləri də tətbiq olunur. Belə ki, onlar 7 il müddətinə mənfəət, əmlak, torpaq vergilərindən, eləcə də texnika və avadanlıqların idxalına görə ƏDV və gömrük rüsumlarından azad edilirlər.
Təqdirəlayiq haldır ki, bu gün işğaldan azad olunmuş ərazilərimizdə də sənaye parkları fəaliyyət göstərir. Məsələn, Qarabağın dirçəldilməsi, sənaye potensialının inkişaf etdirilməsi məqsədilə dövlət başçısının 28 may 2021-ci il tarixli fərmanı ilə 190 hektar ərazidə Ağdam Sənaye Parkı yaradılıb. Burada tikinti materialları və metal məmulatlar, elektrik paylayıcı avadanlıqlar, dam və fasad örtükləri, divar kağızları, xüsusi iş geyimləri, ayaqqabılar və mebel məmulatları istehsal olunur.
2026-cı ilin avqust ayına olan məlumata əsasən, Ağdam Sənaye Parkına 177 milyon manatdan çox yatırım edilib, 30-dan çox sahibkarlıq subyektinə rezident statusu verilib. Parkda 12 müəssisə fəaliyyət göstərir, 12-sinin tikintisi və 10-nun layihələndirilməsi gedir.
Ağdam Sənaye Parkı tərəfindən cari ilin birinci yarısında 976 milyon manatlıq məhsul satılıb. Bunun da 42 milyon manatlıq hissəsi ixrac olunub. Açılan daimi iş yerlərinin sayı isə 1230-dan çoxdur.
Ümumilikdə isə bu il iyulun 1-nə olan məlumata görə, ölkəmizin sənaye parklarında 21,4 milyard manatlıq məhsul istehsal edilib. Bunun 6,7 milyard manatlıq hissəsi ixraca yönəldilib.
Flora SADIQLI,
"Azərbaycan"
