Terror, üsyan, qətllər, kütləvi həbslər...

Latın Amerikasında dövlətlər nə qədər güc tətbiq etsələr də, narkomafiya təsir sahələrini bölüşdürməkdə davam edir

Narkotik tacirləri Andlardan, Braziliyanın və Argentinanın Atlantik limanlarına narkotik maddələrin çatdırılmasının yeni üsullarını öyrənirlər. Aviasiya narkomarşrutlarında Boliviya və Paraqvay mühüm aralıq məntəqələrə çevriliblər və oradan hər həftə bu cür marşrutların aşkar edilməsi barədə məlumatlar daxil olur.

Kolumbiyadakı “FARC” və “ELN” qruplaşmalarının döyüşçüləri narkotiklərin xaricə çatdırılması marşrutlarını açmaq ücün Venesuela ilə sərhəddə müharibə aparırlar.

Braziliyada polis narkotik kartellərilə mübarizə aparmaq üçün yoxlanılmış taktikaya əl ataraq, hərbi bölmələri Rio-de-Janeyronun rayonlarına yeridib. Ekvadorda isə Meksika narkokartellərinin ölkəyə daxil olması ilə əlaqədar qətllərin sayı artır.

Argentina

Yanvarın 23-də Argentina polisi Paraqvaydan gəlmiş yük maşınında olan 1,8 ton marixuana müsadirə edib. Bu, Paraqvayın malın Avropaya çatdırılması üçün Atlantik limanlarına yaxın daşındığı ən mühüm aralıq narkohabına çevrilməsinin növbəti sübutudur.

Yanvarın 19-da polis əməkdaşları Buenos-Ayres əyalətinin Perqamino şəhərində 130 kiloqramdan çox kokain müsadirə ediblər. Narkotik Paraqvaydan uçan təyyarədən yerə atılıb. Polis və təhqiqatçılar bu yükün Buenos-Ayresin Baho Flores rayonundakı narkobandalar üçün göndərildiyini düşünürlər.

Braziliya

Yanvarın 19-dan etibarən Braziliya polisləri kriminal Jakarezinyu məhəlləsi də daxil olmaqla, Rio-de-Janeyro favelalarını işğal ediblər. 2021-ci ilin yayında orada polis əməliyyatı nəticəsində 28 nəfər qətlə yetirilmişdi. Lakin bu dəfə nə atışma, nə qətllər, nə də ki nümayişlər olub.

“Vahid şəhər” adlandırılan “vətəndaş hakimiyyətinin qaytarılması” əməliyyatında 1300 polis, həmçinin zirehli texnika, dronlar və helikopterlər iştirak edir. Narkomafiyanın Jakarezinyu forpostundan başqa, bu qüvvələr ultrasağçı könüllülərin idarə etdikləri Muzema favelasına da daxil olublar. Könüllülər narkomafiyaya qarşı olsa da, tez-tez eyni cinayətləri törədirlər. Əməliyyat həmçinin Bandeyra-2, Morar Karioka rayonlarına və Manginyu favelasına yayılıb. Ştatın qubernatoru Klaudiu Kastru bildirib ki, onun hökuməti bir neçə ay favelalarda sosial dəyişikliklər proqramı işləyib hazırlayıbdı. Və polislərin daxil edilməsi belə dəyişikliklərin başlanğıcıdır.

Güc strukturlarının bu rayonlardan nə vaxt çıxarılacağı bilinmir. Lakin məlumdur ki, artıq yanvarın 20-də polis qüvvələrinin sayı 1300-dən 350-yə endirilib.

Boliviya

Boliviyanın narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizə üzrə xüsusi təyinatlıları (Felcn) Abel - İturralde əyalətində aşkar edilmiş üç gizli uçuş-enmə zolağını məhv ediblər. “Cessna” təyyarələrinin enməsi üçün infrastrukturdan Peru - Boliviya - Braziliya marşrutu üzrə narkotik maddələrin daşınmasında istifadə edilib.

