Müasirləşən qədim Bakı

Paytaxtdakı yararsız köhnə binaları müasir tikililər əvəz edir

Ötən əsrin ikinci yarısında Ümummilli Lider Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasəti nəticəsində Azərbaycanda memarlıq və şəhərsalma dövlət siyasətinin mühüm istiqamətinə çevrilmişdir. Tarixi irsin qorunması və milli memarlıq elementlərinin Bakının müasir tikililərində tətbiqi prioritet istiqamət almışdır. Bu siyasət son 20 ildə Prezident  İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir.

Yeniləşən və müasirləşən Bakıda və onun ətraf qəsəbələrində günün tələbələrinə uyğun yeni yaşayış binaları tikilir, yollar çəkilir, infrastruktur yaradılır. Bu yerdə paytaxtın qədimliyi ilə müasirliyini özündə ehtiva edən, Xəzərin mirvari boyunbağısı adlandırılan Bakı bulvarını qeyd etməmək mümkünsüzdür. 116 ilə yaxın yaşı olan, təxminən 12 il əvvələdək 3,5 hektarlıq ərazini əhatə edən Sahil bağı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin təşəbbüsü və sərəncamı əsasında genişləndirilərək 16 hektara çatdırılıb. Sahil bağından üzü funikulyora, Şəhidlər xiyabanına, "Alov qüllələri"nə və filormoniyaya tərəf yolu düşənlər möhtəşəmliyə heyran qalmaya bilmirlər. Paytaxtın "Beşmərtəbə", "Kömürçü meydanı", "Sovetski", Təzə Pir məscidi kimi tanınan qədim yaşayış əraziləri başdan-başa yenilənib, müasirləşib. Bakı Dəmir Yolu Vağzalı, bir tərəfi Puşkin küçəsi, Səməd Vurğun bağından Xəzərin sahilinəcən, bir tərəfi də metronun "28 May" stansiyasından üzü Heydər Əliyev Sarayına, "Beşmərtəbə"yə və yeni yaradılan Mərkəzi Parka kimi olan yeniliklər, Şərq-Qərb ornamentlərini özündə birləşdirən bir-birindən yaraşıqlı yüksəkmərtəbəli binalar, istirahət yerləri və yaşıllıqlar göz oxşayır. Müasir  yenilənmə zamanı klassik binalar - yerli memarlıq abidəsi hesab edilən mülklərdə bərpa və yenidənqurma işləri aparılıb. 

Bakıda keçiriləcək Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) ilə əlaqədar yol infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi məqsədilə paytaxtda 42 ünvanda yüksəkkeyfiyyətli təmir-bərpa işləri aparılıb. Hazırda bu proses bir neçə ünvanda davam edir. 

Bakının gözəlliklərini və bu gözəllikləri yaradanları xoş məramla xatırlayaraq bir anlığa ayaq saxlayıb ətrafı seyr edəndə çoxlarının ürəyindən bu hisslər keçir: Bakı bəlkə də ömrünün ən bəxtəvər günlərini yaşayır. Bu ərazilər tamamilə dəyişib, vaxtilə Bakıda dünyaya göz açıb, boya-başa çatmış, indi yaxın-uzaq ölkələrdə yaşayanların, təhsil alanların, işləyənlərin, habelə şəhərimizdə turist qismində qonaq olanların rəy sorğularından məlum olur ki, milliliyi özündə yaşadan arxitektura quruluşuna malik yüksəkmərtəbəli binalar, abadlıq və yenidənqurma işləri onlarda xoş ovqat yaradır.

Amma bu yöndə işlər hələ bitməyib. Hazırda fiziki və mənəvi cəhətdən köhnələn çoxmərtəbəli yaşayış binalarının sökülərək yeniləri ilə əvəzlənməsi davam edir. Nazirlər Kabinetinin 30 dekabr 2024-cü il tarixdə təsdiqlədiyi "Bakı şəhərinin 2040-cı ilədək inkişafına dair Baş planı"nda köhnə binaların sökülərək yerində yenilərinin tikilməsi qarşıya əsas vəzifələrdən biri kimi qoyulub.

Heç kimə sirr deyil ki, bu gün Bakıda və ölkəmizin digər iri şəhərlərində sovet dövründə tikilən yüzlərlə çoxmərtəbəli bina artıq istismar müddətini başa vurub, təhlükəsizlik standartlarına uyğun gəlmir. Bu binalar həm inşaat texnologiyası, həm də mühəndis-kommunikasiya infrastruktu cəhətdən müasir tələblərdən geri qalır. Mütəxəssislərin fikrincə, hazırda həmin binalarda çoxsaylı problemlər üst-üstə yığılıb - beton və armaturlar korroziyaya uğrayıb, daşıyıcı konstruksiyalar zəifləyib, fasadlar təhlükəsizliyini itirib, su və kanalizasiya xətləri köhnəlib, liftlər yararsız hala düşüb, damların çoxunda sızmanın qarşısını almaq çətinləşib. Məhz buna görə dövlət tərəfindən daha aydın, hüquqi cəhətdən daha mükəmməl zəmin yaradılır ki, insanlar bu problemlərin ağır fəsadlarını yaşamasınlar. İstismar müddətini başa vuran çoxmərtəbəli binaların sökülməsi ilə paytaxtın mühəndis-kommunikasiya şəbəkəsinin yüklənməsi azalır, təhlükəsizlik riski minimuma enir, arxitekturası modernləşir, estetik görünüşü yaxşılaşır, nəqliyyat və dayanacaq məsələləri tənzimlənir. Yeni, daha geniş və rahat mənzillə təminat məqsədilə sakinlərin təhlükəsiz yaşayış mühiti formalaşır. Bu isə birbaşa sosial rifahın yüksəlməsidir. 

Rəhman SALMANLI, 

İlham BABAYEV (foto),

"Azərbaycan"