Həmrəylikdən əməkdaşlığa: Bakı islam dünyasının antikorrupsiya səylərini birləşdirən yüksəksəviyyəli görüşə evsahibliyi edəcək

Regiona barış gətirən qətiyyətli siyasət

Dirçəlişin və qayıdışın ünvanı

İlham Əliyevdən qlobal çağırış

AZƏRBAYCANIN YENİ İNKİŞAF MƏRHƏLƏSİ: vəzifələr, prioritetlər və strateji hədəflər

İlham Əliyevin yaratdığı müasir Azərbaycan

Söz sahibinə çevrilən Azərbaycan

Prezidentin Türkmənistana səfəri: MDB məkanından Mərkəzi Asiyaya uzanan strateji tərəfdaşlıq siyasəti

Dövlətçilik iradəsinin, milli məsuliyyətin və gələcəyə inamın tarixi səhifəsi

21 Oktyabr 2026 16:56

374

DÜNYA

A- A+

Sürtünmə zamanı materialların struktur dəyişikliklərini izləmək üçün üsul hazırlanıb

Rusiya alimləri sürtünmə prosesində materialların kristal strukturunda baş verən dəyişiklikləri real vaxt rejimində izləməyə imkan verən metod hazırlayıblar. Yeni yanaşma materialların aşınma mexanizmlərini daha dərindən öyrənməyə, gələcəkdə isə nəqliyyat, dağ-mədən maşınqayırması və metallurgiya sənayesi üçün daha davamlı materiallar hazırlamağa kömək edə bilər.

Sürtünmə zamanı materialın səthə yaxın təbəqələrində struktur dəyişiklikləri baş verir, qüsurlar toplanır və yeni fazalar yaranır. Bu proseslər materialın xüsusiyyətlərinə və aşınma sürətinə təsir edir. Yağlama vasitələri isə xüsusilə quru və sərhəd yağlanması şəraitində aşınmanın qarşısını həmişə ala bilmir. Alimlərin hazırladığı metod sürtünmə sınaqlarını sinxrotron şüalanması vasitəsilə rentgen difraksiya təsvirlərinin qeydə alınması ilə birləşdirir. Bu, materialın faza tərkibini və kristal strukturunun xüsusiyyətlərini birbaşa sürtünmə zamanı izləməyə imkan verir.

Tədqiqatın müəlliflərindən biri Kemal Emurlayevin sözlərinə görə, sürtünmə zamanı materialın üst təbəqələri dəyişir və bu dəyişikliklər onun sonrakı davranışına əhəmiyyətli təsir göstərir. Yeni metod alimlərə struktur qüsurlarının necə toplandığını, materialın xüsusiyyətlərinin necə dəyişdiyini və yeni fazaların hansı mərhələdə yarandığını müşahidə etməyə şərait yaradır.

Təcrübələr üçün Novosibirsk Dövlət Texniki Universitetində sinxrotron qurğusu ilə birlikdə işləyən xüsusi sürtünmə sınaq maşını hazırlanıb. Qrenobldakı sinxrotronda alüminium, mis, titan, dəmir və müxtəlif polad nümunələri üzərində aparılan sınaqlar metodun effektivliyini təsdiqləyib. Böyük həcmli məlumatların emalı üçün difraksiya təsvirlərini avtomatik təhlil edən və struktur dəyişikliklərini izləyən proqram da yaradılıb. Tədqiqatın nəticələri materialların niyə aşındığını daha yaxşı anlamağa, gələcəkdə daha davamlı ərintilər hazırlamağa və onların istismar şəraitini düzgün seçməyə imkan verə bilər.

