Uşaqlar üçün daha təhlükəsiz rəqəmsal mühit yaradılır

Sosial şəbəkələrin uşaqlara təsiri ailələrlə birlikdə dövlətlərin də diqqət mərkəzində saxladığı məsələlərdən biridir. Müzakirə olunan əsas məsələ uşaqların sosial şəbəkələrdən istifadə edib-etməməsi deyil, onların bu mühitdə necə qorunmasıdır. Ona görə də son illər dünyanın bir çox ölkəsində sosial şəbəkələrə qeydiyyat zamanı yaşın yoxlanılması və müəyyən məhdudiyyətlərin tətbiqi ilə bağlı hüquqi mexanizmlər formalaşdırılır. Milli Məclisdə üçüncü oxunuşda qəbul edilən dəyişikliklər də məhz bu məqsədə xidmət edir. Dəyişikliklərin əsas mahiyyəti uşaqların zərərli rəqəmsal təsirlərdən qorunması və qeydiyyat zamanı yaşın yoxlanılması mexanizminin tətbiqidir. Qanuna əsasən, 16 yaşına qədər uşaqlar müəyyən ediləcək platformalarda hesab yarada bilməyəcək, 16-18 yaşarası yeniyetmələr isə valideynlərin razılığı ilə sosial şəbəkələrdən istifadə edə biləcəklər. Bu yanaşma həm uşaqların maraqlarını qoruyur, həm də valideynlərin məsuliyyətini gücləndirir.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunun vitse-prezidenti Oğuz Mirzəyev səsləndirib.

O, bu prosesin hüquqi baxımdan yeni yanaşma olmadığını bildirərək əlavə edib: “Bu gün də uşaqların sağlamlığını və təhlükəsizliyini qorumaq məqsədilə alkoqollu içkilərin, tütün məmulatlarının və digər zərərli məhsulların satışına, eləcə də müəyyən məzmunlara çıxışa yaş məhdudiyyətləri tətbiq olunur. Rəqəmsal mühitdə yaşın yoxlanılması da eyni məqsədə xidmət edir. Bu sahədə hüquqi baza artıq mövcuddur. 2018-ci ildə qəbul edilmiş "Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında" Qanun uşaqların zərərli məzmundan qorunmasının əsaslarını müəyyən edib. Hazırkı dəyişikliklər həmin siyasətin sosial şəbəkələr sahəsində davamıdır. Qanunun 12 ay sonra qüvvəyə minməsi keçid dövründə platformaların müəyyənləşdirilməsi, texniki həllərin hazırlanması və maarifləndirmə tədbirlərinin həyata keçirilməsinə imkan yaradacaq. Beynəlxalq təcrübə də göstərir ki, uşaqların rəqəmsal təhlükəsizliyi qlobal gündəliyin əsas mövzularından biridir. Avstraliya, Fransa, Norveç, Almaniya, Türkiyə, Böyük Britaniya və bir sıra digər ölkələr bu istiqamətdə müxtəlif hüquqi mexanizmlər tətbiq edir və ya hazırlayır. Qazaxıstan və Özbəkistanda da analoji təşəbbüslər müzakirə olunur. Dünyanın müxtəlif ölkələrində bu məsələ ilə bağlı oxşar yanaşmaların formalaşması təsadüfi deyil. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan sosial media platformalarının uşaqların psixologiyasına mənfi təsirləri ilə bağlı narahatlığını ifadə edib. Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayen isə bildirib ki, əsas məsələ gənclərin sosial mediaya çıxışı deyil, sosial medianın gənclərə təsiridir. Bütövlükdə, qəbul edilən dəyişikliklər sosial şəbəkələrin qadağa olunmasına xidmət etmir, bu addımlar uşaqların rəqəmsal təhlükəsizliyini gücləndirməyə yönəlmiş preventiv tədbirdir. Məqsəd uşaqları rəqəmsal mühitdən uzaqlaşdırmaq yox, onları bu mühitdə daha təhlükəsiz və məsuliyyətli şəkildə fəaliyyətə hazırlamaqdır”, - deyə O. Mirzəyev deyib.