Xınalıq Böyük Qafqaz dağlarının zirvəsində qədim bir kənddir. O, dəniz səviyyəsindən 2350 metr yüksəklikdə olduğu üçün ölkənin ən hündür yaşayış məntəqələrindən biri hesab olunur.
Kəndin 5000 ildən çox tarixi, öz dili, mədəniyyəti və adətləri var. Xınalıqda evlər daşdan tikilir və maraqlısı budur ki, üst mərtəbənin döşəməsi aşağı mərtəbənin damı olur, lap çoxmərtəbəli binalardakı kimi. İqlimi çox sərtdir - yayda sərin, qışda isə qalın qar və duman olur.
Son illər Xınalıq turistlərin ən çox ziyarət etdiyi yerlərdən birinə çevrilib, çünki bura həm tarixi, həm də mənzərəlidir. Üstəlik, Xınalıq qonaqpərvərliyi ilə də məşhurdur. Kəndə gələn qonaq heç vaxt burada çörək kəsməmiş yola salınmır.
Xınalıqlıların toy adətləri də çox maraqlıdır. Toylar 3 gün 3 gecə davam edir. Toy günü zurna-nağara səsi kəndin hər yerinə yayılır, cavanlar yallı gedirlər. Bəy tərəf gəlinə nişan payı aparır. Gəlin köçəndə isə bütün kənd camaatı bu mərasimdə iştirak edir. Gəlin ər evinə əl işi olan xalça, corab və gəbə gətirir. Bu cehizlər qızın sənətkarlığının göstəricisi sayılır.
Xınalıqlılar qədim sənətkarlıq ənənələrini davam etdirirlər. Ən çox yun corab, xalça və palaz toxumaqla məşğuldurlar. Onların toxuduğu corablar və xalçalar təkcə Azərbaycanda deyil, xarici ölkələrdə də tanınır. Kəndin mətbəxi də özünəməxsusdur. Toy və bayramlarda mütləq kətə və tərə bişirilir. Bayram günlərində kişilər papaq, qadınlar isə rəngarəng milli geyimlər geyinirlər. Bir sözlə, Xınalıq öz adətləri, toy mərasimləri və mədəniyyət nümunələri ilə Azərbaycanın dağlarda qorunub saxlanılan nadir kəndlərindən biridir.
Abutalıb TURABOV,
Quba