Qvatemala

Bu günlərdə Qvatemalanın təhlükəsizlik qüvvələri narkotik alverçisi  Vilfido Adan Errera Vilyatoronu tutub. ABŞ-da onun ekstradisiyasını tələb edirlər. Vilyatoronun həbsi Meksika ilə sərhəddə yerləşən Ueuetenanqo Departamentində baş verib.

Qvatemala Konqresinin keçmiş vitse-prezidenti deputat Sofiya Ernandes qardaşı Henri Ernandes Errerarın Uetenanqoda  yanvarın 16-da baş verən qətlini araşdırmağı xahiş edib. Ernandeslər ailəsi narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsi ilə məşğul olan qurumlarla əlaqədə ittiham olunur. Deputat “Milli dəyişikliklər İttifaqı” Partiyasından (UCN) Konqresə seçilib. Partiyanın təsisçisi və prezidentliyə sabiq namizəd Mario Estrada hazırda “çirkli pulların yuyulmasına görə” ABŞ həbsxanasında cəza çəkir.

Honduras

Yanvarın 20-də Olançito şəhərində narkotik alverçisi İlvis Ömər Errera öz evində qətlə yetirilib. Onunla birlikdə əlaltısı Xorxe Kastilyo öldürülüb. Cinayətin səbəbləri və sifarişçiləri naməlum qalıb.

Elə həmin gün Olançoda polis təqibindən sonra narkotik alverçiləri narkotiklə dolu avtomobili yolda atıblar. Honduras polisi müsadirə edilmiş yükün həcmini açıqlamır.

Kolumbiya

İspaniyada “Los Paçenka”narkoqruplaşmasının başçısı, “Pinokkio” ləqəbli Fredi Kastilyo Karrilyo həbs edilib. Karrilyo narkotik ticarətində, çoxsaylı qətl cinayətlərində, o cümlədən ictimai liderlərin ölümündə, pul qoparmaqda və digər cinayətlərdə ittiham olunur.

“Kolumbiyanın İnqilabi Silahlı Qüvvələri” nin (FARC) keçmiş döyüşçüsü Manuel Bolivar yanvarın 21-də özünün Boqotadakı restoranında bomba aşkar edib. Bundan bir gün əvvəl “Tarixi pakt” (HP) sol-mərkəzçi seçki koalisiyasının nümayəndələri restoranda toplaşıblar. Hal-hazırda Kolumbiya prezidentliyinə ən şanslı namizəd Qustavo Petro HP-nin nümayəndəsi kimi öz kampaniyasını aparır.

Bu arada Saravena şəhərində minalanmış avtomobil partladılıb. Nəticədə bir nəfər həlak olub, daha beş nəfər yaralanıb. Partlayışa görə məsuliyyəti FARC radikallarının “28-ci cəbhəsi” öz üzərinə götürüb. Cəbhəçilər rəqabət apardıqları “Milli azadlıq ordusu” (ELN) silahlı qruplaşmasına amansız müharibə elan ediblər.

Hökumət və yerli media hesab edirlər ki, söhbət Kolumbiyanın Şimali Santander və Arauka departamentlərində, habelə Venesuelanın Apure və Taçira ştatlarında narkotik bazarının qəti bir şəkildə yenidən bölüşdürülməsindən gedir. Yanvarın 23-də birgə əməliyyat zamanı polis və ordu Sardinatda (Şimali Santander) 2,5 ton kokain müsadirə ediblər. Bütün mallar ELN-ə məxsus olan narkotik laboratoriyasında qablaşdırılıb. Həmin gün Narinyo departamentinin Los-Andes-Sotomayor şəhərində polis ELN-in üç döyüşçüsünü saxlayıb. Onlarda odlu silah və 15 kq kokain olub. Silviyada (Kauka) isə polis daha üç nəfəri saxlayıb. Saxlanılanlar narkotik ticarəti, qəsbkarlıq, qətllər və döyülmələrlə bağlı mühakimə olunacaq.

