Qış mövsümündə hava temperaturunun kəskin dəyişməsi, günəşli saatların azalması və insanların daha çox qapalı məkanlarda vaxt keçirməsi kəskin respirator virus infeksiyalarının yayılması üçün əlverişli şərait yaradır. Bu dövrdə qrip və digər mövsümi virus xəstəlikləri hər il olduğu kimi yenidən gündəmə gəlir.
Son zamanlar isə kəskin respirator virus infeksiyalarına, xüsusilə də qripə yoluxan şəxslər xəstəliyin daha uzunmüddətli və ağır keçdiyini bildirirlər. Bir çoxları qeyd edir ki, aradan həftələr keçməsinə baxmayaraq, öskürək tam kəsilmir, halsızlıq və tez yorulma halları isə davam edir. Sosial şəbəkələrdə və qeyri-rəsmi mənbələrdə yayılan əsassız məlumatlar isə vəziyyətin olduğundan daha ciddi kimi təqdim edilməsinə səbəb olur.
Dekabr-fevral ayları fəsli qripin pik dövrü hesab olunur
Səhiyyə Nazirliyi Respublika Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzinin məlumatına görə, hazırda mövsümi kəskin respirator virus infeksiyalarının yayılması müşahidə olunur ki, bu da payız-qış dövrü üçün xarakterik haldır.
Mərkəzdən bildirilib ki, ölkəmizdə infeksion xəstəliklər üzrə epidemioloji vəziyyət stabildir və müvafiq qurumlar tərəfindən daim nəzarətdə saxlanılır. Əhali üçün əlavə narahatlıq doğuran vəziyyət mövcud deyil.
Mövzu ilə bağlı qəzetimizə açıqlama verən Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssis-eksperti, infeksionist Təyyar Eyvazovun sözlərinə görə, qrip və kəskin respirator virus infeksiyaları üçün epidemioloji fəsillilik xarakterikdir: "Hər il payız və qış aylarında qrip də daxil olmaqla bu tip infeksiyalara yoluxma hallarında təbii artım müşahidə edilir. Dekabr-fevral ayları fəsli qripin pik dövrü hesab olunur. Bu infeksiyaların yayılmasını nisbətən azaltmaq məqsədilə artıq sentyabr ayından başlayaraq zəruri profilaktik tədbirlər görülür. Bu tədbirlər spesifik və qeyri-spesifik olmaqla iki əsas istiqamətdə aparılır".
İnfeksionist bildirib ki, qrip infeksiyası digər respirator viruslarla müqayisədə bəzi hallarda, xüsusən risk qruplarına daxil olan şəxslərdə daha ağır gedişə və fəsadlara səbəb ola bilər: "Məhz buna görə qripə qarşı peyvəndləmə işlərinə onun geniş yayılması başlamazdan əvvəl start verilir. Sentyabr ayından etibarən Səhiyyə Nazirliyinin dəstəyi ilə ölkəyə gətirilmiş Avropa istehsalı olan yüksək effektiv və təhlükəsiz qrip peyvəndləri ambulator-poliklinik yardım göstərən tibb müəssisələrində əhaliyə ödənişsiz, müraciət əsasında tətbiq olunur. Paralel olaraq, əhalinin, ilk növbədə risk qruplarının peyvəndləmə prosesində könüllü və aktiv iştirakını təmin etmək məqsədilə bütün vasitələrdən, o cümlədən mediadan istifadə olunmaqla geniş maarifləndirmə işləri aparılır".
Peyvənd olunmuş şəxsin xəstəliyi əksər hallarda əlamətsiz və ya yüngül formada keçirdiyini bildirən Təyyar Eyvazov, xüsusilə həssas qruplarda infeksiyanın gedişinin daha mülayim olduğunu qeyd edib. Qripə qarşı peyvəndləmənin əsas məqsədi və hədəfi məhz risk qrupuna daxil olan şəxslərin qorunmasıdır ki, onlar yoluxaraq səhiyyə sisteminə əlavə yük yaratmasınlar. Bu yanaşma beynəlxalq təcrübəyə əsaslanır və inkişaf etmiş ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da tətbiq edilir. Qrip vaksini vurulduqdan sonra virusa qarşı immunitetin formalaşması üçün azı 2 həftə vaxt tələb olunur. Buna görə də peyvəndləmə üçün əsasən sentyabr-oktyabr ayları daha münasib hesab edilir. Bununla yanaşı, bütün epidemioloji mövsüm ərzində vaksinasiyanın aparılması məqsədəuyğundur və hazırda bu proses ölkə üzrə davam etdirilir.
Effektivliyi sübut olunmuş gigiyena qaydalarına riayət olunmalıdır
Viruslarla mübarizədə ikinci istiqamət qeyri-spesifik tədbirlərdir ki, bu da hava-damcı yolu ilə yayılan bütün infeksiyalar üçün universaldır. "Bunlara respirator və əl gigiyenası qaydalarına riayət olunması daxildir. Əhali bu barədə mütəmadi şəkildə maarifləndirilir. Yaxın təmaslardan çəkinmək, zərurət olduqda maskadan istifadə etmək, qapalı məkanları tez-tez havalandırmaq, xəstə şəxslərin vaxtında aşkarlanaraq izolyasiya edilməsi, asqırdıqda və öskürdükdə burnu salfet və ya dirsəklə örtmək, çirkli əllərlə ağız və gözlərə toxunmamaq, xüsusilə qida qəbulundan əvvəl əlləri ən azı 20 saniyə sabunla yumaq bu tədbirlər sırasındadır. Bu sadə qaydalar yalnız o zaman effektiv nəticə verir ki, əhali tərəfindən kütləvi şəkildə icra olunsun", - deyə infeksionist qeyd edib.
Təyyar Eyvazov onu da qeyd edib ki, aparılan maarifləndirmə işlərinin əsas məqsədi ilk baxışdan bəsit görünən, lakin effektivliyi sübut olunmuş bu qaydalara hər bir vətəndaşın ciddi yanaşmasını təmin etməkdir. Bu məsələdə əhalinin məsuliyyəti və tövsiyələrə əməl etməsi həlledici rol oynayır. Qeyd olunan tədbirlərə riayət etməklə qrip və digər kəskin respirator virus infeksiyalarının qarşısını almaq mümkündür.
Mövcud epidemioloji vəziyyətin stabil qalması üçün vətəndaşların məsuliyyətli davranışı həlledici amil olaraq qalır. Hər kəs sağlamlığına diqqət və məsuliyyətlə yanaşmalı, fərdi gigiyena qaydalarına riayət etməli, özünü və ətrafındakıları infeksiyalara yoluxmaqdan qorumalıdır.
Ülkər XASPOLADOVA,
"Azərbaycan"
