Dünya arxitekturasının ən cəsarətli və futuristik layihələrindən biri olan "Crescent Bay" (Aypara Kompleksi) bu gün Bakının şəhərsalma intibahının ən parlaq rəmzlərindən biridir. Bu nəhəng kompleks, Xəzərin sahil xəttini tamamilə yenidən formalaşdıran zəngin memarlıq möcüzəsidir.
Azərbaycanın dövlət rəmzlərindən və milli kimliyindən ilhamlanaraq dizayn edilən "Crescent Bay" həm layihənin mühəndislik mürəkkəbliyi, həm də çoxfunksiyalı "şəhər daxilində lüks məkan" konsepsiyası ilə Bakını XXI əsrin qlobal arxitektura xəritəsində ön sıralara daşıyır. Kompleksin mərkəzi və heyrətamiz elementi dənizin sahilində ucalan "The Crescent Hotel" binasıdır. Dünyada analoqu çox az olan bu tikili memarlıq və mühəndislik sərhədlərini aşır. Bina göy üzünə doğru açılan nəhəng bir aypara formasındadır. Klassik göydələnlərdən fərqli olaraq, bu bina şaquli deyil, qövsvari üfüqi və şaquli mühəndisliyin sintezi üzərində qurulub. Binanın mərkəzində böyük bir boşluq mövcuddur və iki kənar qüllə vasitəsilə yuxarıda birləşir. Bu forma ilə hotel binası vizual olaraq birbaşa Xəzər dənizinin suları üzərindən doğan ayı xatırladır. Belə bənzərsiz forma gecə işıqlandırılması ilə birləşdikdə Bakı buxtasına tamamilə futuristik və nağılvari sima qazandırır.
"Şəhər içində lüks yaşam"
Mütəxəssislərin fikrinə görə, "Crescent Bay" sadəcə vizual bir abidə deyil, müasir şəhərsalma standartlarına uyğun nəhəng və avtonom yaşayış-işgüzar klasteridir. Kompleks üç əsas hissədən ibarətdir. The Crescent City: kompleksin işgüzar mərkəzini təşkil edən, müasir şüşə və polad konstruksiyalı 43 mərtəbəli modern ofis qülləsidir. Fasadın dizaynı dəniz dalğalarını xatırladır. The Crescent Residences: sakinlər üçün beynəlxalq premium standartlara cavab verən lüks yaşayış binalarıdır. Burada mənzillər "ağıllı ev" (Smart Home) sistemləri ilə təchiz olunub. Crescent Mall: dünya brendlərini, restoranları, əyləncə mərkəzlərini və konfrans zallarını bir araya gətirən nəhəng ticarət və podium sahəsidir. Bu sahə kompleks daxilindəki piyada hərəkətini və sosial inteqrasiyanı təmin edir.
Xüsusi qeyd olunmalıdır ki, "Crescent Bay" kompleksinin yerləşdiyi məkan Bakının şəhərsalma planında (baş plan) xüsusi çəkiyə malikdir. O, paytaxtın mərkəzi ilə yeni inkişaf edən sənaye-biznes zonaları arasında strateji bir körpü rolunu oynayır. Əvvəla, kompleks Port Baku və Bakı Ağ Şəhər (White City) oxunu birləşdirərək Dənizkənarı Bulvar xəttinin şərq istiqamətində genişlənməsini vizual olaraq tamamlayır. Digər tərəfdən, şəhərin qərb tərəfində ucalan "Alov Qüllələri" (Flame Towers) ilə şərq sahilində ucalan "Aypara Kompleksi" (Crescent Bay) Bakı buxtasının iki əks qütbündə bir-birini tamamlayan Od və Ay (Göy simvolları) balansını yaradır. Bu, şəhərin ümumi memarlıq kompozisiyasına dərin fəlsəfi məna qatır.
Nəticə etibarilə "Şəhərsalma və Memarlıq İli"ndə "Crescent Bay" layihəsinin tamamlanması və şəhər həyatına inteqrasiya olunması, Azərbaycanın tikinti və mühəndislik sektorunun qlobal gücünü nümayiş etdirir. Bu bənzərsiz kompleks, keçmişin zəngin mədəni irsini gələcəyin futuristik vizyonu ilə birləşdirən modern Bakının ən parlaq tacıdır.
"Crescent Bay", "Port Baku" və "Ağ Şəhər"
Bakı buxtasının şərq oxu boyunca uzanan bu üç nəhəng layihə paytaxtın post-modern memarlıq simasını formalaşdıran vahid bir şəhərsalma zəncirinin halqalarıdır. Onlar ayrı-ayrılıqda müstəqil memarlıq fəlsəfəsinə malik olsalar da, şəhər mühitində bir-birini tamamlayan vizual və funksional əlaqə yaradırlar.
