Beynəlxalq təsisatların selektiv yanaşması  

Onların nüfuzu nə qədər qətnamə qəbul etmələri ilə  ölçülmür

Prezident İlham Əliyevin AQEM-in VII Zirvə Görüşündə səsləndirdiyi fikirlər beynəlxalq ictimaiyyətə ünvanlanmış növbəti prinsipial mesaj olmaqla yanaşı, müasir dünya siyasətinin ən ciddi problemlərindən birinə – beynəlxalq hüququn siyasi maraqlara uyğun şəkildə təhrif edilməsinə və selektiv tətbiqinə münasibətin ifadəsidir. Dövlət başçısının mövqeyi Azərbaycanın öz milli maraqlarını müdafiə etməklə yanaşı, həm də beynəlxalq münasibətlərdə bərabərhüquqluluq, suverenlik və ədalət prinsiplərinin qorunmasına verdiyi əhəmiyyəti nümayiş etdirir.

Milli Məclisin deputatı Elçin MİRZƏBƏYLİ qəzetimizə açıqlamasında dedi ki, bu gün beynəlxalq siyasətdə baş verənlərin mahiyyətini anlamaq üçün mürəkkəb nəzəriyyələrə, müxtəlif siyasi məktəblərin yanaşmalarına müraciət etməyə ehtiyac yoxdur. Sadəcə olaraq, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinin hansı dövlətə münasibətdə necə tətbiq olunduğuna, beynəlxalq təsisatların hansı məsələlərdə prinsipial, hansı hallarda isə susqun davrandıqlarına nəzər salmaq kifayətdir. Mənzərə göz qabağındadır. “Azərbaycan torpaqları Ermənistanın işğalı altında olduğu, yüzminlərlə soydaşımız doğma yurdlarından didərgin salındığı, şəhərlərimiz, kəndlərimiz, tarixi və dini abidələrimiz dağıdıldığı zaman beynəlxalq təsisatların böyük əksəriyyəti bu reallığa qarşı nümayiş etdirdikləri riyakar münasibətlə yadda qaldılar. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrinin icrasının təmin edilməsi üçün tələb olunan siyasi iradə bilərəkdən nümayiş etdirilmədi, beynəlxalq hüququn müdafiəsi ilə bağlı konkret hədəfi olmayan, şablon ifadələrdən ibarət bəyanatlar səsləndirilsə də, işğala son qoyulması və müharibə cinayətkarlarının məsuliyyətə cəlb edilməsi ilə bağlı heç bir addım atılmadı. İndi isə vəziyyət dəyişib. Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa edib, Ermənistanın işğalına son qoyub və regionda yeni reallıq yaradıb. Məhz bundan sonra Avropanın bəzi siyasi dairələrində və təsisatlarında ölkəmizə qarşı ittihamların, qərəzli qətnamələrin və siyasi təzyiq cəhdlərinin intensivləşməsi müşahidə olunur. Belə olduğu təqdirdə tamamilə haqlı bir sual yaranır: əgər beynəlxalq hüquq həqiqətən də universal dəyərdirsə, nə üçün onun norma və prinsiplərinə münasibət hadisələrin mahiyyətindən daha çox, konkret geosiyasi maraqlara uyğun gələn və ya gəlməyən siyasi nəticələrdən asılıdır? Nə üçün işğalın davam etdiyi dövrdə Azərbaycana qarşı təcavüzün nəticələrini aradan qaldırmaq üçün nümayiş etdirilməyən siyasi fəallıq ölkəmiz öz suverenliyini bərpa etdikdən sonra Azərbaycan əleyhinə qətnamələrin hazırlanmasına sərf olunur?”

Deputat bildirdi ki, bu sualların cavabını axtararkən Avropa Şurasının və Avropa Parlamentinin fəaliyyətindəki ziddiyyətləri görməmək mümkün deyil. Avropa Şurası özünü insan hüquqlarının, demokratiyanın və hüququn aliliyinin keşiyində dayanan beynəlxalq təşkilat kimi təqdim edir. Lakin bu təsisatın Azərbaycana münasibətdə nümayiş etdirdiyi qərəzli, əsassız yanaşmalar həmin prinsiplərin nə dərəcədə ardıcıl müdafiə olunduğu barədə ciddi suallar doğurur. Bu xüsusda Avropa Şurası Parlament Assambleyasının fəaliyyəti diqqəti cəlb edir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpasından sonra AŞPA-da ölkəmizə qarşı sərt siyasi ritorikanın güclənməsi, Azərbaycan nümayəndə heyətinin etimadnamələrinin təsdiqlənməməsi və reallıqdan uzaq müxtəlif qərarların gündəmə gətirilməsi bu təsisatın siyasi prioritetlərini yenidən nəzərdən keçirməyi zəruri edir. 

Deputat vurğuladı ki, Azərbaycanın beynəlxalq siyasətdəki mövqeyi ayrı-ayrı güc mərkəzlərinin diktəsi ilə deyil, milli maraqlar, qarşılıqlı hörmət və dövlətlərin suveren bərabərliyi prinsipləri əsasında müəyyənləşir. AQEM kimi geniş coğrafiyanı əhatə edən beynəlxalq platformalar isə bu yanaşmanın müdafiəsi və çoxtərəfli əməkdaşlığın inkişafı üçün mühüm imkanlar yaradır. Asiya dövlətlərini bir araya gətirən bu təşkilatın əhəmiyyəti yalnız iqtisadi və siyasi əməkdaşlıqla məhdudlaşmır. AQEM həm də beynəlxalq münasibətlərdə müxtəlif dövlətlərin mövqelərini ifadə edə bildiyi, regional problemlərin müzakirə olunduğu və əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirildiyi platformadır. Azərbaycanın təşkilat çərçivəsində fəal iştirakı və sədrliyi ölkəmizin beynəlxalq siyasətdə müstəqil aktor kimi mövqeyinin möhkəmlənməsi baxımından əhəmiyyətlidir. “Prezident İlham Əliyevin çıxışının siyasi məzmununda diqqəti cəlb edən əsas xətt də budur: beynəlxalq münasibətlərdə heç bir dövlətin maraqları digər dövlətin suveren hüquqlarından üstün tutula bilməz. Əgər beynəlxalq hüquqdan danışılırsa, bu hüququn bütün dövlətlərə münasibətdə eyni qaydada tətbiqi təmin edilməlidir. Azərbaycanın mövqeyi beynəlxalq əməkdaşlıqdan imtina etmək deyil. Əksinə, ölkəmiz müxtəlif tərəfdaşlarla münasibətlərin inkişafında maraqlıdır. Lakin bu əməkdaşlıq siyasi təzyiq, ikili standartlar və milli maraqlara müdaxilə üzərində qurula bilməz. Bu baxımdan AQEM platforması Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərə yanaşmasının mühüm ifadə vasitələrindən biridir. Ölkəmiz öz mövqeyini açıq şəkildə ortaya qoyur, beynəlxalq hüququn müdafiəsini tələb edir və suverenliyinə hörmət əsasında əməkdaşlığa hazır olduğunu təsdiqləyir”, – deyə o bildirdi.

Elçin Mirzəbəyli qeyd etdi ki, Azərbaycanın təcrübəsi göstərir ki, öz milli maraqlarını qoruya bilməyən dövlətlərin beynəlxalq hüquqa istinad etməsi də çox zaman nəticəsiz qalır. Beynəlxalq hüququn effektiv müdafiəsi hüquqi sənədlərin mövcudluğundan daha çox, həmin sənədlərin icrasını təmin edən siyasi iradə ilə mümkündür. “Bu gün Avropanın bəzi siyasi dairələrində müşahidə olunan narahatlığın səbəblərindən biri də Azərbaycanın öz taleyini başqalarının siyasi iradəsinə buraxmaması, milli maraqlarını müstəqil şəkildə müdafiə etməsi və regionda yeni reallıq yaratmasıdır. Ancaq reallıqla barışmaq istəməyənlər də anlamalıdırlar ki, beynəlxalq münasibətlərdə siyasi iradənin gücü əsassız qətnamələrin sayı ilə ölçülmür. Dövlətin gücü onun suverenliyini qorumaq, milli maraqlarını müdafiə etmək və beynəlxalq əməkdaşlıqda bərabərhüquqlu tərəf kimi çıxış etmək bacarığı ilə müəyyənləşir. Avropa təsisatları nə qədər gec olsa da, bu reallığı qəbul etməlidirlər. Azərbaycanla münasibətlərin gələcəyi siyasi təzyiq cəhdlərindən deyil, qarşılıqlı hörmətdən, ikili standartlardan deyil, beynəlxalq hüququn ardıcıl tətbiqindən, əsassız ittihamlardan deyil, real əməkdaşlıqdan asılıdır”, – deyə sonda o əlavə etdi.

Əsmər QARDAŞXANOVA,

“Azərbaycan”