Dünən paytaxtımızda "Bakı İqlim Həftəsi 2026" ("BCAW 2026") öz işinə başlayıb. Bu, iqlim dəyişmələri ilə mübarizə, enerji keçidi, bərpaolunan enerji, davamlı inkişaf və iqlim fəaliyyətinin sürətləndirilməsi məsələləri ətrafında müzakirələr üçün beynəlxalq platforma kimi nəzərdə tutulan bir tədbirdir.
"Bakı İqlim Həftəsi 2026" iki il əvvəl Azərbaycanın evsahibliyi etdiyi COP29-un yadigarıdır. Belə ki, bu tədbir ilk dəfə o zaman "BCAW 2024" adı ilə keçirilib. "Bakı İqlim Həftəsi 2024" COP29 ərəfəsində həmin mühüm sammitə hazırlıq məqsədilə təşkil olunmuşdu. İkinci dəfə isə bu tədbir keçən il sentyabrın 29-dan oktyabrın 3-dək keçirilib və COP30-a gedən yolda Azərbaycanın iqlim öhdəliklərini möhkəmləndirib.
Qeyd edək ki, "Bakı İqlim Həftəsi" yalnız rəsmi şəxslərin deyil, cəmiyyətin bütün təbəqələrinin iqlim prosesinə cəlb edildiyi çoxyönlü bir forumdur. Tədbir bir sıra istiqamətləri əhatə edir və bu da onun əsas mahiyyətini açır. Əvvəla, bu tədbir qlobal dialoq və əməkdaşlıq məkanına çevrilib. Yəni müxtəlif ölkələrin dövlət rəsmilərini, beynəlxalq təşkilatları, biznes liderlərini, investorları, alimləri, vətəndaş cəmiyyətini və gəncləri bir araya gətirir. Yəni bu, bir icra forumudur, iqlim sammitlərində (məsələn, COP29-da) qəbul edilmiş qərarların və Paris Sazişinin maddələrinin kağız üzərindən real həyata necə keçiriləcəyini müzakirə edir.
Tədbir eləcə də əsas mövzuları ilə seçilir. Sessiyalarda, adətən, enerji keçidi, metan emissiyalarının azaldılması, bərpaolunan enerji sertifikatları, iqlim maliyyələşdirilməsi, karbon bazarları və innovativ "yaşıl texnologiya"lar diqqət mərkəzində olur. Həftə inklüzivliyi və keçirdiyi tədbirlərlə də yaddaqalan olur. Belə ki, həftə çərçivəsində təkcə elmi və siyasi panellər deyil, həm də iqlim mövzusunda sərgilər, şəhər turları, incəsənət və mədəniyyət layihələri də reallaşdırılır.
Budəfəki tədbirin məkanı Bakı Konqres Mərkəzidir. Burada təqribən 2500-dək nümayəndə - dövlət və hökumət rəsmiləri, beynəlxalq təşkilatlar, biznes liderləri, investorlar və gənclər bir araya gəliblər. Onların əsas məqsədi iqlim öhdəliklərinin kağız üzərində qalmayaraq praktiki icrasına nail olmaq, "yaşıl enerji" keçidini sürətləndirmək və gələcək COP konfransları (COP31) ərəfəsində beynəlxalq əməkdaşlığı gücləndirməkdir.
Açılış mərasimini giriş sözü ilə açan Milli Məclisin deputatı, COP29 Təşkilat Komitəsinin üzvü, BCAW layihə rəhbəri Nigar Arpadarai bildirib ki, növbəti günlər ərzində mühüm müzakirələr aparılacaq: "Şəhərlərimizin gələcəyi ilə bağlı bir çox istiqamətdə müzakirələr təşkil olunacaq. Budəfəki iqlim danışıqlarını tarixi edən odur ki, ilk dəfə BMT mandatlı tədbirlərlə paralel keçiriləcək. Biz "yaşıl enerji" keçidini necə sürətləndirə biləcəyimizi, innovasiyaların və regional əməkdaşlığın bu prosesdə rolunu müzakirə edəcəyik. Ən əsası isə biz yalnız öhdəliklərə deyil, onların həyata keçirilməsinə diqqət yetirəcəyik. Biz davamlılıq məsələsini hətta incəsənət və idman kimi sahələrə də gətirəcəyik. Çünki iqlim fəaliyyəti yalnız bir sahəyə və ya bir sektora aid deyil-iqlim fəaliyyəti hamımıza aiddir".
"Bakı İqlim Fəaliyyəti Həftəsi 2026"nın açılış mərasimində çıxış edən xarici işlər nazirinin müavini, COP29-un Baş danışıqçısı Yalçın Rəfiyev də bu məsələlərə toxunub. Bildirib ki, bu istiqamət Türkiyənin Antalya şəhərində keçiriləcək COP31 üçün əsas prioritetlərdən biri olmalıdır: "İstiqamət aydındır: iqlim prosesi getdikcə öhdəliklərin müzakirəsindən onların reallaşmasına keçməlidir".
Y.Rəfiyevin sözlərinə görə, yeni nəsil Milli Səviyyədə Müəyyən Edilmiş Töhfələr (NDC) artıq yalnız ambisiyaları ifadə edən sənədlər olmamalıdır. Onlar milli hədəfləri konkret siyasət, texnologiya, infrastruktur və maliyyə ilə əlaqələndirən investisiya və icra planlarına çevrilməlidir: "Antalyada sual yalnız bu olmamalıdır ki, NDC-lərimiz nə dərəcədə ambisiyalıdır. Həm də sual belə olmalıdır ki, onları həyata keçirmək üçün nə lazımdır. Hansı investisiyalar, hansı texnologiyalar, hansı tərəfdaşlıqlar və ən əsası, maliyyə haradan gələcək?"
Tədbirdə enerji keçidi, sənayenin karbonsuzlaşdırılması və iqlim maliyyələşməsinin mənbələri müzakirə olunmaqdadır. Bu mövzulara emissiyaların azaldılması (karbon izlərinin və istixana qazı tullantılarının azaldılması yolları) aiddir.
Bərpaolunan enerji sahəsində diqqətdə olan günəş, külək və digər təmiz enerji mənbələrinin inkişafı və investisiyalardır. Əlbəttə, sektorlar üzrə dayanıqlılıq, məsələn, kənd təsərrüfatı, su ehtiyatları, nəqliyyat və "ağıllı şəhər"lər də diqqət mərkəzində dayanır. "Yaşıl iqtisadiyyat", o cümlədən dairəvi iqtisadiyyat, "sıfır tullantı" yanaşması və ədalətli keçid həmçinin günümüzün mövzusudur.
Qeyd edildiyi kimi, beynəlxalq əməkdaşlıq - hökumətlər və özəl sektor arasında tərəfdaşlıqlar, COP31 ərəfəsində iqlim fəaliyyəti də "Bakı İqlim Fəaliyyəti Həftəsi 2026"nın işindən qırmızı xətlə keçir.
Bir sözlə, "Bakı İqlim Həftəsi" bünövrəsinin qoyulduğu COP29-dan qalan tarixi mirası davam etdirir. Ölkəmiz bir daha qlobal "yaşıl iqtisadiyyat" və iqlim siyasətinin mühüm mərkəzlərindən biri kimi təsdiqlənir.
Flora SADIQLI,
"Azərbaycan"