"Port Baku" özünün düz xətli, şüşə və polad üstünlüklü modern göydələnləri ilə şəhərə Nyu York və ya London üslublu işgüzar (Manhattan) ruhu gətirir. Onun yaxınlığında ucalan "Crescent Bay" isə bu kəskin həndəsi xətləri özünün amorf, qövsvarı və sferik "Aypara" forması ilə yumşaldır, arxitekturaya futuristik bir dinamika qatır. Zəncirin davamı olan "Bakı Ağ Şəhər" (White City) isə hər iki göydələn klasterinin kölgəsindən çıxaraq Paris üslublu alçaqmərtəbəli, estetik klassisizmi ilə dəniz sahilinə insanmiqyaslı (human-scale) rahatlıq ovqat qazandırır.
Şəhərsalma baxımından bu üç layihə Bakı Dənizkənarı Bulvarının şərq istiqamətində kəsintisiz uzanmasını təmin edir. "Port Baku"nun biznes və lüks yaşayış mühiti, "Crescent Bay"ın konseptual ticarət-əyləncə (Crescent Mall) və hotel infrastrukturu ilə birləşir, oradan isə Ağ Şəhərin geniş gəzinti xiyabanlarına (Bulvar xəttinə) rəvan keçid edir. Bu inteqrasiya paytaxt daxilində çoxmilyonluq yeni bir piyada və mikromobillik dəhlizi formalaşdırır. Əgər "Port Baku" və "Ağ Şəhər" Bakının mərkəzi ilə yeni inkişaf edən sənaye zonaları arasında keçid rolunu oynayırsa, "Crescent Bay" bu böyük kompozisiyanın vizual mərkəz nöqtəsidir. O, şəhərin tam qərbində yerləşən şaquli "Alov Qüllələri"nə (Flame Towers) şərq sahilindən horizontal oxda cavab verərək, Bakının dəniz fasadında milli rəmzlərin - Od və Ayın memarlıq simmetriyasını tamamlayır.
"Şəhərsalma və Memarlıq İli"ndə bu üç layihənin vəhdəti sübut edir ki, Bakı artıq nöqtəvi tikililərlə deyil, bir-biri ilə memarlıq dilində danışan nəhəng, konseptual və dayanıqlı şəhər kvartalları ilə inkişaf edir.
Xəzərin müasir incisi - Amburan
Bakının sürətlə inkişaf edən şəhərsalma xəritəsində Abşeron yarımadasının şimal sahili, xüsusilə də Bilgəh-Amburan zonası bu gün regional səviyyədə ən prestijli və mütərəqqi yaşayış-istirahət klasterlərindən birinə çevrilmişdir. Amburan paytaxtın mərkəzindəki dinamik göydələn arxitekturasından fərqli olaraq, ekoloji memarlıq, rekreasiya və müasir çimərlik urbanizasiyasının ən uğurlu vəhdətini nümayiş etdirir. Bir vaxtlar sadəcə mövsümi bağ massivi kimi tanınan bu unikal coğrafi məkan, indi beynəlxalq standartlara cavab verən infrastrukturu, "ağıllı kurort" layihələri və "şəhər daxilində lüks qəsəbə" konsepsiyası ilə Bakının premium şəhərkənarı simasını formalaşdırır.
Amburan adının qlobal və regional səviyyədə brendə çevrilməsində "Amburan Beach Club" kompleksinin xüsusi rolu var. Bu məkan Xəzər sahilində salınmış ilk Avropa standartlı çoxfunksiyalı istirahət mərkəzlərindəndir. Kompleks müasir memarlığın minimalizm prinsipləri əsasında tikilib. Geniş hovuz sistemləri, xüsusi iaşə obyektləri və dəniz kənarı terraslar təbii relyefə zərər vurmadan quraşdırılmışdır. Bura təkcə çimərlik deyil, həm də yay mövsümündə beynəlxalq səviyyəli tədbirlərin, festivalların və qəbulların keçirildiyi modern bir sosial platformadır.
Son illər Amburan ərazisində salınan yeni yaşayış kompleksləri müasir memarlığın "ağıllı ev" (Smart Home) və "yaşıl enerji" standartlarına tam cavab verir. Yeni rezidensiya məhəllələri qapalı ekosistem prinsipləri ilə idarə olunur. Ərazilərdə piyada və velosiped hərəkətinə üstünlük verilir, geniş yaşıllıqlar və rekreasiya zonaları salınır.
Bakının Baş Planına uyğun olaraq, paytaxtın əhali sıxlığının tənzimlənməsi üçün şəhərkənarı zonaların (Bilgəh, Amburan, Pirşağı) inkişafı strateji əhəmiyyət kəsb edir. Amburan bu istiqamətdə nümunəvi modeldir.
İradə ƏLİYEVA,
"Azərbaycan"
jpg_1792788431.jpg)
