Bilmək istəyirəm

- Əmək Məcəlləsinə edilən dəyşikliklərlə distant, yəni məsafədən iş hüquqi status alıb. Bu imkandan hansı peşə sahibləri istifadə edə bilərlər və distant işi ölkə xaricindən də həyata keçirmək mümkündürmü? Bu, qanunda hansı şərtlərlə tənzimlənir?

Rüfət Cəfərov,

Bakı şəhəri

- Sualınıza cavab olaraq bildirmək istəyirik ki, əmək müqaviləsində nəzərdə tutulan bir və ya bir neçə vəzifə (peşə) üzrə işçinin yerinə yetirməli olduğu işlərin (xidmətlərin) məcmusu kimi məsafədən (distant) iş - əmək funksiyasının məsafədən icrasına imkan verən vasitələrlə (elektron, proqram-texniki, telekommunikasiya vasitələri və s.) müəssisədən və ya fiziki şəxs olan işəgötürənin yaratdığı iş yerlərindən kənarda (işlərin görülməsi (xidmətlərin göstərilməsi) üçün münasib olan digər yerdə) yerinə yetirilməsidir.

Əmək funksiyasının məsafədən (distant) iş formasında yerinə yetirən işçilərə Əmək Məcəlləsinin müddəaları şamil edilir.

İşəgötürənlə işçi arasında fərdi qaydada Əmək Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş formada əmək münasibətlərinin əsas şərtlərini, tərəflərin hüquq və vəzifələrini əks etdirən əmək müqaviləsi bağlanır.

Əmək Məcəlləsinin 55-ci maddəsinə əsasən, əmək müqaviləsi bağlanarkən, habelə əmək münasibətləri prosesində işəgötürən imkanı hesabına bu Məcəllədə, yaxud kollektiv müqavilədə nəzərdə tutulmuş əmək şəraitinin şərtlərindən daha yüksək əməkhaqqı, əlavə məzuniyyət müddəti, qısaldılmış və ya natamam iş vaxtı, əlavə fərdi sığorta məbləği, sosial təminat və yardımlar, habelə heç bir norma ilə məhdudlaşdırılmayan digər əlavə şərtləri müəyyən edə bilər. Bu əlavə şərtlərin dairəsi, qüvvədə olma müddəti və istifadə qaydaları, habelə onların dəyişdirilməsi tərəflərin razılığı ilə müəyyən edilir. 

Məsafədən (distant) iş formasına münasibətdə əmək funksiyalarının məsafədən (distant) iş formasında yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar əmək şəraitinin əlavə şərtləri tərəflərin qarşılıqlı razılığı əsasında əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilir.

Məsafədən (distant) iş formasından hansı peşə sahiblərinin istifadə edə bilmələri ilə bağlı qanunvericilikdə hər hansı bir müəyyənetmə nəzərdə tutulmamışdır. Burada əsas meyar işin xüsusiyyətidir. Əgər əmək funksiyası elektron, proqram-texniki və telekommunikasiya vasitələri ilə (kompüter, internet və s.) yerinə yetirilməyə imkan verirsə, bu format tətbiq oluna bilər.

Təcrübə göstərir ki, bir çox sahədə (informasiya texnologiyaları, hüquqi məsləhət, təhsil, tərcümə, media və s.) məsafədən (distant) iş formasından istifadə geniş yayılmışdır.

Məsafədən (distant) iş formasında fəaliyyəti ölkə xaricində həyata keçirməklə bağlı sualınıza gəlincə, əmək qanunvericiliyi bununla, yəni əmək funksiyasının həyata keçirilmə yeri ilə bağlı konkret ərazi "müəssisədən və ya işəgötürənin yaratdığı iş yerindən kənarda, işin görülməsi üçün münasib olan digər yer" ifadəsi işlədilir. Bu, nəzəri olaraq həm ölkə daxilini, həm də ölkə xaricini əhatə edə bilər. Lakin burada vergi qanunvericiliyinin müvafiq müddəaları, eləcə də işəgötürənin razılığı mütləq nəzərə alınmalıdır.

Sualları cavablandırdı:

Paşa SƏFƏROV,

Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü