17 Noyabr 2026 17:09
154
CƏMİYYƏT
A- A+
Bəşəriyyətin iqlim sınağı

Bəşəriyyətin iqlim sınağı


Müstəqil tədqiqat qrupu “Climate Action Tracker”in (CAT) hesablamalarına əsasən, iqlimlə bağlı hazırkı vəziyyət dəyişməsə, əsrin sonunadək dünyada temperatur sənayeləşmədən əvvəlki həddən 2,7 dərəcə yuxarı qalxacaq. Bunun əsas səbəbi dövlətlərin atmosferə atılan zərərli qazları azaltmaq üçün lazımi addımları ləngitməsidir. Qeyd edək ki, “Climate Action Tracker” proqnozlarını hazırlayarkən qlobal emissiyaların təxminən 85 faizini təşkil edən 40-dan çox ölkənin və Avropa İttifaqının iqlim siyasətini təhlil edir. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, qlobal istixana qazı emissiyalarının böyük hissəsi bir neçə aparıcı ölkənin payına düşür. 

Mövcud proqnoz Paris Sazişində qarşıya qoyulan 1,5 dərəcəlik həddən xeyli yüksəkdir. 2015-ci ildə imzalanmış Paris Sazişinə əsasən, ölkələr qlobal istiləşməni 2 dərəcədən aşağı saxlamaq və 1,5 dərəcə həddində məhdudlaşdırmaq öhdəliyi götürüblər. Mütəxəssislərin fikrincə, temperaturun bu qədər artması güclü fırtınalar, quraqlıq, daşqınlar və istilər kimi təbiət fəlakətlərini daha da şiddətləndirəcək. BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Hökumətlərarası Ekspertlər Qrupunun hesablamalarına əsasən, qlobal istiləşmə 1,5 dərəcə səviyyəsində saxlanılarsa, təxminən 3,3-3,6 milyard insanın iqlim dəyişikliyinin yüksək risklərinə məruz qalması davam edəcək, lakin 2 dərəcə və daha yüksək artım zamanı mərcan riflərinin 99 faizinin məhv olması və dəniz səviyyəsinin daha sürətlə qalxması qaçılmaz olacaq. Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının və BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Hökumətlərarası Ekspertlər Qrupunun məlumatlarına görə, Yer kürəsində orta temperatur artıq sənayeləşmə öncəsi səviyyədən təxminən 1,2-1,4 dərəcə yüksəlib. Eyni zamanda, Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatı son 10 ilin müşahidələr tarixində ən isti dövr kimi qeydə alındığını və okeanların həddindən artıq istiləşməsinin buzlaqların əriməsini sürətləndirdiyini təsdiqləyir. Hətta dünya ölkələri verdiyi bütün iqlim vədlərinə əməl etsə belə, ən yaxşı halda əsrin sonuna qədər havanın 1,9 dərəcə isinəcəyi ehtimal olunur.

BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş dövlətləri neft, qaz və kömür kimi ənənəvi yanacaqlardan imtinanı sürətləndirməyə səsləyib. BMT-nin hesablamalarına əsasən, qalıq yanacaqlar qlobal istixana qazı emissiyalarının 75 faizindən çoxunu və bütün karbon qazı tullantılarının təxminən 90 faizini təşkil edir. 1,5 dərəcəlik hədəfə çatmaq üçün isə 2030-cu ilə qədər qlobal emissiyalar 2019-cu il səviyyəsi ilə müqayisədə 43 faiz azaldılmalıdır. Bununla yanaşı, BMT-nin Ətraf Mühit Proqramının “Emissiya Boşluğu” hesabatına əsasən, bu hədəfə nail olmaq üçün 2030-cu ilədək qlobal istixana qazı tullantıları hər il orta hesabla 7,5 faiz azaldılmalı, bərpaolunan enerji gücü isə üç dəfə artırılmalıdır. Hesabatı hazırlayan ekspertlər diqqətə çatdırırlar ki, temperaturun hətta cüzi artımı belə ağır fəsadlar törədə bilər və buna görə də zərərli tullantıların azaldılması üçün vaxt itirmədən hərəkətə keçmək lazımdır.


Təhminə VERDİYEVA,

“Azərbaycan”


Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Qarabağ həqiqətlərini dünyaya çatdıran türk jurnalistinə “Zəfər” mükafatı verildi

17:45
17 Noyabr

Çin qlobal sammitə hazırlaşır

17:43
17 Noyabr

İltihabi xəstəliklərin 3D diaqnostikası üçün yeni rəqəmsal platforma yaradılıb  

17:40
17 Noyabr

Paleolit dövründə Ərəbistanda insanlar silahlarını zəhərləyirdilərmi?  

17:34
17 Noyabr

Aktyorlara rəqəmsal surətləri ilə bağlı daha çox hüquqlar veriləcək

17:29
17 Noyabr

Vadden dənizi təhlükədə olan ümumdünya irsi siyahısına düşə bilər  

17:21
17 Noyabr

İş adamlarının diqqəti Azərbaycana yönəldi

17:17
17 Noyabr

Florensiyada Azərbaycan imzası   

17:14
17 Noyabr

Bəşəriyyətin iqlim sınağı

17:09
17 Noyabr

ABŞ-də bir sıra banklarda problem yaranıb

17:00
17 Noyabr

Azərbaycanın müdafiə naziri Gürcüstanın nümayəndə heyəti ilə görüşüb

16:31
17 Noyabr

Gələn il üçün yaşayış minimumu ölkə üzrə 314 manat olacaq 

16:26
17 Noyabr

Parlament “İşsizlikdən sığorta fondunun 2027-ci il büdcəsi haqqında” qanun layihəsini birinci oxunuşda təsdiqləyib  

16:23
17 Noyabr

DSMF-nin 2027-ci il üzrə gəlirləri 9,2 milyard manatı ötəcək - büdcə layihəsi birinci oxunuşda təsdiqlənib  

16:15
17 Noyabr

DSMF respublika üzrə birdəfəlik müavinətlərin ödənişini başa çatdırıb  

16:06
17 Noyabr

Kiberhücumçular qlobal veb-saytlara zərərli kod yeridiblər  

16:00
17 Noyabr

Anar Əliyev: Dövlət və icmal büdcə layihələri gələn il də öz sosialyönümlülüyünü saxlayacaq

15:41
17 Noyabr

Sergey Lavrov: Rusiya-ABŞ-Çin sammitinin gündəliyi formalaşdırılıb

15:32
17 Noyabr

Zəfəran mövsümü: yığımın optimal vaxtı və keyfiyyətə təsir edən amillər

15:19
17 Noyabr

Soltanlı kəndində daha 17 ailəyə evlərinin açarları təqdim olunub  

15:15
17 Noyabr

Alimlərin yeni ixtirası neft hasilatını 3 dəfə artırır  

14:54
17 Noyabr

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!