Google-un Rusiya ilə cərimə savaşı
Bəzən texnologiya nəhənglərinin hekayəsi kodlarla, alqoritmlərlə, süni intellektlə deyil, dəyəri milyardlarla ölçülən maliyyə vəsaitinin səssiz hərəkəti ilə yazılır. Dünyanın informasiya qapılarını açan Google bu dəfə axtarış nəticələri ilə deyil, Rusiya məhkəmələrinin qərarları və cərimələrin ağır rəqəmləri ilə gündəmdədir.
Rusiyada Google-un törəmə şirkəti olan “Google” MMC hesablanmış cərimələr üzrə 16,8 milyard rubl ödəyib. Oktyabrın 28-də məhkəmə iclasında açıqlanan məlumata görə, şirkətin hesabına daxil olan vəsaitin böyük hissəsi Federal Məhkəmə İcraçıları Xidməti tərəfindən silinib. Ümumilikdə isə şirkətin müflisləşmə əmlakı fonduna 18,8 milyard rubldan çox vəsait daxil olub.
Bu rəqəmlər sadəcə maliyyə hesabatının sətirləri deyil. Onlar qlobal texnologiya ilə dövlət hüququnun toqquşduğu meydanın miqyasını göstərir. Bir tərəfdə sərhədləri rəqəmsal dünyanın içində itib gedən nəhəng platforma, digər tərəfdə isə öz qanunlarının sərhədlərini xatırladan dövlət mexanizmi.
Maraqlıdır ki, Google-un Rusiya ilə məhkəmə hesablaşmaları bununla da bitmir. Moskvanın Taqanski rayonunda fəaliyyət göstərən məhkəmə oktyabrın 7-də Google və TikTok şirkətlərinin hər birini 10 milyon rubl məbləğində cərimələyib. Üstəlik Google inzibati cəzanın icrasından yayınma ittihamı üzrə əlavə 200 min rubl cəriməyə də məhkum edilib.
Beləcə, rəqəmsal dünyanın nəhəngləri bir daha anlayırlar ki, internet sərhəd tanımaya bilər, lakin hər ölkənin öz hüquqi çərçivəsi və dəyişməz qaydaları var. Google milyardlarla insana informasiya qapılarını açır, dünyanı kiçik bir ekranın içində əlçatan edir. Amma qlobal nüfuz və böyük maliyyə imkanları heç bir şirkəti hüquqi məsuliyyətdən azad etmir.
Bu hekayənin düşündürücü məqamı da məhz bundadır: bəşəriyyətin informasiya xəritəsini formalaşdıran texnologiya nəhəngləri belə, bəzən öz fəaliyyətlərinin hüquqi nəticələri ilə üzləşirlər. Çünki rəqəmsal aləmin imkanları nə qədər geniş olsa da, qanun qarşısında məsuliyyət anlayışı öz qüvvəsini itirmir.
Texnologiya sürətlə dəyişir, rəqəmsal imperiyalar böyüyür, milyardlar bir hesabdan digərinə keçir. Amma qanunla hesablaşmağın vaxtı çatanda, hətta ən böyük adlar da rəqəmlərin dilində danışmağa məcbur olurlar.
Züleyxa ƏLİYEVA,
“Azərbaycan”
