Küçə "marketinq"i

Bu qanunsuz "ticarət növü" illərdir Bakının bəlasına çevrilib

Küçə ticarəti, xüsusən də piyada səkilərinin meyvə-tərəvəz obyektləri tərəfindən zəbt olunması məsələsi artıq illərdir paytaxtda ciddi narazılıq doğuran problemlərdən biridir. Şəhərin əksər küçələrində, bazar ətrafında və yaşayış məhəllələrində rast gəlinən bu hal həm sağlamlıq baxımından, həm də sosial və hüquqi cəhətdən Bakının əsl başağrısıdır.

Məlumdur ki, səkilərin əsas təyinatı piyadaların rahat və təhlükəsiz hərəkətini təmin etməkdir. O üzdən onların küçə "tacir"ləri tərəfindən zəbt olunması piyadaların yolunu daraldır, bəzi hallarda onları avtomobil yoluna çıxmağa məcbur edir. Bu isə yol hərəkəti iştirakçılarının həyatını risk altına salır. Uşaqlı ailələr, yaşlı insanlar və fiziki məhdudiyyətli şəxslər üçün bu vəziyyətin fəsadı daha acınacaqlı olur.

Başa düşürük ki, meyvə-tərəvəz satıcılarının bu cür fəaliyyət göstərməsinin əsas səbəbi alıcıya daha yaxın olmaq, yoldan keçən insanları müştəriyə çevirmək istəyidir. Düzdür, çox vaxt bu yolla daha çox alıcı toplamağa nail olurlar. Amma anlamırlar ki, bu həm qanunsuz ticarət forması, həm də şəhərin abadlığının pozulması deməkdir. Belə şəraitdə həmçinin gigiyena məsələləri sual altına düşür. Açıq havada, tozun, avtomobil tüstüsünün içində satılan meyvə-tərəvəz insan sağlamlığının düşmənidir. Biz hələ belə ərazilərin ətrafının antisanitar vəziyyətə düşməsini, aləmi bürüyən üfunət iyini demirik. Üstəgəl çəkidə aldatma, çürük məhsulların alıcıya sırınması və s.

Problemin digər tərəfi isə şəhərin görünüşünə vurulan zərbədir. Müasir şəhərlərin abadlaşdırılmasında səliqə, təmizlik və vizual harmoniya əsas şərtlərdən biridir. Lakin səkilərin müxtəlif köhnə çadırlarla, nizamsız taxta, karton, plastik qutularla və rəngbərəng torbalarla zəbt olunması ərazinin ümumi görkəmini korlayır. Bu hal ilk növbədə  qonaqlarda, o cümlədən turistlərdə şəhərimiz barədə mənfi rəy yaradır. İndi gəl onlara and-aman elə ki, Bakı bu deyil. 

Əlbəttə, küçə ticarəti birdən-birə yaranmayıb. Şəhərimizdə uzun illər fəaliyyət göstərən, vaxtilə hamının yaxşı tanıdığı "Şüşəli bazar", "Nəsimi bazarı", "Təzə bazar", "Yasamal bazarı"nın yerində yaşayış binalarının və  başqa obyektlərin tikilməsi də küçə ticarətinə yol açan səbəblərdəndir.  Belə səbəblər sırasında sosial-iqtisadi amillər də az deyil. İnsanların bir qismi iş yerlərinin azlığı, icarə haqlarının yüksək olması səbəbindən küçədə alver etməyə məcbur olur. Burada dövlət qurumlarının da üzərinə məsuliyyət düşür. Alternativ ticarət yerlərinin yaradılması, bazarların daha əlçatan edilməsi, icarə şərtlərinin sadələşdirilməsi satıcıların küçəyə çıxmasının qarşısını ala bilər. Müvəqqəti, bir-iki günlük obyekt sahiblərini polis vasitəsilə "qovmaq" məsələnin həll yolu deyil, problemi yaradan səbəb aradan qaldırılmalıdır.

Həll yolları isə həm inzibati, həm də maarifləndirici tədbirlərdən ibarət olmalıdır. Bir tərəfdən qanunsuz küçə ticarətinə qarşı mübarizə sərtləşdirilməli, digər tərəfdən satıcılara alternativ imkanlar təklif edilməlidir. Şəhər sakinlərinin də maarifləndirilməsi önəmlidir. Alıcı yalnız normal satış nöqtələrindən məhsul alarsa, küçə ticarətinə də ehtiyac olmaz. 

Dəfələrlə deyilməsinə baxmayaraq, hələ də bələdiyyələr bu problemin həllinə qoşulmur, "şənbə günü" bazarlarının açılmasına və fəaliyyətinə heç bir şərait yaratmır.

Göründüyü kimi, küçə ticarəti yalnız bir qrup insanın qazanc maraqları ilə bağlı məsələ deyil. Bu həm ictimai, həm sağlamlıq, həm də şəhər abadlığı ilə bağlı problemdir. Ona görə də məsələnin həllinə kompleks yanaşılmalıdır.

Nərminə ƏSGƏROVA,

İlham BABAYEV (foto),

"Azərbaycan"