Son günlər Azərbaycan-ABŞ münasibətlərində müşahidə olunan dinamika ciddi geosiyasi əhəmiyyət kəsb edir. ABŞ Prezidenti Donald Trampın "Bakı Enerji Həftəsi"nin iştirakçılarına ünvanladığı məktub, Prezident İlham Əliyevin bu müraciətə verdiyi konseptual cavab, həmçinin ABŞ dövlət katibinin köməkçisi Kaleb Orrun Bakıya səfəri və ilk Azərbaycan-ABŞ İqtisadi Dialoqunun işə başlaması əhəmiyyətli diplomatik hadisələrdir. Bu addımlar Vaşinqtonun Cənubi Qafqaz strategiyasında Bakının mütləq liderliyini və əvəzolunmaz rolunu qəbul etdiyini göstərən vahid siyasi xəttin təzahürüdür. Proseslərin dərin təhlili sübut edir ki, ikitərəfli münasibətlər keyfiyyətcə yeni, daha praqmatik mərhələyə qədəm qoyub.
Milli Məclisin deputatı Sevinc FƏTƏLİYEVA qəzetimizə açıqlamasında deyib ki, Ağ Evin vasitəçiliyi ilə Vaşinqtonda Azərbaycan-Ermənistan arasında əldə olunmuş razılaşmalar, vitse-prezident Cey Di Vensin Bakıya səfəri və imzalanmış strateji sənədlər göstərir ki, ABŞ artıq regiona xəyali illüziyalarla deyil, Bakının diktə etdiyi real geosiyasi reallıqlar prizmasından baxır: "Donald Trampın "Bakı Enerji Həftəsi"nə ünvanladığı məktub Vaşinqtonun qlobal enerji təhlükəsizliyində Azərbaycanın roluna verdiyi strateji qiymətdir. ABŞ Prezidentinin enerji inteqrasiyasını sülh prosesinin mühüm komponenti kimi qeyd etməsi Ağ Evin regionda sabitliyin təməlini nədə gördüyünün rəsmi göstəricisidir. Prezident İlham Əliyevin bu məktuba reaksiyası isə təkcə təşəkkür jesti deyil, həm də qlobal enerji siyasətinə dair ciddi bir manifestdir. Dövlətimizin başçısı Qərbin bəzi dairələrinin uzun illər boyu neft-qaz sənayesinə qarşı apardığı əsassız və ideoloji kampaniyaları ifşa edərək, Tramp administrasiyasının rasional mövqeyini "enerji sahəsində normal yanaşmanın bərpası" kimi xarakterizə etdi".
Deputatın fikrincə, Bakı ilə Vaşinqtonun baxışları ondan ibarətdir ki, qlobal enerji keçidi reallıqlara əsaslanmalıdır. Azərbaycan "yaşıl enerji"yə milyardlarla dollar investisiya yatırsa da, ənənəvi karbohidrogen resurslarının hələ uzun müddət dünya iqtisadiyyatının sütunu olacağını açıq bəyan edir və Tramp administrasiyasının sənaye yönümlü kursu ilə bu nöqtədə tam üst-üstə düşür. ABŞ dövlət katibinin köməkçisi Kaleb Orrun Bakı səfəri və ilk iqtisadi dialoqun təşkili ikitərəfli əlaqələrin şaxələnməsinin bariz nümunəsidir. Bu, Vaşinqtonun Azərbaycanla münasibətləri artıq yalnız təhlükəsizlik və ya hərbi komponentlər üzərindən deyil, genişmiqyaslı iqtisadiyyat, investisiya və biznes tərəfdaşlığı müstəvisinə keçirmək istəyindən xəbər verir.
Sevinc Fətəliyeva qeyd edib ki, Vaşinqtonun Cənubi Qafqaz siyasətində baş verən bu transformasiya fundamental amillərlə şərtlənir: "Azərbaycan öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tam bərpa etdikdən sonra, ABŞ-nin regiona "erməni məsələsi" və ya münaqişə prizmasından baxmaq rıçaqları sıradan çıxdı və keçmiş münaqişə arxivə gömüldü. Bu gün Vaşinqton üçün regionda əsas mövzular - Orta dəhlizin təhlükəsizliyi, rəqəmsal bağlantılar, Mərkəzi Asiyanın Qərblə inteqrasiyası və qlobal təchizat zəncirinin kəsintisiz işləməsidir ki, bunun da mərkəzi və əvəzolunmaz qovşağı məhz Azərbaycandır. Əgər əvvəlki illərdə ABŞ-nin regional siyasətində müəyyən təzyiq və birtərəfli yanaşma elementləri hiss olunurdusa, bu gün reallıq tamamilə fərqlidir. "Vaşinqton dərk edir ki, Azərbaycan həm Qərb, həm də Şərq istiqamətində tam müstəqil, milli maraqlara söykənən və balanslaşdırılmış xarici siyasət yürüdür. Bakı ilə təzyiq dilində danışmağın qeyri-mümkün olduğunu anlayan Ağ Ev bu gün qarşılıqlı hörmətə əsaslanan əməkdaşlıq modelini seçib. Məhz buna görə də, Trampın məktubu və yüksəksəviyyəli ABŞ nümayəndə heyətinin Bakı rəsmiləri ilə təmasları, sadəcə diplomatik protokol deyil. Bu, rəsmi Bakının apardığı qətiyyətli siyasətin Vaşinqton tərəfindən qəbul edilməsi və Cənubi Qafqazın şəksiz lideri ilə uzunmüddətli strateji ittifaqın qurulması prosesidir", - deyə o bildirib.
Deputat əlavə edib ki, iki ölkə arasında formalaşan bu praqmatik dialoqun qarşıdakı dövrdə daha da dərinləşəcəyi və regionun iqtisadi xəritəsini yenidən formalaşdıracağı şübhə doğurmur.
Əsmər QARDAŞXANOVA,
"Azərbaycan"
