İran müharibəsi qlobal şirkətlərə 25 milyard dollara başa gəlib

ABŞ və İsrailin İranla müharibəsi artıq dünya üzrə şirkətlərə azı 25 milyard dollara başa gəlib və bu xərc artmaqda davam edir. Müqayisə üçün qeyd olunur ki, ötən ilin oktyabr ayına qədər yüzlərlə şirkət ABŞ Prezidenti Donald Trampın 2025-ci ildə tətbiq etdiyi tariflər səbəbindən 35 milyard dollardan çox itkiyə məruz qalmışdı.

AZƏRTAC xəbər verir ki, ABŞ, Avropa və Asiyada fond birjalarında qeydiyyatdan keçmiş şirkətlərin korporativ sənədlərinə əsaslanan “Reuters”in təhlili münaqişənin təsirinin ayıq-sayıq mənzərəsini təqdim edir. Müəssisələr İranın Hörmüz boğazına nəzarət etməsi səbəbindən enerji qiymətlərinin artması, təchizat zəncirlərinin qırılması və ticarət yollarının pozulması ilə mübarizə aparırlar.

Təhlilə görə, azı 279 şirkət qiymət artımları və istehsalın azaldılması da daxil olmaqla maliyyə təsirini azaltmaq üçün tədbirlərin səbəbi kimi bu müharibəni göstərib. Digərləri dividendlər və ya səhmlərin geri alınmasını dayandırıb, işçiləri ödənişsiz məzuniyyətə göndərib, yanacaq əlavə haqları tətbiq edib və ya təcili dövlət yardımı istəyib.

Bu şoklar COVID-19 pandemiyası və Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başlamasından sonra bizneslər üçün bir sıra çaşdırıcı qlobal hadisələrin sonuncusudur. Belə ki, münaqişənin qızışması ehtimalı ilin qalan hissəsi üçün gözləntiləri azaldır. Eyni zamanda, müharibəyə son qoymaq üçün razılığa gəlinəcəyinə dair heç bir əminlik yoxdur.

“Sənayedə bu səviyyədə geriləmə qlobal maliyyə böhranı zamanı gördüklərimizə bənzəyir və hətta digər tənəzzüllərdən daha böyükdür”, - deyə artım proqnozlarını aşağı salan və dividendləri dayandıran “Whirlpool” şirkətinin baş direktoru Mark Bitzer bildirib.

Analitiklər bildirirlər ki, artım yavaşladıqca, qiymət gücü zəifləyəcək və sabit xərcləri ödəmək çətinləşəcək ki, bu da ikinci rübdə və sonrakı dövrlərdə gəlirliliyi təhdid edəcək. Davamlı qiymət artımları inflyasiyanı artıracaq və onsuz da kövrək olan istehlakçı inamına mənfi təsir göstərəcək.

“İstehlakçılar malları dəyişdirməkdən getdikcə daha çox çəkinir, təmirə üstünlük verirlər”, - deyə Bitzer qeyd edib.

İranın Hörmüz boğazını blokadaya salması neft qiymətlərini müharibədən əvvəlkindən 50 faizdən çox yüksək olan 100 dollardan yuxarı səviyyəyə qaldırıb.

Bağlanma nəqliyyat xərclərini artırıb, xammal tədarükünü azaldıb və malların axını üçün vacib olan ticarət yollarını pozub. Blokada gübrə, helium, alüminium, polietilen və digər əsas komponentlərin tədarükünə də təsir edib.

Aviaşirkətlər müharibə ilə bağlı ölçülən xərclərin ən böyük payına malikdir və bu göstərici təxminən 15 milyard dollar təşkil edir, reaktiv yanacaq qiymətləri isə təqribən ikiqat artıb.

Sənaye, kimya və xammal sektorlarında təxminən 40 şirkət Yaxın Şərqdən neft-kimya tədarükündən asılı olduqları üçün qiymətləri qaldırmaq planlarını açıqlayıb.