Dünyanın ən böyük zənginliyi nə sərvət, nə maddi nemət, nə də iqtisadi gücdür. Bəşəriyyətin əsl zənginliyi müxtəlif dillərdə danışan, fərqli dinlərə inanan, ayrı-ayrı mədəniyyətləri yaşadan insanların eyni səma altında sülh, qarşılıqlı hörmət və anlaşma şəraitində yaşaya bilməsidir.
İnsanları bir-birindən fərqləndirən xüsusiyyətlər onları ayırmaq üçün deyil, əksinə, bir-birini daha yaxından tanımaq, anlamaq və zənginləşdirmək üçün bir fürsət olmalıdır. Məhz bu mənada tolerantlıq mənəvi keyfiyyət olmaqla yanaşı, həm də insanlığın gələcəyini müəyyən edən mühüm dəyərdir.
Tolerantlıq insanın daxilində başlayan mənəvi mədəniyyətdir. Tolerant olmaq başqasının fərqli düşünmək hüququna hörmətlə yanaşmaqdır. Tolerantlıq öz inancına, milli kimliyinə və dəyərlərinə sahib çıxmaqla yanaşı, başqalarının da eyni hüquqlara malik olduğunu qəbul etməkdir. Tolerant insan fərqlilikdən qorxmur, onu həyatın təbii rəngarəngliyi kimi dəyərləndirir. Hörmət olmayan yerdə anlaşma, anlaşma olmayan yerdə isə davamlı əmin-amanlıq yoxdur.
Bu baxımdan Azərbaycan dünyanın diqqətini cəlb edən özünəməxsus tarixi və mənəvi ənənələrə malik ölkələrdəndir. Azərbaycan əsrlər boyu müxtəlif xalqların, dinlərin və mədəniyyətlərin qovuşduğu məkan, Şərqlə Qərb arasında mənəvi körpü olmuşdur. Ölkəmizdə azərbaycanlılarla yanaşı, ləzgilər, talışlar, avarlar, yəhudilər, ruslar, udinlər və digər xalqlar tarixən birgə yaşamış, öz dillərini, adət-ənənələrini və mədəni irslərini qoruyub saxlamışlar. Bu torpaqda məscidlərin, kilsələrin, sinaqoqların və müxtəlif dini abidələrin yanaşı mövcudluğu tolerantlığın sözdə deyil, gündəlik həyatımızda da öz əksini tapdığını göstərən mühüm nümunələrdəndir. Azərbaycanın tolerantlıq ənənələrinin əsas xüsusiyyəti onun tarixi yaddaşımızdan və həyat tərzimizdən qaynaqlanmasıdır. Qonaqpərvərlik, mərhəmət, böyüyə hörmət, fərqli düşüncəyə anlayışla yanaşmaq xalqımızın mənəvi dəyərlərinin ayrılmaz hissəsidir. Bu gün də multikulturalizmin və tolerantlığın dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri olması həmin ənənələrin qorunmasına və inkişafına xidmət edir.
Prezident İlham Əliyev çıxışlarında Azərbaycanın bu sahədəki təcrübəsinə xüsusi diqqət yetirir. Dövlətimizin başçısı 2021-ci il sentyabrın 24-də BMT Baş Assambleyasının 76-cı sessiyasındakı videomüraciətində demişdir: “Azərbaycanda multikulturalizmi həyat tərzi kimi qoruyur və dəstəkləyirik. Azərbaycan ölkəmizdə yaşayan müxtəlif dini və etnik qrupların nümayəndələrinin tolerantlıq və dinc yanaşı yaşamasının nümunəsi hesab olunur”. Bu fikirlər ölkəmizdə müxtəlifliyə münasibətin dövlət səviyyəsində ifadəsi olmaqla yanaşı, xalqımızın əsrlərdən gələn birgəyaşayış ənənələrini də əks etdirir.
Bu gün Azərbaycanın Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumu, Dünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu və digər beynəlxalq təşəbbüslərlə mədəniyyətlərarası münasibətlərin inkişafına töhfə verməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 2008-ci ildə başlanmış Bakı Prosesi müxtəlif mədəniyyətlər və sivilizasiyalar arasında dialoqun gücləndirilməsinə yönəlmiş mühüm beynəlxalq təşəbbüslərdən biridir. Bütün bunlar göstərir ki, tolerantlıq təkcə ölkə daxilində qorunmalı dəyər deyil, həm də beynəlxalq münasibətlərdə sülhün və əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə xidmət edən mühüm amildir.
Tolerantlığın qorunması dövlətlərin və beynəlxalq təşkilatların vəzifəsi kimi qəbul edilməməlidir, eyni zamanda vətandaşların üzərinə düşən bir məsuliyyət olmalıdır. Ailədə övladlara başqa insanlara hörmət etməyi öyrətmək, məktəblərdə dostluq və humanizm ruhunu aşılamaq, cəmiyyətdə ayrı-seçkiliyə qarşı mövqe nümayiş etdirmək gələcək nəsillərin sağlam mənəvi mühitdə yetişməsinə kömək edir. Xüsusən müasir informasiya dünyasında dini, milli və irqi zəmində nifrət yayan fikirlərə qarşı ayıq olmaq, həqiqəti təhrif edən çağırışlara uymamaq hər birimizin borcudur. Unutmamalıyıq ki, müharibələr, nifrət və düşmənçilik insanları bir-birindən uzaqlaşdırır, tolerantlıq, mərhəmət və qarşılıqlı hörmət isə yaxınlaşdırır. Dünyanın bu gün ən çox ehtiyac duyduğu dəyərlər məhz bunlardır. İnsanların fərqli olması problem deyil, problem bu fərqlilikləri qarşıdurma səbəbinə çevirməkdir.
Beynəlxalq Tolerantlıq Günü hər birimizə bir daha xatırladır ki, insanlığın əsl böyüklüyü başqasını olduğu kimi qəbul etməkdədir. Gəlin, yaşadığımız dünyanı nifrətin, düşmənçiliyin, ayrı-seçkiliyin yox, sevginin, bərabərliyin, dostluğun hökm sürdüyü bir məkana çevirək. Tolerantlıq hər gün yaşadılmalı olan mənəvi dəyərdir. Fərqliliklərimiz bizi ayırmasın, əksinə, birləşdirsin! İnsanlığın gələcəyi məhz bu birlikdən, qarşılıqlı hörmətdən və ali mənəvi dəyərdən keçir.
Elşən QƏNİYEV,
“Azərbaycan”