20 Sentyabr Azərbaycan tarixinin ən mühüm səhifələrindən birini – ölkəmizin ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin tam bərpasını, Azərbaycan bayrağının torpaqlarımızın hər guşəsində dalğalanmasını təcəssüm etdirən əlamətdar gündür. 20 Sentyabr həm də Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərlərinin işğaldan azad edildiyi tarixdir.
Prezident İlham Əliyevin 18 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə 20 sentyabr Azərbaycanda Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü kimi qeyd olunur. Bu əlamətdar günün təsis edilməsi 30 ildən artıq davam edən işğalın ağır nəticələrinə son qoyulmasını, Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpasını və həmin şəhərlərin tarixi simasının yenidən canlandırılmasını özündə ehtiva edir.
Bu günün arxasında uzun və mürəkkəb bir tarixi yol dayanır. Ermənistanın Azərbaycana qarşı işğal siyasəti nəticəsində torpaqlarımızın böyük hissəsi 30 ilə yaxın müddətdə işğal altında qaldı, yüz minlərlə insan doğma yurd-yuvasından didərgin düşdü. Azərbaycan xalqı bütün bu illər ərzində tarixi torpaqlarına qayıdacağına, ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpa olunacağına inamını qorudu.
2020-ci ildə Vətən müharibəsində əldə edilən tarixi Zəfər bu yolun həlledici mərhələsini təşkil etdi. Cəbrayıl, Füzuli, Qubadlı, Zəngilan, Laçın, Kəlbəcər, Ağdam rayonlarının, Hadrutun, Şuşanın işğaldan azad edilməsi, Ermənistanın kapitulyasiya aktını imzalamağa məcbur olması və üçtərəfli Bəyanatın imzalanması ilə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm tarixi nəticələr əldə edildi.
2023-cü il sentyabrın 19-20-də həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonunda qanunsuz silahlı birləşmələrin mövcudluğuna son qoyuldu və ölkəmizin bütün ərazisində dövlət suverenliyi tam bərpa edildi. Bu hadisə Azərbaycanın müasir tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. 2023-cü il oktyabrın 15-də Prezident İlham Əliyevin Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərlərində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağını ucaltması bütün ərazilərimiz üzərində suverenliyimizin bərpasının siyasi və mənəvi rəmzinə çevrildi.
Xankəndidə Dövlət Bayrağının ucaldılması zamanı Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlər bu tarixi hadisənin mahiyyətini aydın ifadə edir. “Azərbaycan xalqı mənə 20 il bundan əvvəl böyük etimad göstərmişdir və bu illər ərzində mən bunu hər zaman hiss etmişəm, bu inam daha da artmışdır. Bu gün vaxtilə - hələ işğal dövründə dediyim sözlər və xalq tərəfindən təkrarlanan sözlər mənim üçün ən böyük mükafatdır. Mən o vaxt demişdim ki, nəyi, necə, nə vaxt etmək lazımdır, onu mən bilirəm. İkinci Qarabağ müharibəsi dayananda da Azərbaycan xalqı bilirdi ki, mən bunu bilirəm. O gündən üç il keçməmiş biz bu gün buradayıq, Xankəndidəyik, Xankəndinin mərkəzindəyik, Azərbaycan Gerbi, Azərbaycan Bayrağı altında. Bu, böyük xoşbəxtlikdir və tarixi hadisədir”- deyə dövlətimizin başçısı bildirib.
Beləliklə, qarşıya qoyulmuş strateji məqsəd real nəticə ilə başa çatdı. 3 il əvvəl ordumuzun həyata keçirdiyi antiterror əməliyyatları ilə azad edilən və əzəli sahiblərinə qovuşan Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərlərində isə artıq yeni həyat başlayab
Xankəndi bu gün Zəfərdən sonra Qarabağda gedən genişmiqyaslı quruculuq prosesinin mühüm mərkəzlərindən biridir. Məktəblərin, hotellərin, mədəniyyət və sosial obyektlərin inşası, Konqres Mərkəzinin, Zəfər parkının, biznes və istehsal müəssisələrinin istifadəyə verilməsi şəhərin tədricən yeni sima qazandığını göstərir. Qarabağ Universitetinin yaradılması isə şəhərin yeni inkişaf mərhələsinin ən mühüm göstəricilərindən biridir.
Xocalı Azərbaycan xalqının qan yaddaşında xüsusi yer tutur. Bu şəhərin işğaldan azad edilməsi yalnız ərazi bütövlüyünün bərpası baxımından deyil, Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinə ehtiram və tarixi ədalətin bərpası baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Xocavənd də işğaldan azad edildikdən sonra genişmiqyaslı quruculuq prosesinin əhatə etdiyi ərazilərdən biridir. Hadrut, Tuğ, Qırmızı Bazar və digər yaşayış məntəqələrində həyata keçirilən layihələr burada yeni həyatın formalaşmasına zəmin yaradır.
Ağdərənin də tarixi statusunun bərpası və burada yeni inzibati ərazi vahidinin yaradılması işğaldan azad edilmiş ərazilərin idarə olunması və inkişafı baxımından mühüm addımlardan biridir. 2023-cü il dekabrın 5-də qəbul edilmiş qanuna əsasən Ağdam, Kəlbəcər və Tərtər rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə dəyişikliklər edilərək mərkəzi Ağdərə şəhəri olmaqla Ağdərə rayonu yaradılıb.
Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərədə həyata keçirilən bütün layihələri birləşdirən əsas xətt Böyük Qayıdış prosesidir. Bu şəhərlərin və rayonların dirçəldilməsi yalnız binaların, yolların, məktəblərin və digər infrastruktur obyektlərinin yenidən qurulması demək deyil. Bu həm də döyüş meydanlarındakı zəfərlərimizin quruculuq meydanındakı davamıdır. İnsanların doğma yurda qayıtması, uşaqların həmin torpaqlarda təhsil alması, yeni iş yerlərinin yaradılması, sosial və mədəni mühitin formalaşdırılması Zəfərin mahiyyətini daha da tamamlayır.
Beləliklə, Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə bu gün artıq quruculuq, inkişaf və Böyük Qayıdışla assosiasiya olunan şəhər və rayonlardır. Azərbaycan bayrağının bu şəhərlərdə əzəmətlə dalğalanması isə dövlətimizin suverenliyini bütün dünyaya bəyan edir.
Müşfiq MƏMMƏDLİ,
Milli Məclisin deputatı
jpeg_1789877954.jpeg)