Meksika

2018-2021-ci illərdə Andres Manuel Lopes Obrador hökuməti “El Mayyo” ləqəbli narkotik alverçisi, Sinaloa kartelinin üzvü İsmael Sambado Qarsiya ilə əlaqəli “Estancia Infantil Nino Feliz SC” firmasına milyon dollardan artıq vəsait ödəyib. Hazırkı prezidentdən başqa onun sələfləri Vicente Foks, Enriko Penya Nyeto və Felipe Kalderon bu şirkətin hesablarına 2,5 milyon dollar köçürüblər. Ödənişlər Meksika sosial təminat İnstitutu (IMSS) vasitəsilə həyata keçirilib və Sinaloa əyalətində uşaqların müalicəsi üçün nəzərdə tutulub.

Ötən həftə Monterrey şəhərində Meksikanın güc strukturları əməkdaşları Nuevo-Leon  ştatındakı Sinaloa kartelinin rəhbəri - “Komandante Kano” ləqəbli Alan Hervey Xuares Kastilyonu həbs ediblər. Əvvəlcə onu tanımayıblar, çünki zahiri görünüşünü çox dəyişib. Kartelin döyüşçüləri öz başçılarını azad etməyə çalışıblar. Apodaka qəsəbəsində atışmada iki quldur həlak olub, daha üç nəfər saxlanılıb.

Bundan sonra Meksika polisi və ordusu Xalisko ştatının Puerto-Valyarta liman şəhərində birgə xüsusi əməliyyat keçirib. Nəticədə “Xaliskonun yeni nəsli”(CJNG) kartelinin “Don Karlos” ləqəbli  silah tədarükçüsü həbs olunub.

Buna cavab olaraq, CJNG  Ohuelos, Enkarnasyon-de-Dias və Teokaltiçe şəhərlərinin polislərinə təhdidli mesajlar göndərib. Həmin rayonlarda CJNG və Sinaloa kartelləri arasında mübarizə gedir. “Xaliskonun yeni nəsli” polis məmurlarını Sinaloa kartelinə işləməkdə günahlandırıb və onları ölümlə hədələyib.

Bu arada Moreliyada (Miçoakan ştatı) Meksika Hərbi Donanmasının leytenantının öldürülməsində iştirak edən dörd nəfər həbs olunub. Müstəntiqlər hesab edirlər ki, onların hamısı Miçoakanda fəaliyyət göstərən “Templarios” kartelinin üzvləridir.

Uzun müddət hesab olunurdu ki, kartel kəndli özünümüdafiə dəstələri tərəfindən məhv edilib. Lakin son iki ildə həmin qruplaşmanın bərpası haqqında məlumatlar gəlməyə başlayıb. Bu arada Miçoakan ştatında CJGN karteli bütün qeyri-leqal fəaliyyəti tədricən öz nəzarətinə alır.

Paraqvay

Paraqvay polisi Amambay Departamentində braziliyalı narkotik alverçisi, “Pika-Pau” ləqəbli Marsio Vinisius da Payşao Vieyranı həbs edib. O, Minas-Jerays ştatında “Birinci paytaxt komandası” (PCC) narkokartelinin rəhbəri olub. Onunla birlikdə PCC-nin daha iki döyüşçüsü ələ keçib.

Həbs olunanlar yalnız narkotik maddələr alveri və qəsbkarlıq ilə məşğul olmurdu. “Pik-Paunun” əlindəki döymələr onun polisləri öldürdüyünü təsdiq edib.

Bu, Paraqvayda braziliyalı narkotik alverçilərinin həbs edildiyi ilk hal deyil. Polis qeyd edir ki, ölkə çoxdan Braziliyaya narkotik maddələrin daşındığı məntəqəyə çevrilib. 2021-ci ilin noyabr ayında PCC-dən olan braziliyalı həmkarları üçün narkotik maddələr tədarük edən paraqvaylı beş narkotacir də həbs edilib.

Rizvan HİLALOĞLU,

“Azərbaycan”