24 Aprel 2026 19:26
214
DÜNYA
A- A+
Elm dünyasında ilk: Qara dəliyin partlayış sürəti ölçülüb  

Elm dünyasında ilk: Qara dəliyin partlayış sürəti ölçülüb  


Astronomlar tarixdə ilk dəfə olaraq qara dəlikdən püskürən kosmik reaktivlərin ani və ağlasığmaz gücünü ölçməyi bacarıblar. Hesabata görə, Yerə nisbətən yaxın olan bu qara dəlik-ulduz sistemindən çıxan reaktivlərin gücü 10.000 Günəşin enerjisinə bərabərdir. Kosmik təyyarələrin saatda təxminən 540 milyon kilometr sürətlə hərəkət etməsi də müəyyən edilib ki, bu da işığın sürətinin təxminən yarısı qədərdir. Tədqiqat Yer kürəsindən təxminən 7200 işıq ili məsafədə yerləşən Cygnus X-1 sistemi üzərində aparılıb. Bir işıq ili təxminən 9,7 trilyon kilometrə bərabərdir.

Tədqiqatlar nəticəsində müəyyən edilib ki, ulduzdan gələn külək reaktiv təyyarələrin əks istiqamətlərə doğru itələndiyi və buna görə də əyildiyi müəyyən edildi. Alimlər qüvvəni ulduz küləyinin reaktiv təyyarələrin nə qədər əyildiyini təhlil edərək və kompüter modelləşdirməsindən istifadə edərək hesablayıblar.

Tədqiqatın ən vacib tapıntılarından biri qara dəliyə düşən maddənin buraxdığı enerjinin təxminən 10 faizinin reaktiv təyyarələr vasitəsilə kosmosa geri daşınması idi. Əvvəllər qara dəliklərin gücü yalnız on minlərlə illik orta göstəricilərə əsasən qiymətləndirilə bilərdi.

Alimlər deyirlər ki, bu tip reaktivlər qalaktikaların və digər kosmik strukturların necə əmələ gəldiyini anlamaqda mühüm rol oynayır. Reaktiv təyyarələrin yaratdığı genişmiqyaslı şoklar və turbulentlik kainatın strukturunun formalaşmasına kömək edir. Tədqiqat qrupu eyni metodu digər qara dəlik sistemlərinə də tətbiq etməyi planlaşdırır.


Ülkər XASPOLADOVA,

“Azərbaycan”


Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Cəbəllüttariq körfəzində 124 batmış gəmi tapılıb

19:56
24 Aprel

Floridada meşə yanğınları

19:42
24 Aprel

Avstraliya və Vyetnam enerji təhlükəsizliyi üçün güclərini birləşdirir

19:31
24 Aprel

Elm dünyasında ilk: Qara dəliyin partlayış sürəti ölçülüb  

19:26
24 Aprel

Budapeştdə hava hərəkətinin koordinasiyasına dair yüksəksəviyyəli müşavirə keçirilib  

19:14
24 Aprel

BSTDB-nin Azərbaycanda fəaliyyəti genişlənir: maliyyələşmə həcmi artır  

19:07
24 Aprel

“Meta” şirkəti süni intellektlə əlaqədar 8 min işçisini ixtisar edir

18:51
24 Aprel

 Uşaqlarda sepsisin müalicəsində yeniliklər 

18:44
24 Aprel

Dünyada milyarderlərin sayı sürətlə artır

18:39
24 Aprel

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİ ADMİNİSTRASİYASININ VƏTƏNDAŞ QƏBULU MƏRKƏZİNDƏ 2026-cı ilin may ayında vətəndaşların qəbulu CƏDVƏLİ

18:19
24 Aprel

Cənubi Koreya investorları ABŞ bazarına axın edir

18:13
24 Aprel

Kənd təsərrüfatı naziri Zəngilanda vətəndaşların müraciətlərini dinləyib

17:53
24 Aprel

Oljas Süleymenov - 90: Anti-nüvə hərəkatının səsinə çevrilən yazıçı

17:45
24 Aprel

Prezident Ərdoğan: Türkiyənin Formula1 yarışlarına yenidən qayıtması çempionata böyük dəyər qatacaq  

17:36
24 Aprel

Azərbaycan və İranın hüquq mühafizə orqanları arasında əməkdaşlığın daha da gücləndirilməsinin vacibliyindən danışılıb  

17:31
24 Aprel

Rusiya Mərkəzi Bankı uçot dərəcəsini bir daha azaldıb

17:21
24 Aprel

Azərbaycanda keçiriləcək WUF13-ün prioritetləri Avropa İqtisadi Konqresində təqdim olunub  

17:14
24 Aprel

MEDİA: Media subyektlərini və sosial şəbəkə istifadəçilərini məlumatları yayarkən rəsmi mənbələrə istinad etməyə çağırırıq  

17:08
24 Aprel

Azərbaycanın şəhərsalma və memarlıq mədəniyyətində qadın imzası

17:06
24 Aprel

Ölkə ərazisinin bəzi yerlərində küləkli hava şəraiti davam edir – FAKTİKİ HAVA  

16:50
24 Aprel

“Son zəng” tədbirlərinin keçirilməsi üçün tələblər müəyyənləşib

16:48
24 Aprel

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!