Sankt-Peterburq şəhərində
Dövlət Ermitajı Muzeyində 2020-ci il fevralın 20-21-də Rusiya Federasiyası
Prezidenti yanında Heraldika Şurasının və Dövlət Ermitajının "Heraldika: Tədqiqat
və təcrübə” adlı beynəlxalq elmi konfrans keçirilmişdir. Konfransda Beynəlxalq
Muzeylər Şurasının (İCOM) tərkibində İCOMAM (Hərbi tədqiqatlaryönümlü) Beynəlxalq
Komitəsi İdarə Heyətinin üzvü, "QƏSR” Mədəni İrsi və Tarixi Abidələri Qoruyaq
İB sədrinin birinci müavini, idarə heyətinin üzvü, tarix üzrə fəlsəfə doktoru,
bayraqşunaslıq və heraldika mütəxəssisi Pərvin Gözəlov "Rusiya İmperiyasının tərkibində
Azərbaycan şəhərlərinin mahal və quberniyalarının gerbləri” adlı elmi məruzə ilə
çıxış etmişdir. Tədbirə heraldika sahəsinin və dövlət rəmzləri üzrə nüfuzlu alimlər və mütəxəssislər də qatılmışdılar.
Tarixçi-alim Pərvin Gözəlov
məruzəsində XIX əsrin əvvəllərində Cənubi Qafqazda Rusiya, İran və Türkiyə kimi
dövlətlərin maraqları barədə məlumat vermişdir. Ərazi uğrunda gedən döyüşlər
bütöv XIX əsr dövrünü əhatə edərək ərazilərin tarixi siyasi coğrafiyasında kəskin
dəyişikliklərə səbəb olmuşdur.
Rusiya imperiyasının tərkibinə
müqavilə əsasında daxil olan bəzi Azərbaycan xanlıqları - Qarabağ, Şəki, Şamaxı,
Lənkəran bir müddət idarəetmə sistemini qorudular. Tədricən xanlıqlar əyalətlərə
çevrilərək Bakı (1808), Quba (1810), Şəki (1819), Şirvan (1820), Qarabağ
(1822), Talış (1826) və iki rayon – Yelizavetpol (1804) və Car Balakən
adlandırıldı. Vilayətlər xanlıqların dövründə olduğu kimi, mahallara bölünmüş və
naiblər tərəfindən idarə edilirdilər. Rusiya-İran müharibəsinin sonunda 12
oktyabr 1813-cü ildə Gülüstan kəndində barışıq müqaviləsi bağlanmışdır.
Türkmənçay müqaviləsinə əsasən
(10 fevral 1828-ci il) İrəvan və Naxçıvan xanlıqları Rusiya imperiyasının tərkibinə
daxil edildi. XIX əsrin 30-cu illərinin sonlarında Gülüstan sülh müqaviləsinə əsasən,
Rusiyaya imperiyasının tərkibinə daxil edilmiş torpaqların inzibati-ərazi bölgüsü
başa çatdı. Keçmiş Azərbaycan xanlıqlarının hər birinin öz gerbi olan iki bölgənin
– "Xəzər” və "Gürcüstan-İmeretinin” bir hissəsinə çevrildilər. Beləliklə, 26
may 1843-cü ildə I Nikolay tərəfindən "Xəzər” vilayətinin gerbi, 5 iyul 1878-ci
ildə II Aleksandr tərəfindən "Bakı” quberniyasının gerbi, İrəvan quberniyasının
gerbi və "Yelizavetpol (Gəncə)” quberniyasının gerbləri təsdiq edilmişdir. II
Aleksandrın fərmanına əsasən, Bakı şəhərinin birinci gerbi 21 may 1878-ci ildə
və ikinci qerbi isə 16 mart 1883-cü ildə təsdiq olunmuşdur. Dərbənd, İrəvan, Gümrü
(Aleksandropol), Quba, Lənkaran, Naxçıvan, Şəki (mahalı), Şuşa, Zaqatala şəhərlərinin
gerbləri I Nikolay tərəfindən 21 may 1843-cü ildə təsdiq edilmişdir.
1917-ci ildə Rusiya imperiyasının süqutu
zamanı Cənubi Qafqazda beş əyalət mövcud idi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
yarandıqdan sonra ölkə ərazisində iki vilayət mövcud idi – Bakı və Yelizavetpol
və Zaqatala rayonu, 1919-cu ilin yanvarında Qarabağ general qubernatorluğu
yaradıldı. Buraya Şuşa, Cavanşir, Zəngəzur və Cəbrayıl rayonları daxil idi.
Sovet hakimiyyəti qurulandan sonra Azərbaycanın qərb torpaqları Cənubi Qafqaz ərazisində
yaradılmış Ermənistan Respublikasının tərkibinə daxil edildi.
Məruzə zamanı fotoslaydlar
nümayiş etdirilmiş və iştirakçıları maraqlandıran suallar cavablandırılmışdır.