Ülkər XASPOLADOVA,

“Azərbaycan”

Digər Xəbərlər

21 Oktyabr 2026 “Muse” ilk 40 gündə 10,9 milyon dəfə yüklənib

21 Oktyabr 2026 Qədim Nubiyada saxsı emalatxanası aşkarlanıb

21 Oktyabr 2026 İnsanlıq üçün əsas təhlükələrin adları açıqlanıb

21 Oktyabr 2026 Azərbaycanda mövsümi qripə qarşı vaksinasiyaya başlanılır

21 Oktyabr 2026 Yunanıstanda tələbələr kirayə qiymətlərinə etiraz ediblər

21 Oktyabr 2026 Sevdiyiniz insanla birlikdə yemək qan şəkərini normaya salır

21 Oktyabr 2026 Yaponiya torpaq nümunələri gətirmək üçün Marsa zond göndərdi

21 Oktyabr 2026 “Spotify” 50 milyondan çox süni intellekt mahnısını tövsiyə siyahılarından çıxardı

PDF kimi oxu

Qəzet kimi vərəqlə

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Özbək dilinin yeni əlifba səhifəsi: keçmişdən gələcəyə uzanan yol

20:46
21 Oktyabr

“Muse” ilk 40 gündə 10,9 milyon dəfə yüklənib

20:36
21 Oktyabr

Qədim Nubiyada saxsı emalatxanası aşkarlanıb

20:16
21 Oktyabr

İnsanlıq üçün əsas təhlükələrin adları açıqlanıb

20:09
21 Oktyabr

Azərbaycanda mövsümi qripə qarşı vaksinasiyaya başlanılır

19:47
21 Oktyabr

Aİ hesabatında Ələtə dəmir yolu xətti təklif olunub

19:36
21 Oktyabr

Yunanıstanda tələbələr kirayə qiymətlərinə etiraz ediblər

19:21
21 Oktyabr

Payızın ən faydalı qidaları hansılardır?

18:57
21 Oktyabr

“AI Academy”nin ilk məzunları

18:43
21 Oktyabr

Sevdiyiniz insanla birlikdə yemək qan şəkərini normaya salır

18:38
21 Oktyabr

Yaponiya torpaq nümunələri gətirmək üçün Marsa zond göndərdi

18:31
21 Oktyabr

“Spotify” 50 milyondan çox süni intellekt mahnısını tövsiyə siyahılarından çıxardı

18:12
21 Oktyabr

Yaddaş zəifləməsini ləngitməyin sadə yolu tapılıb

17:52
21 Oktyabr

NATO Qara dənizdə gəmilərin mühafizəsi üçün bölgəyə əlavə qüvvələr göndərir

17:35
21 Oktyabr

Neftçalada müşavirə keçirilib

17:13
21 Oktyabr

TÜRK-AY Təşkilatının nümayəndə heyəti Xankəndidə səfərdədir

17:11
21 Oktyabr

YAP-ın VIII Qurultayında qarşıya qoyulan vəzifələr müzakirə olunub

17:06
21 Oktyabr

“Startup School 4” proqramının tərəfdaşlarının investisiya portfeli 3 milyard dolları ötür

17:06
21 Oktyabr

Sürtünmə zamanı materialların struktur dəyişikliklərini izləmək üçün üsul hazırlanıb

16:56
21 Oktyabr

“AzərEnerji” Dünya Bankı ilə enerji sektorunda əməkdaşlığın genişləndirilməsini dəyərləndirib

16:54
21 Oktyabr

“Sirli gedişlər”in beynəlxalq ədəbi yolu

16:53
21 Oktyabr

Bütün xəbərlər

Faydalı linklər

ÇOX OXUNANLAR

Əbədi müstəqillik, güclü dövlətçilik, sarsılmaz birlik17 Oktyabr 2026

AZƏRBAYCANIN YENİ İNKİŞAF MƏRHƏLƏSİ: vəzifələr, prioritetlər və strateji hədəflər15 Oktyabr 2026

İlham Əliyevin yaratdığı müasir Azərbaycan15 Oktyabr 2026

Söz sahibinə çevrilən Azərbaycan14 Oktyabr 2026

Dövlətçilik iradəsinin, milli məsuliyyətin və gələcəyə inamın tarixi səhifəsi10 Oktyabr 2026

Güclü lider, sarsılmaz etimad09 Oktyabr 2026

"Azərbaycan"-ın 1918-1920-ci illərdə dərc olunan nömrələrinin transliterasiyası

OXUCU MƏKTUBLARI

Smartfonlar üçün kamera ovçusu05 Sentyabr 2026

Biyan bitkisinin tədarükü gəlirli sahədir02 Sentyabr 2026

Su problemimiz həll edildi02 Sentyabr 2026

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!