Azərbaycan Cərrahiyyə, Qastroenterologiya və Onkologiya Cəmiyyəti tərəfindən həyata keçirilən “Azərbaycanda mədə xərçəngi ilə bağlı erkən diaqnostikanın təşviqi” layihəsi çərçivəsində Bakıda maarifləndirmə aksiyası təşkil olunub.
Azərbaycan Respublikası Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə keçirilən aksiyanın əsas məqsədi əhali arasında mədə xərçəngi və onun erkən diaqnostikasının əhəmiyyəti barədə məlumatlılığı artırmaq, xəstəliklə bağlı maarifləndirməni gücləndirmək və onkoloji xəstəliklərlə mübarizəyə ictimai dəstək göstərməkdir.
Bakı metropoliteninin “Koroğlu” stansiyasında təşkil olunan aksiyanın ilk günü ekspert onkoloqlar və layihənin icraçı komandası vətəndaşlara mədə xərçənginin erkən aşkarlanmasının həyati əhəmiyyəti barədə ətraflı məlumat verib, onları xəstəliyin risk amilləri və diqqət yetirilməli əlamətləri ilə tanış ediblər. Həmçinin ekspertlər vətəndaşları maraqlandıran sualları cavablandırıb, maarifləndirici bukletlər paylanılıb. Vətəndaşlar maarifləndirici təşəbbüsə görə təşkilatçılara minnətdarlıqlarını ifadə ediblər.
Layihə çərçivəsində hazırlanan məlumatlandırıcı materialların Cəmiyyətin rəsmi veb-saytı və sosial media resursları vasitəsilə müxtəlif dillərdə ictimaiyyət üçün əlçatanlığı da təmin edilib. Bu yanaşma maarifləndirmə mesajlarının daha geniş auditoriyaya çatdırılmasına və erkən diaqnostikanın əhəmiyyətinin cəmiyyətdə təşviqinə xidmət edir.
Layihənin əsas hədəflərindən biri mədə xərçəngindən ölüm hallarının azaldılmasına töhfə vermək, xəstəliyin erkən aşkarlanmasının vacibliyi barədə ictimai fərqindəliyi artırmaq və dövlətin səhiyyə siyasəti, eləcə də onkoloji xəstəliklərlə mübarizə strategiyasının həyata keçirilməsinə dəstək göstərməkdir.
Qeyd edək ki, mədə xərçəngi mədənin daxili səthini örtən vəzili hüceyrələrdən inkişaf edən bədxassəli şişdir. Mədə xərçəngi hallarının təxminən 95 faizini təşkil edən bu növ xəstəlik dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da geniş yayılmış onkoloji problemlərdən biridir.
Qlobal Xərçəng Rəsədxanasının (Global Cancer Observatory) təqdim etdiyi statistik məlumatlara əsasən, Azərbaycan mədə xərçənginin yayılma səviyyəsinin yüksək olduğu coğrafi bölgədə yerləşir. Həmin məlumatlarda mədə xərçəngi ölkəmizdə rastgəlmə tezliyinə görə üçüncü, xərçənglə əlaqəli ölüm hallarına görə isə ikinci yerdə göstərilir.
Xəstəliyin yaranma riskini artıran amillər arasında Helicobacter pylori infeksiyası, siqaret və digər tütün məhsullarından istifadə, duzlu və hisə verilmiş qidaların həddindən artıq qəbulu, ailə üzvlərində mədə xərçənginin olması, uzunmüddətli mədə xəstəlikləri və digər səbəblər yer alır.
Xəstəliyin erkən mərhələlərdə çox vaxt nəzərəçarpan əlamətlər verməməsi onun vaxtında aşkarlanmasını çətinləşdirə bilər. Qarının yuxarı hissəsində davamlı ağrı və diskomfort, iştahanın azalması, səbəbsiz çəki itkisi, tez toxluq hissi, şişkinlik, ürəkbulanma, qusma, davamlı həzm problemləri, ümumi halsızlıq, yorğunluq, nəcisdə qan və ya qara rəngli nəcis diqqət yetirilməli əlamətlərdəndir.
Mədə xərçənginin müalicə yanaşması şişin yerləşdiyi nahiyə, xəstəliyin mərhələsi və molekulyar xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilir. Xüsusilə xəstəliyin metastatik mərhələsində biomarkerlərin nəticələri müalicə seçiminə birbaşa təsir göstərə bilər.
Mütəxəssislərə vaxtında müraciət etmək, uzun müddət davam edən mədə narahatlıqlarını diqqətdən kənarda qoymamaq və həkim tövsiyə etdikdə endoskopik müayinədən keçmək xəstəliyin erkən aşkarlanması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Sağlam və balanslı qidalanma, tütün məhsullarından uzaq durmaq, mədə xəstəliklərini vaxtında müalicə etdirmək və risk qrupunda olan şəxslərin profilaktik müayinələrə diqqət yetirməsi də vacibdir.
Mədə xərçəngi ilə mübarizədə maarifləndirmə və erkən diaqnostika əhalinin sağlamlığının qorunması baxımından mühüm rol oynayır. Layihə çərçivəsində keçirilən aksiya da cəmiyyətdə bu istiqamətdə məlumatlılığın artırılmasına və insanların sağlamlıqlarına daha məsuliyyətlə yanaşmasına töhfə verməyi hədəfləyir.
“Azərbaycan”
